Atom Nedir?

atAtom, maddenin  en küçük temel yapı taşıdır. Çıplak gözle  görülemeyecek kadar  küçüktür. Atom  sözcüğü yunanca  “atomons”  sözcüğünden gelir. Yani   parçalanamaz  demektir.

Atomun bir çekirdeği  ve  çekirdeğin çevresinde yörüngeleri vardır.  Çekirdeğinde  bilinen parçacıklar  pozitif yüklü protonlar  ve yüksüz  nötronlardır. Çekirdekteki  parçacıklar bunlarla da  sınırlı değildir.  Çekirdeğin çevresinde  ise, yörüngelerde  gezinen eksi yüklü  elektronlar  vardır.  Bu elektronlar,  çekirdeğin  çevresinde  çok hızlı bir şekilde dönerler. Bu teorem,  modern atom teoremidir.  Yani günümüz  atom modelidir. Bu teoremin  dışında  dalton  atom modeli, thomson atom modeli, rutherford atom model ve bohr  atom modelleri de  vardır.

Bu atom modellerinden kısaca  bahsetmek gerekirse ;

Dalton atom modeli: atom içi dolu yuvarlak bir küre  halindedir. Ve  parçalanamaz.  Günümüzde  atom  parçalandığı içindir ki  bu modelde  yanlış olan taraf atomun parçalanamaz olması, birde içinin  tamamen  dolu olmasıdır.

Thomson atom modeli: atom üzümlü bir keke benzetilmiştir. Dışa  doğru çevresinde  pozitif yükler  ortasında da negatif yükler vardır. Negatif ve pozitif yüklerin iç içe olması bu modelin yanlış tarafıdır. Olumlu olan tarafı ise  ilk defa  yüklerin varlığından  bahsediliyor olmasıdır.

Rutherford atom modeli: bu model geliştirilirken  ince  altın bir levha üzerine  alfa ışınları gönderilmiş  ve  ışınlardan bir kısmının  altın levhayı geçerek karşıya  geçtiği bazılarınında geçemeyip geldiği yöne  döndüğü görülmüştür. Bu durum atomun merkezinde  çekirdek denen çok küçük hacme sahip bir kısmın olduğunu ıspatlamıştır.  Geri gelen ışınlar atomun pozitif yüklü çekirdeğine  çarpan ışınlardır.  Karşıya  geçen ışınlar da  atomun  büyük oranda  boşluklardan oluştuğunu göstermiştir.

Bohr atom  modeli: Daha çok atomun çekirdeğinin çevresiyle  yani yörüngeleriyle ilgilenen modeldir. Atomun  çevresinde yola  benzetebileceğimiz,  atomu büsbütün çevreleyen  yörüngeler ve bu yörüngelerde hızla  gezinen elektronlar vardır. Bir elektronun kütlesi çok çok küçüktür. Adeta  sıfıra  yakındır.

at2Atomu parçalayan  bilim insanları ondan muazzam bir enerji elde  etmişlerdir. Atom bombası, buna  örnek olarak verilebilir.  Atomu parçalamayı  bıçakla ikiye  kesmek şeklinde anlamamalıdır. Atomu parçalamak demek  çekirdeğindeki proton  ve  nötron  sayısını değiştirmek, oranı  bozmak demektir.  Bunu  yapmak için de  atom , nötron parçacıklarıyla  bombardıman edilir. Ve her seferinde yeni elementler oluşurken,  büyük bir enerji açığa  çıkar. Bu reaksiyon  zincirleme  devam eder durur. Örneğin, uranyum çekirdeğinin  nötronla  bombardıman edilmesi sonucunda fizyon tepkimesi gerçekleşerek atom  bombası oluşturulmuş olunur. Ve çok büyük bir enerji elde edilmiş olunur.

Atom  bombası ilk defa  amerika birleşik devletleri tarafından  2. Dünya  savaşında,  japonya’nın  nagazaki  ve hiroşima  kentlerine  atılmış  ve milyonlarca  insanın ölümüne ve binlerce insanın da sakat kalmasına  yol açmıştır. Atom caydırıcı bir güç olarak günümüzde de önemini korumaktadır.

Yazar: Fatih EŞ