Deruni Kimdir?

Kayseri’nin Pınarbaşı ilçesinde 1886 yılında doğan Deruni’nin asıl adı Hüseyin Avni Başok’tur. Halk arasında, Hacı Kardaş olarak da ünlenen şair, çok iyi bir tasavvuf eğitimi almıştır. Hem iyi bir şair, hattat ve alim olan Deruni, aynı zamanda çok güzel bir yazıyla yazmış olduğu ayet levhalarıyla da bilinmektedir. Deruni, Deruni Baba, Deruni Abdal mahlaslarıyla bilinmektedir.

Deruni’nin Hayatı

1028İyi bir mutasavvıf olan Deruni, aldığı tasavvuf eğitiminin yanında, yazı bilgisi de oldukça ilerlemiştir. Bektaşilik tekkelerinde bulunmuştur. Hurufilik inancına sahip olduğu bilinmektedir. Yaptığı bir hac ziyareti dönüşünde, 1964 yıllında Akmağdeni’nde hayatını kaybetmiştir. Hayatı ve aldığı eğitim hakkında fazla bilgi yoktur.

Edebi Kişiliği

Şiirlerini genellikle tasavvuf ve dini konularda dile getirmiştir. Aldığı tasavvuf eğitiminin de etkisiyle, bilgilerini şiirlerinde nasihat verir bir dille, dinleyenlere aktarmıştır. Yazdığı dörtlüklerin oldukça fazla olduğu bilinmektedir. Şiirlerini bir defterde toplayıp, bir araya getirmiştir. Yazdığı eserlerle, Türk Edebiyat tarihinde, tasavvuf şairleri arasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Eserlerinde, insanlıktan ve ahlaki değerlerden bahsetmiştir. Genellikle nasihat eden bir üslup kullanmıştır. Şiirlerinde çok samimi ve içten bir dil kullanıldığından dolayı deruni lakabını almıştır. Fakat pek çok eseri günümüze kadar ulaşamamıştır.

Eserleri

Olmaz

“Cahili camiye imam etseler

Anın ardı sıra cemaat olmaz

Kibirli kimseye üç tuğ verseler

Anda bir merhamet inayet olmaz

 

Hünerin yok ise meydana çıkma

Kalp evi Kabedir bir taşın yıkma

Yalancı deyyusun sözüne bakma

Gösterse keramet şefaat olmaz

 

Kovma muhanneti kovduğum yeter

Kahraman olur da karşında biter

Söz asilzadeye ölümden beter

Aslı bozuklarda namus ar olmaz

 

Bazının mecliste dinlenmez sözü

Meydanı hünerde karadır yüzü

Başına vursalar yüz bin topuzu

Eski adetinden feragat olmaz

 

Bazı adam vardır her söze uyar

Körün gözü görmez kulağı duyar

Merkebe vursalar donanmış eyer

Çalsan üzengiyi yeğin at olmaz

 

Kimisi dangalak kimisi bengi

Merhametli olur yiğidin kendi

Binde bir bulunur kafanın dengi

Olur olmaz ile ünsiyet olmaz

 

Deruni’nin kalbi misal-i derya

Var ise metaın alana söyle

Hasmın kadı ise yardımcın mevla

Andan gayrisine şikâyet olmaz”

Yazar: Ensar Türkoğlu