Dikenli Yüzgeçli Balıklar

5121_balaDünyanın karanlık okyanuslarında, soğuk ve derinde, çok insanın canlı ya da ölü gördüğü balıklar yaşar. Onların içinde, dişleri ismiyle eşleşen küçük avcılar (Anoplogaster cornuta) vardır. Afrika’nın yarık tatlı su göllerinde şaşırtıcı renklerde, ağzı geniş çiklitler (Cichlidae familyası) yaşar. Benzer şekilde, zehirleri insanı bir iki saat içinde öldürebilen kaya balıkları (Scorpaenidae familyası) ve balık gibi yüzmeyen, narin denizatları (Syngnathidae familyası) arasında bir benzerlik yoktur. Fakat daha yakından bakınca, benzerlikler açık olmaya başlar.

Tüm bu çeşitli grupları birbirine bağlayan bazı özellikler, ancak bazı organlar ve iç iskelet yapısı incelendiğinde bulunur. En önemlisi, özellikle de sırt bölümünde, anal ve pelvik olmak üzere yüzgeçlerde dikenler vardır. Tümüne dikenli yüzgeçli balıklar (Percomorpha) genel isminin verilmesinin sebebi budur. Aynı zamanda, ileriye uzanabilen, avlanırken boğaz kısmının alçak ve yüksek bölümlerindeki gırtlak dişleri uzayabilen bir üst çeneye sahiptirler. Toplamda, Percomorrha serisi, 226 familya, 2.150 cins ve 12.100 türle, 10 takıma sahiptir.

5121_sh002

Balistidae familyasından Picasso çütre balığı (Rhinecanthus aculeatus), yüzgeç dikenlerinin üzerinde kaldırmanın neredeyse imkânsız olduğu bir çatlağa kendilerini bağlayabildikleri, inanılmaz bir kitleme mekanizmasına sahiptir.

Dikenli Balıklar ve Sivri Dişliler

Dikenli balıklar (Stephanoberyciformers), ağırlıklı olarak derin su balıklarıdır; fakat bazıları hakkında çok az şey bilinir. Avcı olmalarına rağmen, bu balıklar diğer derin su avcıları gibi geniş, sivri dişlere sahip değildir. Çoğunun geniş ağızları vardır ve bir grubun (Eutaeniphorinae alt familyasından şerit kuyruklular ya da şerit taşıyıcılar) geniş burunları vardır.

Sivri dişliler re derin su avcısıdır ve isimleriyle eşleşen dişleri vardır. Diğer familyaların altı diğer üyesiyle birlikte, üç sivri dişli, Beryciformes takımını oluşturur. Aralarında özel keseler içinde ışık üreten ve bakteri taşıyan iki familya vardır. Işık fenerli balıklar (Anomalopidae familyası) ve ananas balığı ya da çam konisi (Monocentridae familyası).

Dülger Balığı ve Dikenliler

5121_tre

John dülger balığı (Zeus faber), ağzını açana kadar nazik ve zararsız görünür. Ağızları oldukça büyüktür ve ağızlarını öyle hızlı kapatabilirler ki çok az hayvan bundan kaçabilir. John dülger balığı ve yakın akrabaları son derece incedir ve bu yüzden görüş alanından kolayca çıkabilirler.

Dikenli balıkgiller ve akrabaları, Gasterosteiformes takımında, yaklaşık 316 türe sahiptir. Dorsal, anal ve pelvik yüzgeçler, dikenli balıkgillerde (Gasterosteidae familyası) genelde dikenli olurken, denizatı gibi bu takımın diğer üyeleri güçlü dikenlerden yoksundur.

İskorpit Balığı ve Akrabaları

Bu takım, Scorpaeniformes, kaya balığı gibi dünyanın en zehirli balıklarını içerir. İskorpit balığı ile beraber, Scorpaenidae familyasını oluştururlar. Bu takım, kırlangıç balığı (Triglidae), yassı kafalar (Bembridae ve Platycephalidae), sculpinler (Cottidae) ve yeşil lingler (Hexagrammidae) familyalarını da içerir.

Yassı Balık ve Akrabaları

5121_iskorpit4

693 kadar yassı balık türü, bilinen en asimetrik balıklardır. Yaşama normal larvalar olarak başlarlar; fakat tek gözleri kafalarının üzerine geçer ve diğer tarafa yaslanır. Böylece iki göz de kafanın aynı tarafında kalır. Bazı türlerde sağ göz, diğerlerinde sol göz hareket eder.

Dikenli Yüzgeçli Balıklar Arasında Kim Kimdir?

Seri Percomorpha-10 takım
Takım Stephanoberyciformes – 9 familya ve 80’den fazla tür; dikenliler ve akrabaları Takım Beryciformes – 7 familya ve 154’ten fazla tür; sivri dişliler ve akrabaları
Takım Zeiformes – 6 familya ve 44 kadar tür; dülger balığı ve akrabaları
Takım Gasterosteiformes – 10 familya ve 316 kadar tür; dikenli balıklar ve akrabaları Takım Scorpaeniformes – 25 familya ve 1.326 kadar tür; zırh yanaklı balıklar
Takım Pleuronectiformes – 11 familya ve 693’ten fazla tür; yassı balıklar
Takım Tetraodontiformes – 9 familya ve 410 kadar tür; çotralar, kirpi balıkları ve akrabaları
Takım Synbranchiformes – Bataklık yılan balıkları ve akrabaları
Takım Mestacembeliformes – Dikenli yılan

ZD YouTube FLV Player

Kaynakça:
BBC Vahşi Yaşam

Yazar: Tuncay Bayraktar