Eyjafjallajökull Yanardağı

Eyjafjallajökull, 2010 yılında kendini tüm dünyaya duyuran bir yanardağdır. Dünyanın en aktif 20 volkanik dağından biri olan Eyjafjallajökull, Atlas Okyanusu ülkelerinden İzlanda’da yer almaktadır. İzlanda’nın güney kesiminde yer alan Eyjafjallajökull, uzun süre süren uykusunu 2010 yılında görkemli bir şekilde sonlandırmış ve adını bu sayede tüm dünyaya duyurmuştur. İzlanda’nın Sugurland şehrinde yer alan Eyjafjallajökull, bölgede bulunana birçok faal yanardağdan sadece biridir. Boyuna değil de enine genişliği ile de diğer birçok yanardağdan farklılık gösteren Eyjafjallajökull, 1,651m yüksekliğindedir. Ancak bu yüksekliğin bir kısmı 2010 yılında gerçekleşmiş olan devasa patlama sonucu yok olmuştur. Adı 2010 yılında İzlanda’nın da neredeyse önüne geçmiş olan Eyjafjallajökull, 2010 yılında patlaması sonucu özellikle Avrupa’da gerçekleştirilen tarifeli uçuşları çok ağır bir şekilde etkilemiştir. 10,000m’yi aşan Eyjafjallajökull’ün ürettiği küller, ortalama bu irtifada uçan birçok ticari yolcu uçağını çok kötü bir şekilde etkilemiştir.

2010 yılının Mart ve Nisan aylarında bölgede üç binden daha fazla gerçekleşmiş olan depremler, Eyjafjallajökull’ü harekete geçirmiş ve yanardağ, ilk ciddi patlamasını 20 Mart tarihinde gerçekleştirmiştir. Ancak bu dönemde patlamalar gerçekleşse de Nisan ayının ortalarına doğru gelindiğinde Eyjafjallajökull tekrar harekete geçmiş ve bu seferki patlamalar Mart ayında gerçekleşenlerden çok daha etkili olmuştur. Eyjafjallajökull 14 Nisan’da faaliyete geçmesiyle beraber zaten buzla çevrili olan yanardağ, üzerindeki buzu yavaş yavaş eritmeye başlatmış ve bu da beraberinde İzlanda’da lokal bir sele de neden olmuştur. buradaki en büyük tehlike, selin peşine katıp getirdiği buz parçaları ile irili ufaklı kayalar olmuştur. Yeryüzünde bu yaşanırken, dağın ölümcül patlayışı beraberinde devasa kül bulutlarını da getirmiştir. Tamamıyla piroklastik bir akıntı olan bu kül bulutları, hava akımlarının da etkisiyle yönünü doğrudan Avrupa hava sahasına çevirmiştir. Bu da bölgede gerçekleştirilen birçok tarifeli uçuşun iptaline neden olmuştur.

Böyle bir kül bulutunun içinden 1982 yılında bir British Airways Boeing 747 tipi uçağı geçmiş uçağın 4 motoru da anı bir şekilde durmuştur. Sonrasında pilotların yoğun çabaları sonrasında motorlar güç de olsa hayata döndürülmüştür. Ancak uçak en yakın havalimanına acil iniş yaptığında uçağın gövdesinin adeta piroklastik akıntı tarafından zımparalandığı ve ayrıca 4 motora da volkandan püsküren irili ufaklı taşların dolduğu gözlemlenmiştir. Böyle bir tecrübe yaşamış olan Ulusal Havacılık Kurumu Avrupa’daki bazı uçuşların olası risk yüzünden ertelenmesine karar vermiştir. Ancak Eyjafjallajökull’ün faaliyeti haftalarca sürmüş ve bu dönemde uçaklar hangarlara çekilmiştir.

Eyjafjallajökull, 2010 öncesinde 1821 ile 1823 yılları arasında da buna benzer bir faaliyet içine girmiş ve bölgeye yaydığı küller ülkenin 1,2 derece daha soğumasına sebebiyet vermiştir. Sonrasında yaklaşık 200 yıl uykuda kalan Eyjafjallajökull, 2010 yılında tekrar faaliyete geçmiş ve dünya tarihine geçmeyi de başarmıştır.

Kaynakça:
Eyjafjallajökull Disaster 2010

Yazar: Emir Karasu