Artemis Tapınağı

5665_artemi1-2Diana Tapınağı olarak da tarih kitaplarında yerini alan Artemis Tapınağı, Tanrıça Artemis’’e ithaf edilerek yapılmış müthiş bir eserdir.

Milattan önce 550 yılında, Efes’te inşa edilen Artemis Tapınağı, mimari olarak da muhteşem bir şaheser niteliğindedir. Aradan geçen yüzyıllar içinde, Dünya’nın Yedi Harikası’ndan biri olarak lanse edilen tapınaktan, yalnızca 2 adet mermer parçası kalmıştır. Tapınağın bulunduğu Efes, İzmir’in ilçesi olan ve bugün Selçuk ismi ile bilinen yerleşim yeri sınırlarında kalmaktadır. Lidya Kralı Kroisos, tapınağın yapılmasını başlatan kişinin ta kendisidir. Yapımı 120 sene süren bu dev eser ve bağlı olduğu projesi Sidon’lu Antipader tarafından derlenen, ““Dünya’’nın Yedi Harikası”” isimli ünlü çalışmaya dahil edilmiştir. Antipader, gördüğü bu eser karşısında büyülenmiş diğer harika eserlerden ziyade, bu tapınağı ayrı bir parlaklık içinde tarif etmiştir.

5665_artemisEfesli Artemis Kimdir?

Ay Tanrıçası olarak bilinen Artemis, Titan Selene’in yerini almış olan Apollon’un kardeşidir. Kimi kaynaklarda, kendisi hakkında, “bakire ve avcı Yunan Tanrıçası” tanımlaması da görülmektedir. Ancak Efesli Artemis, Yunan Tanrıçası olan Artemis’ten tamamen farklıdır. Burada bahsedilen Tanrıça Artemis’in, Anadolu Tanrıçaları’ndan olan Kibele’nin bir kültü olduğu anlatılmaktadır. Anadolu topraklarının Ana Tanrıçası olarak mitolojide yerini alan Kibele’nin, Efes’e nasıl geldiği ve burada nasıl Artemis haline dönüştüğü bilinmemektedir. Ancak Kibele’nin, Artemis’e dönüşme sürecinin bir anda değil de, birkaç aşamadan sonra gerçekleştiği kabul edilmektedir.

5665_artemis_07Artemis’in anıt görüntüsü ile ilgili, diğer Yunan Tanrıları’ndan (Tanrıça’larından) farklı olarak, daha çok Mısır ve yakın doğu tanrılarına benzerliği göze çarpmaktadır. Altından ayakları çıkmakta, bacak bölümüne inen kısmın da incelerek devam ettiği görülmektedir. Artemis Tapınağı’nın, süreçler içinde toplam üç evreden oluştuğu kabul edilmektedir.

A evresi; Artemisium olarak isimlendirilmiştir. Milattan önce 7. yüzyılda yapılmıştır. Tapınaktan çok, bir sunak özelliğindedir.

B evresi; Artemisium Sunağı’’nın üzerine yapılmış olan tapınaktır.

C evresi; Yaşanan büyük yangının ardından yapılmış olan restorasyondur.

Artemis Tapınağı’nın özellikle içi ve bünyesinde topladığı sanat eserleri ile ilgili güvenilebilecek tek kaynak, tarihçi Plynus’un anlattıklarından oluşmaktadır. Pliny, tapınağın 115 metre uzunluğunda ve 55 metre genişliğinde olduğunu ifade etmiştir. Tapınak ile ilgili en çarpıcı bilginin de, yine mevzubahis tarihçi tarafından belirtilen, neredeyse tüm tapınağın mermerden oluştuğu ifadesidir. Tapınaktaki kolonların ise, her biri 18 metre uzunluğunda olduğu ve 127 adet İyonik stilde yapılmış kolonun kullanıldığı bilgisi, tarihçiler tarafından kabul edilmektedir.

Artemis Tapınağı içinde içinde yer alan çeşitli sanat eserleri bulunmaktadır. Heykeller, tablolar, altın ve güçmüş işlemeli kolonlar, tapınak içindeki eserlerden bir kısmıdır. Sanatçıların uğrunda en güzellerini yapmak için uğraştıkları heykellerin, daha çok şehri kuran Amazonlar ile ilgili olduğu da bir başka enteresan bilgidir. Atinalı filozof ve tarihçilerin birçoğu, Efes’teki ana Artemis Heykeli’nin heykeltraşı olarak, Daedalus’un öğrencisi Endoeus’u kabul etmektedirler.

5665_358006Artemis Tapınağı, bulunduğu yere sosyal ve ekonomik anlamda büyük bir değer katmıştır. Farklı dinlerden ve inanışlardan etkilenmesi, sembol olarak değişik simgelere de benzetilmesi, yıllar boyunca bölgeye gerek tapınma, gerek ticaret, gerekse turistik amaçlı insanları çekmiştir. Bilinirliği arttıkça, daha fazla ilgi duyulan tapınak, aradan geçen yüzyıllar boyunca da efsaneleri ve hakkında anlatılanları ile çekiciliğini korumaktadır.

ZD YouTube FLV Player

Kaynakça:
http://tr.wikipedia.org/wiki/Artemis_Tap%C4%B1na%C4%9F%C4%B1

Yazar: Baran Akçok