Bilim » Bilgiustam

16 June 2009

Fransa

fransa

Komşuları
•    Ülke dünyanın dördüncü büyük ekonomik gücüdür.
•    İtalya, İsviçre, Almanya, Lüksemburg, Belçika, ispanya ile komşudur.
•    Manş denizi, Atlas okyanusu ve Akdeniz’e kıyısı vardır.

Yeryüzü Şekilleri
•    Yer şekilleri çeşitlilik gösterir.
•    Toprakların büyük kısmı ovalar, alçak tepeler ve platolardan oluşur.
•    Doğu ve güney sınırında sıradağlar yer alır.
•    Alpler ve Preneler, Juralar ülkenin başlıca dağlarıdır. Aynı zamanda buradaki Mont Blanch tepesi (4807m) Avrupa’nın en yüksek noktasıdır.
•    Başlıca akarsuları Sen, Loire, Rhone’dur.
•    Bu nehirler üzerinde taşımacılık yapılır.

İklim ve Bitki Örtüsü
•    Fransa‘da iklim çeşitliliği görülmektedir.
•    Manş denizi ve Atlas okyanusu kıyılarında okyanusal iklim, güneydoğu kıyılarında Akdeniz, doğusunda da karasal ikim görülür.
•    Bitki örtüsü, Akdeniz kıyılarında makiler, dağlık alanda ormanlar, yüksek kesimlerde alpin çayırlar yer alır.
•    Ormanlar ülkenin %30′unu kaplar.

Nüfus ve Yerleşme
•    Nüfus artış hızı düşüktür.
•    Nüfus dağılımı dengesizdir.
•    Nüfusun %75′i şehirlerde yaşar.
•    En büyük şehri Paris’tir. Lyone, Lüle, Marsilya, Bordeaux, Nice başlıca şehirleridir.

Tarım ve Hayvancılık
•    Avrupa’da tarımsal üretimi fazla olan ülkelerden biridir.
•    Aynı zamanda Avrupa Birliği’nin tarım ürünleri ihtiyacının %25′ini sağlar.
•    Tarım alanları çok geniştir. Modern metotlar kullanılır.
•    Buğday, şeker pancarı, sebze, meyve üretimi ve bağcılık önemlidir.
•    Fransa hayvan varlığı bakımından dünyanın önde gelen ülkelerinden biridir.Bunda geniş otlakların varlığı etkili olmuştur. Koyun, keçi ve domuz yetiştirilir. Kümes hayvancılığı yaygındır.

Yeraltı Kaynakları
•    Yeraltı kaynakları bakımından fazla zengin değildir.
•    Hidroelektrik ve nükleer enerji ile dışa bağımlılığını azaltmıştır.
•    Kömür, demir, boksit ve uranyum çıkarılır. Alüminyum, demir-çelik üretiminde de ön plandadır.

Endüstri
• Sanayisi oldukça gelişmiştir. ABD, Japonya ve Almanya’dan sonra dördüncü sırada yer alır.
• Başlıca sanayi kolları metalürji, elektrik, otomotiv, gemi, uçak yapımı, kağıt, gıda ve kozmetiktir.

Ulaşım ve Turizm
•    Turizm oldukça gelişmiştir.
•    Turizm gelirleri bakımından üçüncü sıradadır.
•    Turizm Akdeniz kıyıları ile Paris’te yoğunlaşmıştır.
•    Yer şekillerinin elverişliliği nedeniyle gelişmiş ve modern bir ulaşım sistemi vardır.
•    Karayolu uzunluğu açısından Avrupa’da birincidir.

Ticaret
• Fransa’nın ticaretinde AB ülkeleri, ABD, Kanada, Avustralya başta gelir.
• Makine, kimyasal ürünler, demir-çelik, tarım ürünleri satar; ham petrol, maden cevheri, makine alır.

Türkiye ile İlişkileri
•    Türkiye ile köklü bir geçmişi vardır.
•    En çok ticaret yaptığımız beşinci ülkedir.
•    Halen yaklaşık 200.000 Türk bu ülkede yaşamaktadır.
•    Fransa Türkiye’ye makine, kimyasal ürünler, ulaştırma araçları, optik alet, kağıt ve ham deri satar. Türkiye’den konfeksiyon ürünleri, fındık, kuru incir, deri eşya ve iplik alır.

16 June 2009

Türkiye’de Ulaşım

ulasim İnsanların veya üretilen mal ve hizmetlerin bir yerden başka bir yere taşınmasına ulaşım veya ulaştırma denir. Bir ülkede ulaşım yollarının sıklığı, uzunluğu, niteliği, taşıtların çokluğu o ülkenin ekonomik gelişmişliğini ortaya koyar. Ülkemizde 1950′den sonra ulaşım yollarının sıklaşması ve ulaşım araçlarının yaygınlaşmasıyla sanayi ve ticarette büyük gelişmeler meydana gelmiştir.

Ulaşımı Etkileyen Faktörler

1. Yerşekilleri
Dağların geniş yer kaplaması, sıradağların doğu-batı yönünde uzanması, ortalama yükselti ve engebenin fazla olması ulaşımı zorlaştıran ana etkenlerdir. Ayrıca yerşekillerinin karmaşık olması köprü ve tünel yapımını zorunlu kılmaktadır.

2. İklim
Don olayı, kar, sis ve seller ulaşımı olumsuz etkiler. Çığ ve heyelan olayları da ulaşımı zorlaştırmaktadır.

3. Beşeri ve Ekonomik Faktörler
Yol, köprü, tünel yapımı ve bakımı, gerekli sermaye, teknik iş gücü ve inşaat makinaları ulaşımı etkileyen beşeri ve ekonomik faktörlerdir.
Başlıca Ulaşım Yolları

A) Karayolları
En yaygın ulaşım türüdür. Yük taşımacılığının % 70′i, yolcu taşımacılığının % 90′ı karayolu ile yapılmaktadır. 1950′den sonra karayolu yapımı artmış, ulaşım araçları çoğalmıştır. Şu anda karayolları Türkiye’nin hemen her yerine ulaşabilmektedir. Ülkemizde karayolu uzunluğu toplam 65 bin km’yi aşmıştır. Ancak, petrol ihtiyacının büyük çoğunluğunun ithalatla sağlanması, yol yapım ve bakım masraflarının çok olması karayollarının pahalı ulaşım yolu olmasına neden olmuştur. Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerimiz dışında diğer bölgelerimiz karayolu yapımına daha elverişlidir. Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde yerşekillerinin engebeli olması, yol yapımını zorlaştırmış bu bölgelerde ulaşımda geçitlerin kullanımını zorunlu kılmıştır. Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerimizde ulaşımı kolaylaştıran geçitler şunlardır:

Akdeniz Bölgesinde;
Çukurova’yı Hatay’a bağlayan Belen Geçidi. Çukurova’yı İç Anadolu’ya bağlayan Gülek Boğazı. Taşeli platosunu İç Anadolu’ya bağlayan Sertavul Geçidi. Antalya’yı Göller yöresine bağlayan Çubuk Geçidi.

Doğu Karadeniz Bölümünde;
Kop ve Zigana geçitleriyle Çoruh Vadisi kıyı ile iç kesimleri birbirine bağlamaktadır. (Özellikle Trabzon’u Erzurum’a bağlar.)

Doğu Anadolu’da;
Pülümür, Karlıova, Sakaltutan geçitleri bu bölgede kuzey-güney yönünde ulaşımı kolaylaştırmaktadır.
Türkiye’de karayollarının dağılışı

Ülkemizde en işlek karayolları;
Edirne, istanbul, Ankara ve Adana arası ile İstanbul, İzmit, Bursa ve İzmir, Aydın, Denizli arasındadır.
Otoyollar ise; Edirne, İstanbul, Bolu ve Ankara arasında, Mersin, Adana, Gaziantep, Hatay çevresinde ve İzmir, Aydın, Denizli arasında bulunur.

B) Demiryolları
Türkiye’de ilk demiryolu hattı 1866 yılında İzmir – Aydın arasında yapılmıştır. Demiryolu taşımacılığı karayolu taşımacılığına göre daha ekonomiktir. Cumhuriyet’in ilk yıllarında demir yollarına önem verilmiştir. 1950′den sonra demiryolu yapımı azalmıştır. Şu anda ülkemizde demiryollarının uzunluğu 8607 km’si anahat olmak üzere 10.300 km’yi geçmiştir. Ülkemizde yerşekillerinin engebeli ve ortalama yükseltinin fazla olması demiryolu yapımını zorlaştırmıştır.

Doğu Karadeniz Bölümü, Antalya Bölümü, Hakkari Bölümü ve Menteşe yöresi demiryolu ulaşımının olmadığı alanlardır. Yolcu ve yük taşımacılığında demiryolunun payı yaklaşık % 10 ile % 15 arasındadır. Demiryolları kara içinde en ucuz taşıma sistemidir. Yazının Devamı »

16 June 2009

Finlandiya

finlandiya

Komşuları
•    Kuzey Avrupa ülkesidir.
•    1/3′ü Kuzey Kutup Dairesi’nin kuzeyinde yer alır.
•    Norveç, İsveç ve Rusya Federasyonu ile komşudur.
•    60° K – 70° K enlemleri arasında yer alır.

Yeryüzü Sekileri
•    Kutba yakın olduğu için buzul şekilleri yaygındır.
•    Kuzey toprakları yıl boyunca donmuş haldedir.
•    Buzulların erimesi sonucu ülke toprakları yavaş yavaş epirojenik hareketlerle yükselmektedir.
•    Göller ve ovalar ülkesidir. Göller, akarsu ve kanallarla birbirine bağlıdır. Ülkede 60.000 göl bulunur. Bu göller yüzölçümünün %10′unu oluşturur.

İklim ve Bitki Örtüsü
•    Kuzey kutbuna yakınlığına rağmen Batı rüzgarları, Baltık Denizi ve sıcak su akıntısının etkisiyle kısmen ılıman iklim görülür.
•    Yağışlar güneyden kuzeye azalır.
•    Ülkenin büyük kesimi iğne yapraklı ormanlarla kaplıdır.
•    Ormanlar ülke topraklarının %60′ını kaplar.

Nüfus ve Yerleşme
•    Nüfusun az olduğu bir ülkedir.
•    Nüfus artış hızı çok düşüktür.
•    Büyük çoğunluğu güneydeki kıyı ovaları ve orta alanda yerleşmiştir.
•    Önemli şehirleri Helsinki, Tampere, Turku, Lahti’dir. Tarım ve Hayvancılık
•    Tarıma ayrılan topraklar ülkenin çok az bölümünü(%10) oluşturur.
•    Modern metotlar kullanıldığı için verim fazladır.
•    Hayvancılık gelişmiştir.

Yeraltı Kaynakları
• Finlandiya maden rezervleri bakımından fakirdir.
• Elektrik ve petrol ihtiyacını ithal yollarla karşılar.

Endüstri
• Orman, metalürji ve makine sanayi başta gelir.
• Kereste, kağıt hamuru ve kağıt üretimi çok gelişmiştir.

Ulaşım ve Turizm
•    Ulaşım sistemi gelişmiştir.
•    Karayolları önemlidir.
•    Ticaretini daha çok deniz yoluyla yapar.
•    Turistik değeri fazladır.
•    Turizm gelirleri oldukça yüksektir.
•    Türkiye ile ilişkileri gelişmemiştir.

16 June 2009

Türkiye’de Kullanılan Enerji Kaynakları

enerji_kaynaklari Sanayi tesislerinin çalışması, aydınlatma, ısınma ve ulaşımın sağlanması büyük ölçüde enerjiye dayanmaktadır. Enerji, ülkelerin kalkınmasında önemli bir güç olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle ülkelerin gelişmişlik düzeyleri belirtilirken ürettikleri ve tükettikleri enerji miktarları da göz önünde bulundurulmaktadır.

Enerji kaynakları yenilenemeyen ve yenilenebilen kaynaklar olarak iki grupta toplanır. Yenilenemeyen enerji kaynakları taşkömürü, linyit, petrol ve doğal gazdan oluşan fosil yakıtlar ile nükleer enerji gibi rezervi sınırlı olan ve tükendiğinde yenilenemeyen kaynaklardır. Yenilenebilen enerji kaynakları ise güneş, rüzgar, su ve jeotermal enerjiden oluşan ve kendi kendilerini yenileyebilen kaynaklardır.

Günümüzde dünyada yenilenemeyen enerji kaynaklarının kullanımı daha yaygındır. Bu kaynakların hem üretim aşamasında hem de kullanımı sonrasında büyük ölçüde çevre sorunları yaşanır. Bu yüzden yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılması gereklidir.

Ülkemiz yenilenebilen enerji kaynakları bakımından büyük bir potansiyele sahiptir.

grafik

Yenilenemeyen Enerji Kaynakları

Taşkömürü (Maden Kömürü)
Birinci jeolojik zamanda oluşmuş bazı arazilerdeki organik tortul kayadır. Kalori değeri yüksek olduğu için büyük bir kısmı demir-çelik endüstrisinde, geri kalanı ise Çatalağzı termik santralinde elektrik üretiminde kullanılmaktadır.

Taşkömürü yatakları Batı Karadeniz Bölümü’nde özellikle Zonguldak çevresinde ve Ereğli’den Amasra’ya kadar uzanan bir şerit içerisinde yer alır. Ülkemizdeki taşkömürü yatakları düzenli tabakalar halinde olmayıp küçük parçalara ayrılmıştır. Taşkömürünün bulunduğu damarlar bazen çalışılamayacak kadar incelmekte ve kesintiye uğramaktadır. Bu nedenle taşkömürünün çıkarılmasında zorluklar çekilir ve üretim düşüktür. Demir-çelik endüstrisinin ihtiyacını karşılayamadığından dolayı ithal edilir.

Linyit
Üçüncü jeolojik zamanda oluşmuş ve kalorisi taşkömürüne göre daha az olan bir kömür türüdür. Türkiye’nin bir çok yerinde ve bol miktarda bulunduğu için önemli bir madendir. Kalorisi yüksek olan linyitler genellikle konutlarda yakıt olarak kullanılırken düşük kalorili olanları ise termik santrallerde kullanılmaktadır. Linyit yataklarımızdan en önemlileri Elbistan, Soma (Manisa), Tunçbilek, Seyitömer, Tavşanlı (Kütahya), Yatağan (Muğla) ve Çan (Çanakkale) dır.

Petrol
Üçüncü jeolojik zamanda oluşmuş arizelerde tabakalar içerisinde boşluklarda bulunur. Ancak akıcı olduğu için yer altındaki boşlukları izleyerek zamanla yatak değiştirebilir. Bu yüzden diğer jeolojik zamanlarda oluşmuş bazı arazilerde de petrol bulunabilir. Ülkemizde üçüncü jeolojik zamanda oluşmuş arazi fazladır. Ancak yapılan araştırmalar ülkemizdeki petrolün çok derinlerde olduğunu ortaya koymuştur. Ülkemizde petrol ilk olarak 1940 yılında Raman Dağı’nda bulunmuştur.

Ülkemizde üretimin tamamına yakını Güneydoğu Anadolu Bölgesi‘nden karşılanır. Ham petrol üretimi 2005′de 2,2 milyon ton kadardır. Yurt dışından ithal ettiğimiz ham petrol ise 28 milyon tondur. Dolayısıyla ülkemizde petrol ihtiyacının ancak %14′ü karşılanabilmektedir. Ülkemizde tüketilen petrolün büyük bir kısmı Ortadoğu ülkelerinden ve Cezayir‘den ithal edilmektedir.

Güneydoğu’dan çıkartılan petrol ile dışarıdan alınan petrolün işlendiği rafineriler şunlardır;
-    Batman
-    İpraş (İzmit)
-    Ataş (Mersin)
-    Aliağa (İzmir)
-    Orta Anadolu (Kırıkkale)

Ham petrol, rafinerilere boru hatları ve tankerlerle taşınır. En önemli petrol boru hattı günümüzde yapımı tamamlanan ve faaliyete geçen Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattıdır. Bu hat sayesinde Azerbaycan ve Kazakistan petrolü Türkiye üzerinden taşınmakta ve dünya piyasasına ulaştırılmaktadır. Bu taşımacılıktan ülkemiz önemli gelir elde etmektedir.
Kerkük-Yumurtalık boru hattı ise Irak’ta yaşanan olumsuzluklar nedeniyle verimli bir şekilde kullanılamamaktadır.

Doğalgaz
Yer altındaki boşluklarda petrolün üzerinde oluşan gaz karışımıdır. Çıkarıldıktan sonra boru hatlarıyla veya sıvılaştırılmış bir şekilde gemilerle taşınıp diğer ülkelere ulaştırılabilir. Tüketimi sonrasında çevre kirliliğine yol açmadığı için çok tercih edilen bir yakıttır. Kullanım alanları giderek yaygınlaşmaktadır. Başlıca doğalgaz yataklarımız Trakya-Hamitabat, Mardin ve Siirt’te bulunur. Doğalgaz rezervlerimiz çok yetersiz olduğu için uzun yıllardan beri Rusya’dan ithal edilmektedir.

Radyoaktif Mineraller
Bunlar uranyum ve toryumdur. Atom çekirdiğinin parçalanması sonucu büyük bir enerji açığa çıkar. Bu enerjiye nükleer enerji denir.

Ülkemizde önemli uranyum yatakları Manisa-Salihli ve Yozgat-Sorgun’da, toryum yatakları ise Eskişehir-Sivrihisar’da bulunmaktadır. Ülkemizde işletmeye açılan uranyum ve toryum yatakları bulunmamaktadır. Bir çok ülke elektrik üretiminin büyük bir bölümünü nükleer enerjiden gerçekleştirmektedir. Fransa elektrik üretiminin %70′ini, Belçika %67′sini, İsveç %50 sini, Hindistan %3′ünü, Pakistan ise %2′sini nükleer enerjiden sağlamaktadır. Yazının Devamı »

16 June 2009

Danimarka

danimarka

Komşuları
•    Ülke bir yarımada ve pek çok ada (Grönland ve Faröer adaları)’dan oluşur.
•    Almanya ile komşudur.
•    Kuzey Denizi ve Baltık Denizi arasında stratejik önemi vardır.
•    Batı Avrupa ile Orta Avrupa ülkeleri arasında köprü durumundadır.

Yeryüzü Şekilleri
•    Toprakları tamamen düzlüklerden oluşur.
•    Fiyordlar, adalar ve boğazlar vardır. IV. zamanda buzullaşmayla oluşmuştur.
•    Buzul aşındırması nedeniyle kıyıları girintili çıkıntılıdır.
•    Akarsuları kısa boyludur.

İklim ve Bitki Örtüsü
• Her mevsim yağışlı, yıl boyunca sisli ılıman okyanus iklimi görülür.
• Kışları ılık, yazları enlemin etkisiyle serin geçer.

Nüfus ve Yerleşme
•    Nüfusun %85′i kentlerde yaşar.
•    Nüfus artış hızı oldukça düşüktür.
•    Nüfus yoğunluğu oldukça yüksektir.

Tarım ve Hayvancılık
•    Ülkenin büyük bölümü tarıma elverişlidir.
•    Avrupa ülkeleri içerisinde tarıma elverişli toprak oranı en yüksek olan ülkedir.
•    Nüfusun küçük bir bölümü tarımla uğraşır. Fakat modern tarım metotlarından dolayı verim yüksektir. Şeker pancarı, tahıl, yulaf yetiştirilir.
•    Hayvancılık oldukça önemlidir. Sığır, domuz ve kümes hayvanları yetiştirilir. Bunun yanı sıra kürklü hayvan yetiştiriciliği yaygındır. Balıkçılık ön plandadır. Modern metotlar kullanılır.

Yeraltı Kaynakları
• Yeraltı kaynakları bakımından fakirdir.
• Tuz, petrol ve doğalgaz çıkarılır.

Endüstri ve Ticaret
•    Sanayi gelişmiştir.
•    Hammadde ithal edilir.
•    Elektrik ihtiyacı termik ve nükleer santrallerden sağlanır.
•    Dünyanın önde gelen ticaret ülkelerinden biridir.
•    Balık, bira, et ürünleri, gemi ve makine satar.
•    Ham petrol, demir-çelik, otomotiv, kağıt satın alır.

Türkiye ile İlişkileri
• Türkiye ile siyasi ve ekonomik ilişkileri gelişmiştir. NATO üyesidir.
• Çok sayıda vatandaşımız bu ülkede çalışmaktadır.