İpek Böceği Yetiştiriciliği

Dünya ekonomisi yönünden yaklaşık 15 ülkede ipek böcekçiliği yapıldığı halde, üretilen ipekler çok sayıda ülkede tüketilmektedir. İlk ipeği 4000 yıl önce Çinliler’in ürettiği bilinir. Üretim tekniği epeyce gizli tutulmuş, sonra Anadolu’da, daha sonra Avrupa’da üretilmiştir. Türkiye’de yaklaşık 1500 yıldan beri ipek böceği yetiştirilmektedir.

SONY DSC

İpek, ipek böceği larvalarının koza yapmak için salgıladıkları, çok ince parlak teldir. Bu tellerin bir araya gelmesinden ipek iplikleri meydana gelir. İpek kolay boyanabilir, yumuşak ve dayanıklıdır. Tarih boyu çok kıymetli dokuma malzemesi olarak kullanılmıştır. Üretim aşamaları;

dut ağacı yetiştirme, ipek böceği tohum ve yaş kozası üretimi, kozadan iplikleri çekme

Türkiye’de ipek böcekleri arazilerin başka tarım dallarına elverişsiz kaldığı yörelerde, gelir imkanları çok kısıtlı ailelerce, küçük ölçekli, az yatırım gerektiren, kırsal alanlarda gizli işsizliği engelleme ve tarımsal geliri dengeli dağıtmada çok etkili, yardımcı tarım faaliyeti mahiyetinde yetiştirilmektedir.

İpek böcekçiliği, ipek böceğinin tek besin kaynağı olan dut yaprağı sağlamakla başlar ve kozadan ipek ipliğine kadar sürer. Yaş kozaları genellikle yaşlı ve kadınlar üretmekte ve tüm aile emeklerini değerlendirmede ve kırsal alanlarda gizli işsizliği engellemede önemli etki etmektedir.

Türkiye’de üretilen ham ipeklerin büyük bir kısmı ipek halı dokumada, bir kısmı da konfeksiyon, ev eşyaları dikiş-nakış ve ameliyat ipliği üretiminde kullanılmaktadır. İpek böcekçiliğinde yaş kozadan ipek halıya kadar imalat aşamalarında yaklaşık 500.000 kişiye istihdam sağlanmaktadır. Yaş kozanın ipek halıya dönüşümünde yaklaşık 14 misli katma değer sağlanmaktadır.

sinopta_ipek_bocegi_yetistiriliyor_h359

İpek böceği yetiştiriciliğinde 35-40 günlük üretim ardından kutu başı 26 – 30 kg yaş koza elde edilebilmektedir. Türkiye’de ipek böceği yetiştiren bir çok aile yılda 4-5 kutu ipek böceği yetiştirerek geçim sağlamaktadır.

Türkiye’nin 29 ilinde ipek böceği yetiştirilmekte, üretilen yaş kozaların %80’i Antalya, Ankara, Bursa, Bilecik, Diyarbakır, Eskişehir, Hatay, İzmir, Muğla ve Sakarya’da üretilmektedir.

İpek böceği dut yaprağı bulunan her yerde yetiştirilebilmekte ve ülkenin büyük kısmının dut yetiştirilebilir iklimi de avantaj sayılmaktadır. Ancak kentleşme yoğun yerler ve ekstansif alanlarda ilaçlamalardan dolayı toplu ölümler görülebilmektedir.

Kaynakça:
www.tarim.gov.tr

Yazar: Halil İbrahim Arik