İnsan Beyni Ne Kadar Hatırlayabilir?

Okuma Süresi: 2 Dakika  | Yazdır

Bilgileri beynimize kodlamayı, muazzam büyüklükte sabit diski olan bir bilgisayara bilgi kaydetmeye benzetebiliriz. Yüzlerce bilgisayar dosyasını etiketlemek ve doldurmak için bir sistemimiz olmazsa sabit diskteki belli bilgileri bulmakta ve geri getirmekte zorlanırız. Benzer şekilde, bir bilgiyi kolayca hatırlamamız ya da beynimizden geri getirmek de o bilgiyi kodlamaya ne kadar çaba harcadığımıza bağlıdır.

İki tür çaba harcayarak kodlama yöntemi bulunmaktadır: Sürekli tekrar ve özümleyerek tekrar.

SÜREKLİ TEKRAR

Bir bilgiyi, örneğin bir telefon numarasını sadece kısa bir süre için hatırlamak için en iyi yöntem bilgiyi tekrarlamaktır. Sürekli tekrar, yeni bir çağrışım oluşturmak yerine bilgiyi sadece tekrarlamayı tanımlar. Sürekli tekrarlama, bir bilgiyi kısa süreli bellekte daha uzun süre tutmak, örneğin bir telefon numarasını çevirene kadar birkaç saniye boyunca hatırlamak için uygundur.

Ancak, telefon numarasını daha sonra hatırlamak istiyorsak, sürekli tekrarlama yöntemi uygun bir kodlama yöntemi değildir çünkü telefon numarasının nereye kodlanacağını takip eden bir sistem içermez. Eğer telefon numarasını uzun bir süre boyunca hatırlamak istiyorsak ve sürekli defterden bakmak istemiyorsak özümleyerek tekrarlama denilen başka bir çaba harcayarak kodlama yöntemini kullanmamız gerekir.

ÖZÜMLEYEREK TEKRAR

Kodlamak ve uzun bir süre hatırlamak istediğimiz birkaç telefon numarası, dersler ve kitaplardan öğrendiğimiz çok miktarda bilgi var. Bir şeyi hatırlamak için en iyi yöntem, bilgiyi özümleyerek tekrarlama yöntemi ile kodlamadır.

Özümleyerek tekrarlama, hatırlamak istediğimiz yeni bilgiler ile uzun süre bellekte bulunduğundan eski ya da tanıdık bilgiler arasında anlamlı çağrışımlar oluşturmak için çaba harcamayı gerektirir. Özümleyerek tekrarlamanın kullanışlığını test etmek için öğrencilerden köpek, bisiklet, cadde gibi üçer kelimeden oluşan kelime gruplarını hatırlamaları istendi. Kelimeleri sürekli tekrar yöntemi ile kodlayan öğrenciler hatırlamakta zorlandı. Buna karşılık kelimeleri özümleyerek tekrarlama yöntemi ile kodlayan öğrenciler, yani kelimeleri birbirleriyle bağdaştırarak kodlayan öğrenciler belirgin bir şekilde daha iyi hatırlayabildi (McDaniel & Einstein).

Etkililik. Yeni ve eski bilgiler arasında bir çağrışım oluşturularak yeni bilginin uzun süreli bellekten geri getirilmesi için ipucu yaratılmasına dayanan özümleyerek tekrarlama yöntemi, etkili bir kodlama sistemidir. Örneğin oluşturulan çağrışımı (köpek caddede bisiklete biniyor) düşünmek, üç kelimeyi (köpek, cadde, bisiklet) hatırlamaya yardımcı olur.

Yazar: Rahman Karasu