Dil Olgusu Nedir?

Dilin tanımı bir çok araştırmacı yazar, bu işin uzmanı olan profesör tarafından şu şekilde yapılmıştır. Dil, çok değişik görünümler sunan ve bu görünümler arasında evrensel ve özgün nitelikler barındıran bir bütündür. Dilin kendi doğası gereği ve yapılan çalışmaların yaklaşım biçimi ayrılığı ile bir noktada dili sorun haline getirmiştir. (Vardar 1982).

Dil; toplumsal yaşamda sonsuz anlam boyutları taşıyan ve bunları ileten; fiziksel, fizyolojik, zihinsel, toplumsal vb. pek çok oluşumlarla kesişimleri bulunan bir işaretler dizgesidir. (Korkmaz 1992)

Dil; bir anda düşünemeyeceğimiz kadar çok yönlü,kimi sırlarını bugün de çözemediğimiz büyülü bir varlıktır. (Aksan 1998)

Dil; insanı insan yapan değerlerin en başta gelenlerindendir, dilin insanın fiziksel, sosyal, kültürel, ruhsal vb. tüm değerleriyle birleşmiş bir nitelik taşıması, bütüncül bir tanımın ortaya konulmasına engel teşkil etmiştir. Türkçe sözlükte (TDK 1998) dilin 13 farklı anlamı yer almaktadır. İnsanların meramlarını anlatmak için kullandıkları bir sesli işaretler sistemidir. Dil; insanlar arası karşılıklı haberleşme aracı olarak kullanılan; duygu, düşünce ve isteklerin ses, şekil ve anlam bakımından her toplumun kendi değer yargılarına göre şekillenmiş ortak kurallarının yardımı ile başkalarına aktarılmasını sağlayan, seslerden örülü çok yönlü ve gelişmiş bir sistemdir. (Z.Korkmaz)

Dil; insanlar arasında antlaşmayı sağlayan doğal bir araç, kendisine özgü yasaları olan ve ancak bu yasalar çerçevesinde gelişen canlı bir varlık, temeli bilinmeyen zamanlarda atılmış bir gizli antlaşmalar sistemi, seslerden örülmüş toplumsal bir kurumdur.

Dil profesörleri dili bu ve buna benzer şekilde tanımlamışlardır.Bu aydınlatmalar ışığında dil ile ilgili şu ortak nitelikleri sıralayabiriz:

  • Dil, bir dizgedir.
  • Dil esas olarak, sözlü anlatım aracıdır.
  • Dil, ait olduğu toplumun gereksenimlerine cevap verebilecek yeterliktedir.İnsan doğası ancak dilinin izin verdiği ölçüde öğrenmeye uygundur.
  • Dilin işlevi bilgiyi doğrudan aktarmaktır.
  • Dil, insanlar arasında antlaşmayı sağlayan doğal bir iletişim aracıdır.
  • Dil, temeli bilinmeyen zamanlarda atılmış gizli antlaşmalar sistemidir.
    Yapısı ve kuralları bilinçaltıyla ilgili bir sistemdir.
  • Dil, sahip olduğu kurallar ve yasalar bütünü içinde canlılığını sürdüren bir varlıktır.
  • Dil sürekli varyantlaşma eğilimindedir.
  • Yalnızca kendi yasalarına bağlı bir dizgedir.
  • Dil, toplumsal ve kültürel bir kurumdur;uygarlıkla yakından ilgilidir.
  • Dilin duygu ve düşünce arasında çok yakın bir ilişkisi vardır.Diller için ‘güzel’ , ‘zengin’ vb. değerlendirmeler bilimsellikten uzak,göreceli ve özneldir.
  • Dil ve ulusçuluk arasındaki bağ, duyuşsaldır.
  • Dilin farklı görünümleri doğru ya da yanlış olarak nitelendirilemez.
  • Dillerin ,lehçelerin, ve ağızların kesin doğal sınırları yoktur.
  • Dil; cinsiyetle, fiziksel ve psikolojik kimlikle ilişkilidir.
  • Ana dil, öğrenilen değil, edinilen bir dizgedir.
  • Dil edinim cihazını DEC harekete geçiren etken anlaşılabilir mesajdır.

    Kaynakça:
    Çağdaş Türk Dili,Süer EKER
    Türk Dilleri,T.tekin
    En Eski Türkçenin İzlerinde,D.Aksan

Yazar: Seher Güneş