Emeklilikte Finansal Açıdan Rahat Etmek için Neler Yapılabilir?

Yükselen emeklilik yaşları ile, her ne kadar özellikle gençlere emeklilik ulaşılması neredeyse imkansız uzak bir hayal olarak gözükse de, zaman hızla geçmekte ve çalışan kişiler eninde sonunda emekliliği hak etmektedirler. Yükselen ortalama ömür süreleri ile birlikte, 65 yaşında emekli olan kişilerin bile önlerinde yaşayacakları ortalama 25-30 yılları bulunmaktadır. Bu noktada, insanlar gençken ve kazançları iyi iken, gerekli planlamayı yapmamaları durumunda, kendilerine uzak bir hayal olarak gözüken emeklilik dönemi gelip çattığında, finansal açıdan ciddi sıkıntılar yaşayabilmektedirler. Emeklilik döneminde, bolca boş vakti olan, ancak geliri çok kısıtlı olan kişiler için, emeklilik deyim yerindeyse bir kabusa dönebilmektedir. Bu sebeple, genç yaşlardan itibaren yapılacak düzgün bir planlama ile, emeklilik döneminde finansal açıdan rahatlamak oldukça önem arz etmektedir.

Emeklilik dönemimizde finansal açıdan rahat etmek için planlama yaparken aşağıdaki dört noktaya dikkat edilmesi gerekmektedir.

1. Kaç yaşında emekli olmayı planlıyorsunuz?

Planlamamızı yaparken dikkate almamız gereken ilk husus kaç yaşında emekli olacağımızdır. Elbette yasaların belirlediği yaşa geldiğimiz noktada emekli olma hakkını elde etmiş oluyoruz. Ancak bundan daha erken veya daha geç emekli olmak niyetindeysek, planlamalarımızı buna göre yapmamız gerekmektedir. Örneğin ülkemizde emekli maaşı bağlanması için, 2040’lı yıllardan itibaren 65 yaş şartı aranmaktadır. Eğer 60 yaşında emekli olmak istiyorsak, bu durumda 65 yaşına kadar devlet bize maaş bağlamayacağı için bu 5 yıllık dönemde geçimimizi sağlayacak bir gelir getirecek kadar yatırımımız olması gerekmektedir.

2. Emeklilikte yılda ortalama ne kadar gelire ihtiyacınız olacaktır?

Planlamada ikinci ve en zor aşama emekli olduğumuzda yılda yaklaşık ne kadar gelire ihtiyacımız olduğunu hesaplamaktır. Bu noktada emekli olacağımız tarihteki fiyatları tahmin etmemiz imkansıza yakın olduğu için, günümüzdeki fiyatları kullanmak daha anlamlı olacaktır. Hesaplamaları yaparken emeklilikte yapmayacağız harcamaları düşmemiz (örneğin işe gitmek için harcadığımız ulaşım paraları gibi), bunun yanı sıra emekli olunca bolca boş vaktimiz olacağı için bu boş vakitlerde yapabileceğimiz olası harcamaları da katmamız gerekmektedir. Sonuçta emekli olunca bütün gün evde oturup televizyon seyretmek pek de eğlenceli olmayacaktır. Bu hesaplamalar sonucunda emeklilikte yılda ne kadarlık bir gelire sahip olmanız gerektiğine ilişkin rakamı elde edeceksiniz.

3. Mevcut finansal durumunuz, emeklilikte ihtiyacınız olan geliri sağlamaya yeterli mi?

Emeklilik dönemimizde, yıllık ne kadar harcamamız olacağını yaklaşık olarak hesapladıktan sonra, gene günümüzdeki rakamlar ışığında elimize geçecek yaklaşık emekli maaşını bulmamız gerekmektedir. Bunun için çevremizde hâlihazırda emekli olan kişilerden bilgi alabilir veya internetteki sosyal güvenlik forumlarından bilgi edinebiliriz. Bunun ardından, emekli maaşımızın yıllık harcamamızı karşılayıp karşılamadığını görmüş olacağız. Bu noktada, emekli aylıkları düşük olduğu için muhtemelen emekli maaşımızın harcamalarımıza yetmediği gerçeği ortaya çıkacaktır.

4. Birikim yapmaya başlama

Planlamamızın son aşamasında ise, eğer muhtemel emekli maaşımız, harcamalarımızı karşılayamıyor ise, bize ek gelir sağlayacak şeyleri belirlemeli ve bunlar için birikim yapmaya başlamalıyız. Burada akla ilk gelen seçeneklerden birisi son dönemde çıkarılan yasalar ile teşvik edilen bireysel emeklilik sistemidir. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile güzel bir planlama yaparak emeklikte ihtiyacımız olan geliri elde edebiliriz. Bir diğer yöntem, bize kira getirisi getirecek bir ev almaya çalışmak olabilir. Ayrıca birikim yapmaya genç yaşta başlarsak, 20-30 yıl gibi süreler boyunca yatırım yapacağımız için hisse senedi, altın gibi yatırımlar da anlamlı olacaktır. 20-30 yıl gibi uzun vadelerde, özellikle sağlam şirketlerin hisse senetlerine yapılacak yatırımlar ciddi kazanç getirecektir.

Planlama neticesinde birikim yapacağımız alanları tespit edip, birikimlere başladıktan sonra belirli periyotlarda, yaptığımız birikimin planladığımız getiriyi getirip getirmediğini kontrol etmeliyiz. Örneğin yaptığımız Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) yatırımı, istediğimiz getiriyi sağlamıyor ise (mesela enflasyonun altında getiri gibi), seçtiğimiz BES fonlarını değiştirmek veya daha radikal bir karar olarak kullandığımız BES firmasını değiştirmek mantıklı olacaktır. Böylece planımızı ve birikim alanlarımızı sürekli güncel tutabilir, emekli olduğumuz zaman kötü sürprizlerle karşılaşmayız.

Emeklilik hepimizin eninde sonunda elde edeceği bir haktır, emeklilik döneminde sıkıntılar yaşamamak, elimizde olacak boş zamanı sevdiklerimizle güzel şekilde geçirebilmek adına, genç yaşlardan itibaren emeklilik dönemi için planlama ve birikim yapmalıyız.

Kaynakça:
“Personal Finance and Investing”, Melanie Bien ve Julian Knight, Wiley Publishing, 2007

Yazar: Mehmet Umut Pişken