Deniz Suyu Neden Tuzludur?

Yaz aylarının yaşanması ile denizlerde serinleme dönemi de sürdürülmektedir. Ancak girilen denizlerin coğrafi konumu ve içeriğine göre tuzluluk oranları da fark edilir. Kimi denizler fazlası ile tuzlu iken, kimileri ise az tuzludur. Ancak kesin olan durum şudur ki, denizler tuzludur. Peki ama neden denizler tuzludur?

Nehirler mi Denizlere Tuz Taşıyor?

8574_maxresdefaultBilim insanları geçtiğimiz yüzyılın başında denizlerin tuzlu olmasını basit nedenlere dayandırmakta idiler. Açıklanan sebep özünü tatlı sulardan almaktaydı. Bu teoride nehirlerin içinde yer alan erimiş mineraller ve nehirlerin aşındırdığı kayalardan elde edilen tuzlar akan su ile okyanuslara taşırlar. Söz konusu minerallerin içinde en sık bulunan tür ise NaCl olarak isimlendirilen sodyum klorür, yani genel olarak bilinen sofra tuzudur. Bu tuz tekrar karaya dönmeden denizde kalır.

Bu teoriden yola çıkan bilim insanları, aynı yollarla dünyanın yaşının da hesaplanabileceğini düşünmüşlerdi. Nehirlerdeki tuz oranı ile okyanuslardaki tuz oranının karşılaştırılması ile yapılan hesaplamalarda çarpıcı gerçek ortaya çıktı. Gerçekte 4,5 milyar yaşında olan dünya, bilim insanlarının tuz hesabından yola çıktığı yaş hesaplamasında 300 milyon yaşında olarak tespit edilmişti. Yani tuz teorisi yanlıştı. Ek olarak, nehirlerin okyanuslara tuz taşıması teorisi gerçek olsa bu defa okyanuslardaki tuz miktarı da her geçen sene daha çok artacaktı. Ancak bölgesel değişiklikler olsa da genel anlamda denizlerin sahip oldukları element yoğunlukları yüz milyonlarca yıldır aynıydı. İşte bu ve benzer noktalardan dolayı, nehirlerin denizlere tuz taşıması teorisi büyük bir oranla çöktü.

Peki, asıl sebep neydi?

Sodyum Nehirlerden Klor Yer Küreden

Bilim insanları daha güçlü bir teori üzerinde çalışmaktadırlar. Buna göre belli başlı açıklamalar da yapılmaktadır. Söz konusu teori, tuzun yapısındaki iki çeşit olan atomlardan yola çıkmaktadır. Sodyum (Na) ve Klor (Cl) atomları, tuzu oluşturmaktadır (NaCl). Bu yeni teoriye göre Sodyum nehirlerle okyanuslara taşınmaktadır. Yani ilk teori kısmen doğru kabul edilir. Ancak diğer parça olan Klor, dünya tarihinin ilk dönemlerinden itibaren yer kabuğu ile yer merkezi arasındaki katmalardan okyanuslara ulaşmaktadır. Okyanusların dibindeki çatlaklar klor geçişi için değerlendirilir. İki farklı atom birleşerek de denizlerdeki tuzu oluşturmaktadır. Daha doğrusu, bilim insanları denizlerin tuzlu yapısını bu şekilde açıklamaktadırlar.

Ancak bu teori de henüz tam anlamı ile oturmuş değildir. Çünkü bu teoride de denizlerdeki tuz yoğunluğunun giderek neden artmadığı tam olarak açıklanmaz. Ancak doğanın muazzam bir dengesinin olduğu öne sürülerek, fazla tuzun okyanus diplerinde yer tarafından emildiği, çünkü öncesinde bir çözelti ve çökme oluştuğu, her seferinde de eksiltme ve artma ile tuz dengesinin bu yol ile korunduğu savunulmaktadır.
Kaynakça:
Tamer Korugan – Lüzumsuz Bilgiler Ansiklopedisi 1

Yazar: Baran Akçok