Atlas Okyanusu

Dünyada büyüklük bakımından 2. sırada yer alan Atlas Okyanusu doğusunda Avrupa ve Asya kıtaları ile Afrika, 6542_atlas_konusubatısında ise Amerika kıtasını barındırır. Atlas okyanusunun diğer bilinen adı Atlantik’tir. Dünyanın tarih öncesi zamanlarındaki karasal hareketleri nedeniyle oluşmuştur. Avrasya kıta sahanlığı ile Amerika’yı birbirinden ayırır. Bilim insanlarından bazıları görüş olarak Kuzey Buz Denizi ve Antarktika Okyanuslarını Atlas Okyanusu ile birlikte tek bir deniz olarak kabul ederler. Genel ve baskın görüş ise her birinin ayrı olduğu yönündedir.

Atlas Okyanusu Coğrafyası

Okyanus, küçük denizleri ile birlikte yaklaşık 106.463.000 km2’lik bir alana sahiptir. Dünyanın yüzölçümünün 1/5’ni kaplar. Uzunluğu 15.000km’ye yakındır. Atlas Okyanusunun ortalama olarak derinliği 3314 metredir. Bilinen en derin yeri Porto Riko çukuru olarak adlandırılır ve derinliği 8750 6542_atlas_konusu_nedirmetre olarak ölçülmüştür. Dünya’da en uzun okyanus sıradağ yapısı, Orta Atlas Sırtı olarak adlandırılır ve Atlas Okyanusu’nun içinde yer alır. En geniş noktası, Meksika Körfezi ile Avrupa arasındadır ve 8,000km mesafeye sahiptir. Adının okyanusta batarak kaybolduğu öne sürülen “Atlantis” kıtasından geldiği öne sürülür. Haritadaki görsel pozisyonu “S” şeklindedir. “S” şeklindeki okyanus altı sıra dağlar okyanusu ikiye ayırır. Okyanus, altı sıradağların her iki tarafında genişliği 800km ve derinliği 3,000 ile 5,000 metreye varan vadiler bulunur. Akıntısal dönüşüm gereği diplerinde kırmızı renkteki kil ve yüzeye yakın yerlerde de ölü deniz canlılarının kalıntıları bulunur. Okyanus yatağındaki en büyük düzlük, Azor adalarından başlayarak İngiltere ve Kanada arasında yayla şeklinde uzanır. Amerika’dan Avrupa’ya kadar döşenen telgraf telleri sebebiyle, bu alana Telgraf yaylası adı verilmiştir.

6542_atlas_konuyuDoğu kıyı uzunluğu 50.000 km, batı kıyı uzunluğu ise 80.000 km’dir. Su sıcaklığı bakımından 100 metreye kadar ortalama aynı ölçülür. Yüzey ısısı sıcak olan bölgelerde derinlere inildikçe sıcaklık donma noktalarına kadar yaklaşmaktadır. Yüzey ısısı soğuk olan noktalarda ise dip sıcaklığı yüksektir. Bu ısı dengesini akıntıları sağlar. Gulfstream akıntıları tropik bölgelerden sıcak suları, Labrador akıntısı ise kuzeyin soğuk sularını taşır.

Atlas Okyanusundaki Önemli Adalar ve Akarsular

Atlas okyanusu ile birleşen nehir ve akarsuların başında, Kongo, Nijer, Ren, Elbe Mississippi, ST.Lawrence, Orinaco, Panama, Amazon ve Uruguay nehirleri gelmektedir. Atlas Okyanusu’nda bilinen en büyük yüz ölçümüne sahip ada, Grönland’dır. Adayı ABD’nin karasal alanı olarak kabul edenler de bulunmaktadır. Okyanustaki fiziksel olarak en büyük adalar, Britanya Adaları, Antiler, İzlanda, Newfoundland, Kanarya, Falkland, Azor, Georgia ve Yeşil Burun Adaları’dır.

Kaynakça:
turkcebilgi.com/Atlas

Yazar: Ensar Türkoğlu