Ev Tipi Buzdolabının Yapısı ve Enerji Tasarrufu İçin Bilinmesi Gerekenler

Okuma Süresi: 6 Dakika  | Yazdır

Bir ev buzdolabının dondorucu böümü -18°C, soğutucu bölümü de 3°C sıcaklıkta tutulmak üzere tasarlanır. Daha düşük dondurucu sıcaklıları, donduruan yiyeceklerin depolama bölümünde önemli bir gelişme sağlamazken, enerji tüketimini önemli ölçüde arttırır. Özel yiyeceklerin depolanması için farkı sıcaklıklar, soğutucu bölümünde özel amaçı bölümler kullanılarak sağlanır.

Uygulamada tam boyutlu buzdolaplarının, yapraklı sebzeler ve taze meyvelerin nemlerinin buzdolabında dolaşan serin havanın kurutucu etkisinden korunması için büyük hava sızdırmaz çekmeceleri bulunur. Dolap kapağındaki kapaklı yumurta bölümü, yumurtalardan olan nem kaybını yavaşlatarak yumurta ömrünü uzatır. Buzdolapların kapakalrında tereyağı için genellikle yağın yumuşak bir kıvamda kalmasını sağlayacak sıcaklıkta ılık bir bölme bulunur. Kapalı olan bu bölme aynı zamanda yağın, diğer yiyeceklerin kokularını ve tatlarını emmemesini önler. Bazı üst modellerde, sıcaklık kontrollü et bölümü bulunur. Bu bölümün sıcaklığı, etin donmadan muhafaza edilebileceği en düşük güvenli sıcaklık değeri olan -0.5 °C sıcaklıkta tutulur ve böylece etin saklama ömrünün uzatılmasını sağlar. Daha pahalı bazı modellerde, dondurucu bölümüne yerleştirilmiş olan ve su hattına bağlı olan otomatik buz yapıcı gibi donanımlar bulunur. Bu modellerde otamatik buz ve soğuk su alma bölümleride vardır. Tipik bir buz yapıcı günde 2 veya 3 kg buz yapabilir.

Ev buzdolapları çalışırken yaklaşık oalrak 90 ile 600 W arasında enerji tüketirler ve 43 °C sıcaklığa kadar ortamlarda bile tatmin edici bir çalışma sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Bilindiği gibi buzdolapları belirli aralıklarla çalışırlar. Örneğin 25 °C sıcaklıktaki bir ortama normal bir kullanma zamanın yaklaşık %30’unu çalışarak geçirirler.

Belirli dış boyutlara sahip bir buzdolabının, mümkün olan en büyük yiyecek depolama hacmine ve en düşük enerji tüketimine sahip olamsının yanında, müşteriye en az paraya mal olması da istenir. Daha ince fakat daha etkin yalıtım malzemeleri kullanılması yanında daha az yer kaplayan kompresrlerin ve yoğuşturucuların kullanılması sonucu buzdolabının dış boyutları artmaksızın, yiyecek depolama hacimleride gün geçtikce artmaktadır. Isıl etkinliği k = 0.032-0.040 W/m.°C olan fiber-glas yalıtım yerine, k = 0.019 W/m.°C olan kpük yalıtım malzemesinin kulllanılamsı, buzdolaplarının duvar kalınlıklarının neredeyse yarı yarıya düşmesine olanak sağlamıştır. Dondurucu blümde duvar kalınlığı 90 mm’den 48 mm’ye, soğutucu blümde 70 mm’den 40 mm’ye düşmüştür. Kpüğün sertliği ve bağlayıcı özelliği ek yapısal destek sağlamıştır. Buna karşın, buzdolabının yalıtımında olacak herhangi bir su sızıntısı veya nem kaçağına karşı, dış kasanın sızdırmazlığı çok iyi sağlayacak şekilde tasarlanması gerekir. Çünkü nem, yalıtımın etkisini azaltmaktadır.

Bir buzdolabı sisteminin kompresör veya diğer bileşenlerinin boyutları, buzdolabına olan birim zamandaki ısı akışına karşılık gelen ısı yüküne (veya soğutma yüküne) göre belirlenir. Isı yükü, buzdolabının duvarından veya kapı contalarından olan ısı geçişi, fan motoru ve buz çözücü ısıtıcılar gibi tahmin edilebilir kısımlardan ve dolap kapağı açma sıklığı, buz yapma ve dolabı yükleme gibi kullanıcı alışkanlıklarına bağlı tahmin edilemeyen kısımlardan oluşur.

Buzdolabı tarafından tüketilen enerji miktarı, aşağıda belirtilen yararlı tasarruf lçütlerinin kullanılmasıyla en aza indirilebilir;

1. Buzdolabının kapağını mümkün olduğunca kısa süreli ve seyrek açınız. Kapağın her açılışı, içerdeki soğuk havanın dışarı çıkmasına ve yeniden soğutulması gereken dışarıdaki ılık havanın içeri girmesine neden olur. Dondurucu veye soğutucu blüm kapaklarının olabildiğince kapalı tutulması, dışa kaçan soğuk hava miktarını azaltacağından, enerji tasarrufu sağlayacaktır.

2.Sıcak yiyecekleri budolabına koymadan önce dışarıda ortam sıcaklığına kadar soğumasını bekleyiniz. Ocaktan alınan sıcak tavanın doğrudan buzdolabına konulması, sadece buzdolabın daha uzun süre çalışarak daha boşuna enerji tüketmesine değil, sıcak tavanın yanındaki kolay bozulabilecek yiyeceklerin bozulmasına neden olabilir

3.Buzdolabının arkasındaki veya altındaki yoğuşturucu borularını temiz tutunuz. Dolaptan dışarıya ısı atılmasını sağlayan bu borularda oluşan tozlanma ve kirlenme yalıtıcı etkisi meydana getirerek ısı atımını yavaşlatır. Bu boruların temizlenmesi enerji tüketimini azaltacak ve daha etkin bir soğutma sağlayacaktır. Bazı büyük buz dolaplarında bu boruları temizleyecek fan bulunur.

4.Kapı filtrelerini hava kaçağına karşı kontrol ediniz. Bu, dolabın içine bir el feneri konularak ve mutfağın ışıkları söndürülerek, kapı etrafında ışık kaçağı olup olmadığına bakılarak test edilebilir.

5.Gereksiz yere aşırı düşük sıcaklıklara ayarlamaktan kaçınınız. Dondurucu ve soğutucu bölümler için önerilen sıcaklıkar sırasıyla -18°C ve 3°C’dir. Soğutma sıcaklıklarını 6°C aşağı çekmek enerji tüketimini yaklaşık %25 arttırır.

6.Buharlaştırıcı iç yüzeylerde oluşan buzlanmayı temizleyiniz. Yüzeydeki buz tabakası yalıtım etkisi yapar ve dondurucu blümden soğutucu akışkana ısı geçişini yavaşlatır.

Buzlanma yapmayan ( no-frost) buzdolaplarında bu işlem, 300 W ile 1000 W arasında değişen elektrik dirençli ısıtıcıların buharlaştırıcıya sağladığı ısıyla veya sıcak soğutucu gazla, kısa süreler içinde belirli zaman aralıklarıyla kendiliğinden otomatik olarak yapılır.

7.Isıtıcıları kontrol eden ve nemli ortamlarda dış yüzeylerde oluşan yoğuşmayı önleyen güç tasarruf düğmesini kullanınız. Nem oranı yüksek olan kritik yerlerde, buzdolabının dış yüzey sıcaklığı çiğ noktası sıcaklığından yüksek tutarak yüzeyde su damlacıklarının oluşup aşağı süzülmesini nlemek için düşük güçlü ısıtıcılar kullanılır. Söz konusu ısıtıcıların, dış yüzeylerde hissedilir bir yoğuşma olmadığı sürece kapalı konumda tutulması %10 enerji tasarrufu sağlar

8.Buzdolabının yoğuşturucu borularının bulunduğu blüme hava giriş-çıkışını sağlayan hava akış kanallarını kapatmayınız.

9.Enerji tasarrufu çok A sınıf yakıt tüketimine sahip olan dolapları seçiniz. Uzun vadeli kullanımda A sınıf yakıt tüketimi dolabınızı amorti edecektir.

Bu ve buna benzer tutumlar enerji tasarrufu sağlayacak ve makinanızın ömrünü uzatacaktır.

Yazar: Melih ÖZTÜRK