Deniz Salyangozları ve Akrabaları

4767_solucan2Yaygın Adı: Kule kabuklular, taşböcekleri, fıçı salyangozlar, miğfer salyangozları, terlik deniz minaresi.

Takım: Mesogastropoda.

Alt Takım: Prosbranchla (önden solungaçlılar).

Sınıf: Karından bacaklılar.

Tür Sayısı: Bilinmiyor.

Boyutları: 1 mm ile 45 cm.

Fiziksel Özellikleri: Yetişkin vücudu genelde asimetrik, sarmal yapılı ve sargı şeklinde. Bir ya da iki duyumsal dokunacın bulunduğu kafa, normalde koşullar altında iyi gelişmiş. Genelde kafada gözler, statokist, ağız ve dişli dil bulunur. İki koni biçimli (deniz minaresi) ya da sarmal kabuk.
Kısalmış ya da eksik kabuk (kabuksuz salyangoz).

Alışkanlıkları: Yetişkinler genelde deniz dibinde yaşar. Bazıları sal üzerindeki baloncuklarda yüzer. Hareket, ayaklarıyla sürünerek olur.

Yaşam Çizgisi: Ayrı cinsiyetliler ya da çift cinsiyetliler. Çiftleşme olabilir. Çoğu deniz formunda döllenmiş yumurta ince planktonik larvaya dönüşür.

Beslenme Tarzı: Otçul ya da etobur.

Yaşam Alanı: Hemen hemen her denizde, genellikle kayaların üstünde, resiflerde ya da diğer sert yüzeylerde yaşarlar.

Yeryüzünde Dağılımı: Dünyanın tüm deniz ve okyanusları, genellikle sığ sular.

Hortumlu salyangozlar karından bacaklıların en fazla evrimleşmiş takımlarından. Çoğunun bükülmüş sekiz şeklindeki vücut yapısı örteneğin ve gelişim sırasında vücut organlarının rotasyonunun bir sonucu.

4767_solucan1Hortumlu Salyangoz’ların birçok üyesi, deniz ortamlarını daha büyük ölçüde istifade etmesine imkân veren solunum ve üreme sistemlerinde evrimsel ilerlemeler kaydetti. Solungaç basitleşti. Ekseni örtenek duvarına kaynamıştır. Böylece geride tortuların toplanabileceği bir paket kalmamıştır. Dolayısıyla hayvanlar içinde daha fazla tortu olan suya atılırlar. Çoğu erkek hortumlu solucanda bulunan sağ boşaltım kanalı üreme için özelleştirilmiş -açık kısmı, kafanın sağ tarafına yerleştirilen, spermi penise taşıyan kafa tarafına giden oluğa açılır. Dişi üreme kanalı (yumurta kanalı) da değişime uğradı. Daha sıkı ve anüsün sağına, örteneğin uç kısmına uzanmakta. Böylece penis rahatlıkla ulaşılabilir. Çünkü sperm transferi dişinin vücudunun içinde gerçekleşir. Deniz suyu spermin yumurtalıklara ulaşması için mutlaka gerekli değildir.

Cinsiyet Değişikliği

Çoğu hortumlu solucanda cinsiyetler ayrı olsa da, çift cinsiyetliliğe doğru bir eğilim mevcut. Mesela, Crepidula fornicata’ya mensup bireyler hayata erkek olarak başlar. Akabinde üreme organları tekrardan şekillenir ve dişi olurlar. Salyangozların iki familyası tipik hortumlu solucanlar olarak düşünülür. Neriteler (Neritidae familyası) neredeyse yalnızca tropik bölgelerde bulunur. Genelde küçükler. Fakat kabuğun ilk kıvrımı oldukça geniş.

Deniz Yumuşakçası Kabukları ve Tropikal Deniz Salyangozları4767_solucan3

Deniz yumuşakçası kabukları ve tropikal deniz salyangozları tropikal kuşakta iyi bilinen türlerden. Fakat onların aynı zamanda daha soğuk iklimlerde de Avrupa pelikan-ayak kabuğu Aporrhais pes-pelecani gibi akrabaları var. Bu hayvanın kabuğunun dudağı, su sütunu ve çamurda organik materyallerden beslendiği yerde çökeltide yuvalanmış uzanırken nefes almasını sağlayan kanat benzeri uzantıya sahip. Strombus gigas, Karayip Denizi’nde yaşayan deniz kabuklusu türü. Büyük deniz kabukluları otla beslenir ve narin yosun püsküllerini yerler. Ayaklarını kullanarak, karakteristik sendeleme şeklinde öne doğru hareket ederler. Büyük oranda görme yeteneğine bel bağlarlar. Gözleri, çoğu zaman kafa dokunaçlarından daha belirgin göz saplarının üzerinde.

Tropikal deniz salyangozlarının, Cyprea gibi Hint Okyanusu’na dağılmış birçok tropik örneği olan geniş grupları var. Tropikal deniz salyangozlarının en iyi özelliği kabuğunun güzelce parlatılmış görüntüsü. Kabuk, örtenek mukozası ile kaplanmış. Dolayısıyla darbe ve sıyrıklardan korunur. Çoğu tropikal deniz salyangozu özel besinlere gerek duyar. Bazı türleri sadece oktokorallarve koloniye ait deniz fırlatıcıları gibi avlarla (genellikle sedanter) beslenir.

ZD YouTube FLV Player

Kaynakça:
BBC Vahşi Yaşam

Yazar: Tuncay Bayraktar