Cebelitarık Boğazı Nerededir, Niçin Önemlidir ?

Cebelitarık, Akdeniz’i Atlas Okyanusuna bağlayan, toplam uzunluğu 60 km, genişliği 44 km ve derinliği ortalama 426 m olan ve siyasi olarak, önemi yüksek bir boğazdır.
İsmini Tarık Bin Ziyad’dan almıştır. Boğaz Avrupa ve Afrika kıtalarını birbirlerinden ayırır. Siyasi olarak egemenliği üç ayrı ülkededir. Bu ülkeler, Fas, İngiltere ve İspanya’dır. Boğazdan yılda yaklaşık 7500 kadar gemi geçişi olur ve boğazın her iki kıyısının kontrolü İngiltere’dedir.

Afrika kıyısında bulunan Tanca bölgesi ise uluslararası anlaşmalar gereği, milletler arası bir statüdedir. 1713 tarihinde resmi olarak İngiltere’ye bağlanan boğaz, yıllarca çekişmelere neden olmuş, özellikle İspanya ve İngiltere arasında çeşitli sorunların oluşmasında rol oynamıştır. 2002 yılında bölge halkının referandumu ile İspanya ve İngiltere’nin egemenlik paylaşımına karar alınmıştır.

6465_cebelitarik_bogazi_nerede

Cebelitarık Boğazı’nın Tarihi

Eski tarihlerde “Calpe” adı ile anılan boğaz, daha sonra Arap ordu komutanı Tarık Bin Ziyad ile anılmıştır. “Cebel” Arapça, Dağ, Cebelitarık, “Tarık’ın Dağı” anlamına gelmektedir. Boğazın güvenliği için kuzey tarafına bir kale yaptırılmıştır. Kale ve boğaz 1462 yılında İspanyol egemenliği altına alınmış ve resmi olarak 1502 tarihinde İspanya’ya bağlanmıştır. 1704 tarihinde İngiltere ve Hollanda tarafından ele geçirilmiştir. 1713 tarihli Utrecth Anlaşması ile İspanyollar, kaleyi İngiliz kuvvetlerine teslim etmişlerdir.

Cebelitarık Boğazı’nın Konumu

Cebelitarık Boğazı, Atlantik Okyanusu ile Akdeniz’in batı bölümünü birleştiren boğazdır. Bulunduğu konum açısından, ulaşımdaki kilit noktalardan biri olan boğaz, en önemli boğazlardan biridir. Bu stratejik önem Süveyş kanalının açılması ile çok daha fazla artmıştır. En geniş bölümü Spartel burnu ile Trafalgar burnu arasındadır. Cebelitarık boğazı, Atlas ülkelerinin ve Afrika’nın kuzey kıyılarından İber yarımadasına kadar uzanır. Boğazın orta bölümleri en sığ alanlarıdır, ortalama 324 m civarındadır.

Perejil Krizi

İspanya’dan 8 km Fas kıyılarına ise 250 m uzaklıktaki Perejil (Leyla Adası) uzun yıllardır, iki ülke arasında, bölüşülemeyen bir yer olarak bilinmektedir. Burası kayalık yerleşimi olmayan bir adadır. 2002 yılında büyük gerilimlere sebep olan ada için, Fas ve İspanya Perejil’e asker bile çıkartmıştır. Bu durum hala bir çözüme ulaşamamıştır. 16.yy dan dan beri İspanya’ya ait olan bu ada, hala aynı konumdadır.

Yazar: Ensar Türkoğlu