Escherichia coli (E.coli) Nedir?

Sayfayı Yazdır

3678_hm

Bir bakteri çeşidi olan Escherichia coli Avusturya asıllı bir doktor olan ve enterobacteriaceae familyasına ait bu bakteri türünü ilk olarak izole eden Thedor von Escherich (1857-1911) tarafından isimlendirilmiştir.

Bu bakteri türü insanların ve diğer hayvanların bağırsak sistemlerinde yaygın olarak bulunmaktadır. İsminin okunuşu ve yazılışı zor olduğu için genellikle E.coli olarak belirtilir. E.coli bakterisi vücutta selülozun parçalanmasına ve K vitamininin absorbsiyonuna katkıda bulunmaktadır. Ancak tüm formları bu kadar faydalı değildir. Özellikle ilk olarak 1982 yılında saptanan E. coli O157:H7 formu en zararlısıdır. Ve rotoksin adı verilen çok kuvvetli bir zehir salgılar ve bu zehir insan böbreğinde, beyninde ve bağırsağında bulunan alıcı hücreler ile bağlanarak bu hücreleri öldürür.

Bu alıcı hücreler de her insanda olmadığı için herkeste aynı etkiyi göstermez. Bu durum neden bazı bazı insanların ve hayvanların E. coli O157:H7 alınması ile çok hastalanmasına yol açarken, bazılarına bir şey olmamasını açıklar.
E. coli O157:H7 genellikle sığırların mide-bağırsak kanalında bulunan mutant bir bakteri türüdür. Sığırların et olarak tüketilen kasları bu bakteri türünü içermez. Ancak enfekte bir sığırın dışkısı ile veya bağırsakları ile temas etmiş olan ete de bulaşma riski bulunur.

3678_ec

Strese mağruz kalan sığırların E. coli barındırmaya daha yatkın olduğu düşünülse de E. coli bakterisinin nereden geldiği sorusu henüz gizemini korumakta ve cevaplanamamaktadır. Genellikle çiftliklerde beslenen sığırlar, otlanma sırasında henüz tam doymamışken sürünün yemek olmayan kapalı alanlara toplanması gibi nedenlerden dolayı strese maruz kalmaktadırlar. Dar alanlarda yaşamlarını sürdürdüklerinde ise birbirlerinin üzerine dışkılarının bulaşmama olasılığı yok denecek kadar az olmaktadır. Bu nedenle de derilerinin üzerinde pislikler kümecikler halinde yer etmektedir. Kesim zamanında kesimhaneye gönderilen hayvanlar önce bayıltılıp bir taşıma bandına asılmaktadır ve bu taşıma bandının sağa sola hareketi esnasında, kesilecek hayvanın derisindeki pisliklerin daha önceden kesilmiş bir havyanın etinin üzerine gelerek kontamine etme riski bulunmaktadır. Bazı durumlarda da kesilen hayvanlar askıdan pis zemine düşerek yeterince temizlenmeden tekrar askıya çıkarılabilmektedir.

E. coli ile en fazla kontamine olan etler genellikle hamburger etleridir. Çünkü normal olarak satın aldığınız hamburgerin eti belki 100 farklı sığırın etinin karması olabilir ve bu kullanılan etler de tahmin edileceği üzere en iyi kalite etler değildir. Genellikle artık süt vermeyen ve yaşlı hayvanların etidir. Bu hayvanların birinin eti dahi E. coli taşısa, kullanılan diğer tüm hayvanların etleri de proses esnasında bu etle karışacağından kontamine olur ve böyle büyük hacimlerde üretimlerde, kalite kontrol aşamaları her ne kadar sıkı olsa dahi gözden kaçma riski bulunmaktadır. Bu nedenle sık sık hamburger kaynaklı E. coli zehirlenmesine dair haberler çok sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

3678_sg

1970’li yılların sonlarına kadar nedeni tam olarak bilinmeyen bu gizemli hamburger hastalığı artık E.coli zehirlenmesi olarak tanımlanmıştı. 1977 yılında Kanada’da ünlü bir fast food zincirinde satılan hamburger tarafından rahatsızlıkların başlamasıyla patlak verdi. Genellikle çok sancılı bir karın ağrısı ve bunu takip eden kanlı ishal hastalığın genel semptomlarıydı. Bazı kişiler önce böbreklerin sonra vücuttaki tüm organların iflas etmesiyle başlayan ve tedavisi bulunmayıp ölümcül nitelikte olan hemolitik üremik sendrom nedeniyle yatağa düşüyordu. Nedeni tam olarak çözülmese de E.coli bakterisinin çocuklar ve yaşlılar üzerinde daha etkili olduğu görülüyordu.

Hastalıkların patlak vermesi üzerine Kanadalı araştırmacılar olayın üzerine giderek nereden kaynaklandığını anlamaya çalıştılar. Başlangıçta olayın hamburgerlerde kullanılan soğanlardan kaynaklanmış olabileceğini düşündüler. Fakat sonunda Dr. Mohammed Karmali hastalık, hamburger eti ve E.coli arasında bir bağlantı kurabildi. Bugün E.coli otoriteleri arasında en saygı duyulan kişi olarak Dr. Karmali gösterilmektedir.

Yazar: Nihat Keleş