Ali Ahmed Said Eşber Kimdir?

7645_adonisAdonis (Ali Ahmed Said Eşber’in takmaadı) günümüzde yaşayan Arap şairlerinin en büyüğü olarak kabul edilmektedir. Takmaadı döngüsel yenilenmenin sembolü olan Fenikeli tanrıya gönderme yapmaktadır. 1930 yılında Suriye’nin kuzeyindeki bir dağ köyünde doğan Adonis’e, okuryazar bir köylü olan babası şiiri sevdirir. 1947 yılında komşu şehre gider ve orada Suriye cumhurbaşkanı Şükri el-Kuvvetli’yle karşılaşır. O dönemde on iki yaşında olan Adonis kendi yazdığı şiiri okuyarak kalabalığı etkiler. Başkan ona bir burs vermeye karar verir. Tartus’daki Fransız lisesine gider. 1954 yılında Şam’daki Suriye Üniversitesinden diplomasını alır (felsefe diploması). İlk şiirlerini on yedi yaşında yazar. Şiirlerini topladığı Şamlı Mihyar’ın Ezgileri 1961 yılında yayımlandığında modern Arap şiirinin kurucu eylemlerinden biri olarak görülür. Eserinin 1983 yılında yayımlanan Fransızca tercümesi, Adonis için dünya çapında tanınmasının başlangıcına işaret eder. 1955 yılında, Suriye’nin neredeyse bütün Ortadoğu’ya yayılmasını savunan bir parti olan Suriye Halk Partisi’ne mensup olmaktan altı ay hapse atılır. 1956’da serbest kalmasının ardından Beyrut’a kaçar ve orada 1957 yılında, Suriye- Lübnanlı şair Yusuf el-Khal’la birlikte Şi’r (Şiir) dergisini çıkartır. Derginin amacı Arap şiirini kısıtlayan çemberinden çıkarmak ve yabancı etkilere açmaktır. 1968 yılında Mavakif (Tutumlar) dergisini kurar. Bir özgürlük alanı ve şiirin “yapısını parçalayan” bir yenilenme laboratuvarı olma iddiasındaki dergi Arap dünyasında hemen yasaklanır. Adonis bu dergide Baudelaire’i, Henri Michaux’yu, Saint-John Perse’i Arapçaya ve Ebul Ala el-Maari’yi de Fransızcaya çevirir. Adonis, çağdaş Arap şiirini, muhteşem geçmişine dayanarak ve Batı şiirinin zenginliğine bakarak yenilemeye çalışır. Lübnan’daki iç savaşın ardından 1980 yılında Lübnan’dan kaçarak 1985’ten itibaren Paris’e sığınır. Günümüzde, sayısız yankı bulan Adonis’in şiiri sesini uzamın ve zamanın hudutları ötesine taşımaktadır. Fransızcaya çevrilmiş eserleri arasında şunları sayabiliriz:

Chants de Mihyar le Damascene (Poesie-Gallimard, 1983)

Le temps des villes (Mercure de Fraııce, 1900)

Memoire du vent (Poemes 1957-1990) (Poesie-Gallimard, 1991)

La Priere et l’Epee: essai sur la culture arabe (Mercure de France, 1993)

Tombeau pour New York (Sindbad-Actes Sud, 1999).

Yazar: Tuncay Bayraktar