Avustralya Kıtasını Keşfeden Kişi: James Cook

3979_cook-sm

Avustralya kıtası çok kolay bir şekilde keşfedilmeyen kıtaydı. Bu kıtanın keşfi 18. yy sonlarında yapıldı. Gerçi İspanyol ve Portekizli gemiciler Avustralya kıtası’nın yakınlarına kadar gelmişlerdi ancak kıtayı farketmeyip Avustralya’ya uğramamışlardı. O kadar çok gemiciler bu kıta’nın çevresinde dolanmasına rağmen kıtayı tam anlamıyla keşfeden olmamıştı. Hatta kıta’nın birkaç kilometre açıklarındaki bir ada keşfedilmişti ve bu adayı keşfeden de Tasman’dı. Tasman bu adayı keşfettiği zaman büyük bir sevinç yaşamıştı. Adaya kendi adını çağrıştıran Tasmanya ismini verdi.

Birçok gemici bu araya uğramışlardı.İngiliz korsanlarından Dampir bu adanın batı kıyısına uğramış ancak burayı tamamen keşfedememiştir.  Aynı şekilde Hollandalılar da bu adanın batı kısmına uğramışlar ancak yine adanın tam anlamıyla her toprağını gezememiştir. Ancak bu adanın her yerini gezmen ve haritasını çizmek sadece James Cook’a nasip olmuştur.

3979_ima56gesCook ailesinin onuncu çocuğuydu. Ve yaşamı fakirlik içerisinde geçti. Bu fakirlik sırasında mecburen çalışması gerekiyordu. Bu yüzden dolayı bir manifaturacının yanında iş buldu ve orada çalışmaya başladı. Ancak çalıştığı adam hep Cook’a kötü davranırdı. Yaptığı bazı hatalardan dolayı sık sık döverdi. Bazen Cook işe gitmek istemezdi ancak ailesi büyük bir para sıkıntısı çektiği için mecburen gitmek zorunda kalırdı. Ancak daha fazla dayanamayan Cook bu adamın yanından kaçıp limandaki gemilerde birine miço olarak yazıldı. Ancak şansı gemilerde de dönmedi. 13 yaşlarında adamın yanından ayrılmıştı ve şimdi yaşı yirmi yediydi ancak bu yaşına kadar çok ağır işlerde çalıştı. Ancak bu ağır işine rahmen haritacılığı da öğrendi. Bu sıralarda Kanada’da yaşamaya başladı. Ve Kanada’nın batı kıyılarının haritalarını çizdi. Bu haritacılık Cook’un şansının dönmesine çok yardımcı oldu.  İngiliz bahriyesi bu Cook’u bu harita çizme yeteneği taktirle karşıladı ve onun rütbesini teğmenliğe yükseltti. Cook giderek tanınmaya başlanmıştı. İyi bir gemiciydi. Aynı zamanda başarılı haritacı ve başarılı bir subaydı. O yıllarda Pasifik Okyanusunda yapılacak keşif görevlerini Cook’u önderliğinde yaptılar. Cook uzun yıllar geçen şansız hayatını tamamen değiştirmişti. Artık bir yönetici bir haritacı ve çok başarılı bir subaydı.

3979_im66ages

Cook kendisine verilen 83 kişilik mürettebatı ile 1768 de gemisi ile yollara çıkarak keşifler yapmaya başladı. Aradan geçen altı ay içerisinde Tahiti’ye vardı. Burada bir süre durdu. Burada bulunduğu süre içerisinde yıldızlarla ilgili gözlemler yapıyordu. Daha sonra gözlemlerini tamamlayıp Yeni Zellandaya harekete geçti. Ve hareketinde belli bir süre sonra şuan da adı Cook Boğazı olan boğazın keşfini yaptı.  Daha sonra Cook boş durmayıp Yeni Zellada’nın tam bir haritasını çıkardı ve buraya İngiltere adına el koydu. Yeni Zellandayı İngiltere adına aldıktan sonra kuzey batıya doğru ilerlemeye başladı. Burada Avustralya’nın doğu kıyılarına yani bugun Sdney şehrinin bulunduğu körfeze gitti. Buraya vardıktan sonra yavaş yavaş aşağıya doğru indi. Bu yolculuktan sonra Cook birşeyin farkına vardı. Burası bir kıtanın devamı olmadığını ancak ve ancak tamamen koca bir ada olduğunu farketti. Ve hemen haritalarını çıkarmaya başladı. Cook Yeni Zellanda’daki gibi burayı da İngiltere adına el koydu. Buranın adına New South Wales koydu. Bu ismi verdiğinde tarih 1770’i gösteriyordu. Tabi bu koca adanın keşfi hemen olup bitmedi. Cook bu adanın tamamen keşfini 1772 yılıda tamamladı. Daha emrindeki iki gemi ile Güney Kutbuna yol aldı. Güney Kutbuna gelen Cook daha sonra Güney Pasifiği dolaştı. Bu dolaşmalar sırasında Kaledonya ve Norfolk adalarını keşfetti.

3979_imagesCook üçüncü ve son keşif gezisine çıktı. Bu son keşifte Bering Boğazını kullanarak Sibirya’nın kuzey kıyılarını inceledi. Burada Pasifik kıyılarının haritalarını çıkardı. Haritaları çıkardıktan sonra Havai adalarına geçti. Ancak Cook bu adaya vardığında yerlilerle sorun yaşamaya başladı. Yerliler Cook’un sahip olduğu gemiden eşyalar çalmaya başlamışlardı.Bunu öğrendikten sonra Cook yerlilerle araları açıldı. İngilizler bunlara fazla dayanamadı ve aralarında biri ateş açmaya başladı. Cook önceden bir yerliye bıçak hediye etmişti. O yerli Cook’un hediye ettiği bıçak ile Cook’u yaraladı. Ancak bu çatışma son bulmadı. Yerliler ateş sonrası çok öfkelendiler ve ingilizleri öldürmek için büyük bir hırsla saldırıya başladı. Burada ingilizler kaçtılar ancak Cook orada hayatını kaybetti.(1779)

Cook öldürüldüğünde tam olarak 51 yaşındaydı. Cook’un bir hayali vardı. Büyük Okyanusta keşfedilmemiş hiçbir ada bırakmak istemiyordu. Bunun ardından gelen diğer bir projesi ise Güney Kutbunu keşfetmek istemesiydi. Ancak ölümü bu hayal ve projelerine engel oldu. Ancak ölmesinden sonra çıkardığı Yeni Zellanda, Avustralya ve Pasifik haritaları 18. yy da onun büyük bir kaşif ve haritacı olmasını sağladı.

Yazar: Gülbahar Kaplan