Is覺 deiim problemlerini 癟繹zerken, 覺s覺 deitiricisini se癟en m羹hendis veya dizayn m羹hendisi taraf覺ndan al覺nan en 繹nemli karar, 覺s覺 deitirici tipinin se癟ilmesidir. Is覺 deitirici tipinin se癟iminde temel kural, deneyime dayanarak, benzer fonksiyonlar覺 yerine getiren ve benzer proses koullar覺nda 癟al覺an 覺s覺 deitirici tipini se癟mektir. Bu nedenle 覺s覺 deitirici tipinin se癟imini yapacak m羹hendisin deneyimi 癟ok 繹nemlidir. Deneyimle beraber tam bir arat覺rma yap覺ld覺ktan sonra eer benzer proses koullar覺nda 癟al覺an 覺s覺 deitiriciler var ise bu tip 覺s覺 deitiricinin kullan覺m覺na karar verilir. Eer benzer proses koullar覺nda 癟al覺an 覺s覺 deitirici mevcut deilse, 癟eitli fakt繹rler dikkate al覺narak 覺s覺 deitirici se癟imi yap覺l覺r. Is覺 deitiricilerin 癟al覺ma artlar覺 geni s覺n覺rlar i癟inde deitiinden, yap覺l覺 ve 癟al覺ma yetenekleri deiik isteklere g繹re belirlendiinden, 覺s覺 deitirici se癟iminde dikkate al覺nacak fakt繹rlerin t羹m羹 繹zel uygulamalara bal覺d覺r ve bu nedenle genel kurallar verilemez. Bununla beraber, 覺s覺 deitirici tipini se癟erken dikkate al覺nmas覺 gereken fakt繹rler u ekilde 繹zetlenebilir [1, 2, 3, 9]:
1- Konstr羹ksiyon malzemeleri
2- Bas覺n癟 ve s覺cakl覺k
3- Performans parametreleri- s覺cakl覺k program覺, debiler, bas覺n癟 d羹羹mleri
4- Kirlenme eilimleri
5- Muayene, temizleme, tamir ve ilave
6- Ak覺kanlar覺n tipleri ve fazlar覺
7- Is覺 deitiricinin boyutu
8- Bulunabilirlik
9- Ekonomik fakt繹rler
ISI DE襤T襤R襤C襤 T襤PLER襤
Is覺 deitiricileri, farkl覺 s覺cakl覺klardaki iki veya daha fazla ak覺kan aras覺nda 覺s覺l enerjinin deiimini salayan cihazlard覺r. Is覺 deitiricileri; transfer prosesine, y羹zey kompaktl覺覺na, konstr羹ksiyon geometrisine, ak覺 d羹zenlemesine, ak覺kan say覺s覺na, 覺s覺 transfer mekanizmalar覺na ve uygulama alanlar覺na g繹re s覺n覺fland覺r覺l覺rlar. Is覺 deitiricileri, konstr羹ksiyon geometrisine g繹re 4 temel s覺n覺fa ayr覺l覺r [12]:
a- Borusal 覺s覺 deitiricileri
b- Plakal覺 覺s覺 deitiricileri
c- Geniletilmi y羹zeyli 覺s覺 deitiricileri
d- Rejeneratif 覺s覺 deitiricileri
Borusal 覺s覺 deitiricileri, esas olarak borulardan yap覺l覺rlar. Bir ak覺kan borunun i癟erisinden akarken, dier ak覺kan borunun d覺覺ndan akar. Boru 癟ap覺, boru say覺s覺, boru uzunluu, boru ad覺m覺 ve boru d羹zenlemesi deitirilebilir. Bu nedenle borusal 覺s覺 deitiricilerin dizaynlar覺nda olduk癟a esneklik vard覺r. Borusal 覺s覺 deitiricileri; 癟ift borulu, g繹vde borulu ve spiral borulu 覺s覺 deitiricilerinden olumaktad覺r.
Plakal覺 覺s覺 deitiricileri, ak覺 kanallar覺n覺 oluturan ince plakalardan yap覺l覺rlar. Bunlar, gaz, s覺v覺 veya iki-fazl覺 ak覺mlar覺n herhangi bir kombinasyonu i癟in 覺s覺 transfer etmek amac覺yla kullan覺l覺rlar. Contal覺-plakal覺, spiral plakal覺 ve lamelli tiplerinden olumaktad覺r.
Geniletilmi y羹zeyli 覺s覺 deitiricileri, 覺s覺 transfer alan覺n覺 art覺rmak amac覺yla esas 覺s覺 transfer y羹zeyi (borusal veya plakal覺) 羹zerinde kanat癟覺klar veya ilaveler bulunan 覺s覺 deitiricileridir. Gaz taraf覺ndaki 覺s覺 ta覺n覺m katsay覺s覺, s覺v覺 taraf覺ndaki 覺s覺 ta覺n覺m katsay覺s覺ndan 癟ok d羹羹k olduundan, kanat癟覺klar gaz taraf覺nda kullan覺l覺r. En yayg覺n tipleri plakal覺-kanatl覺 ve borulu-kanatl覺 覺s覺 deitiricileridir.
Rejeneratif 覺s覺 deitiricileri, periyodik ak覺l覺 覺s覺 deitiricileridir. Bu 覺s覺 deitiricilerine Rejenerat繹rler de denilmektedir. Rejenerat繹rlerde, 覺s覺 繹nce s覺cak ak覺kan taraf覺ndan bir ortamda depo edilir, daha sonra souk ak覺kana verilir. Is覺 ge癟ii dolayl覺d覺r.
Aa覺da end羹stride 癟ok yayg覺n olarak kullan覺lan tipik 覺s覺 deitirici tipleri, 繹zellikleri, avantajlar覺 ve dezavantajlar覺 繹zet olarak verilmitir [1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12].
1- GVDE BORULU 覺s覺 deitiricileri (GBID)
Proses end羹strisinde en yayg覺n olarak kullan覺lan 覺s覺 deitirici tipidir; yakla覺k olarak kullan覺lan t羹m 覺s覺 deitiricilerinin % 60覺 g繹vde borulu 覺s覺 deitiricidir. G繹vde borulu 覺s覺 deitirici, boru ekseni g繹vdenin eksenine paralel olacak ekilde b羹y羹k silindirik g繹vde i癟ine yerletirilen birbirine paralel yuvarlak borulardan yap覺l覺r. Ak覺kanlardan birisi borular覺n i癟inden, dier ak覺kan ise g繹vde taraf覺nda borulara paralel veya 癟apraz olarak akar. Temel elemanlar覺; borular (veya boru demeti), g繹vde, iki bataki kafalar, borular覺n tespit edildii 繹n ve arka ayna ile g繹vde i癟indeki ak覺覺 y繹nlendiren ve borulara destek olabilen a覺rtma levhalar覺 ve destek 癟ubuklar覺d覺r. Is覺l g繹rev, bas覺n癟 d羹羹m羹, bas覺n癟 seviyesi, kirlenme, imalat y繹ntemi ve maliyeti, korozyon ve temizleme problemlerine bal覺 olarak 癟eitli g繹vde taraf覺 ve boru taraf覺 ak覺 d羹zenlemeleri kullan覺l覺r.
zellikleri :
- Maksimum bas覺n癟: G繹vde taraf覺nda 350 bar (mutlak), boru taraf覺nda 1400 bar (mutlak).
- S覺cakl覺k aral覺覺: (-200 0C) ile (600 0C) aras覺nda deiir. zel malzemeler ile bu s覺cakl覺k aral覺覺 genileyebilir.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺 10 - 1000 m2 aras覺nda deiir.
- Maksimum etkinlik : e =0.9 (癟ok ge癟ili 羹nitelerde etkinlik daha k羹癟羹kt羹r). Etkinlik, ak覺kandaki s覺cakl覺k y羹kselmesinin teorik olarak m羹mk羹n olan maksimum s覺cakl覺k y羹kselmesine oran覺 olarak tan覺mlan覺r.
- Minimum D T=5 K
- M羹mk羹n olduu zaman karbon 癟eliinden yap覺l覺r.
Avantajlar覺 :
- Hemen hemen t羹m uygulamalar i癟in kullan覺labilir; 繹rnein petrol rafinerileri, termik santraller, kimya end羹strisi vs.
- Son derece esnek ve salam dizayna sahiptir.
- Temizleme i癟in demonte edilebilecek, s繹k羹lebilecek ekilde dizayn edilebilir.
- Bak覺m覺 ve tamiri kolayd覺r.
- Piyasadan 癟ok kolay bir ekilde bulunabilir. Bu 覺s覺 deitiricilerini salayan firma say覺s覺 olduk癟a fazlad覺r.
- oklu 羹niteleri yapmak kolayd覺r.
- Bir 癟ok metal ile imal edilebildiinden ak覺kan s覺n覺rlamas覺 癟ok azd覺r.
Dezavantajlar覺 :
- Y羹ksek plan alan覺 gerektirir. Bunun yan覺nda demeti s繹kebilmek i癟in ekstra alana gereksinim vard覺r.
- 16 bar bas覺n癟 ve 200 0C s覺cakl覺覺n alt覺ndaki koullarda plakal覺 覺s覺 deitiricileri daha ucuz olabilir.
2- ift borulu 覺s覺 deitiricileri (BID)
ift borulu 覺s覺 deitiricileri en basit 覺s覺 deitirici tipidir. Bir borunun daha b羹y羹k 癟apl覺 bir boru i癟erisine emerkezli olarak yerletirilmesi ile elde edilir. Ak覺kanlardan biri i癟teki borudan akarken, dieri d覺ar覺daki borudan akar. Bu 覺s覺 deitiriciler, istenen bas覺n癟
d羹羹m羹 ve s覺cakl覺k fark覺 gereksinimlerini kar覺lamak i癟in 癟eitli seri ve paralel konfig羹rasyonlar eklinde d羹zenlenebilir. 襤癟teki boru tek veya 癟ok borulu olabilir. Eer halkadaki 覺s覺 ta覺n覺m katsay覺s覺 d羹羹kse eksenel kanat癟覺klara sahip i癟 boru (veya borular) kullan覺labilir.
zellikleri :
- Maksimum bas覺n癟: G繹vde taraf覺nda 350 bar (mutlak), boru taraf覺nda 1400 bar (mutlak)
- S覺cakl覺k aral覺覺: (-200 0C) ile (600 0C) aras覺nda deiir. zel malzemeler ile bu s覺cakl覺k aral覺覺 genileyebilir.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺 0.25-200 m2 aras覺nda deiir.
- Maksimum etkinlik : e =0.9
- Minimum D T=5K
- Genellikle 癟oklu 羹niteler kullan覺l覺r.
- M羹mk羹n olduu zaman karbon 癟eliinden yap覺l覺r.
- Esas kullan覺m alan覺, k羹癟羹k 覺s覺 transfer alanlar覺n覺n (50 m2ye kadar) gerektii proses ak覺kanlar覺n覺n duyulur 覺s覺t覺lmas覺 ve soutulmas覺 i癟indir.
Avantajlar覺 :
- Is覺l kapasiteyi ve 覺s覺 ge癟i y羹zey alan覺n覺 art覺rmak i癟in seri halde montajlar覺 yap覺labilir.
- Kar覺t ak覺 elde etmek kolayd覺r.
- Y羹ksek bas覺n癟lara dayanabilir.
- Standart mod羹ler konstr羹ksiyona sahiptir.
- Bak覺m覺 ve tamiri kolayd覺r.
- Temizlenmesi kolay olduundan, 繹zellikle kirletici ak覺kanlar i癟in uygundur.
- Piyasadan kolay ekilde bulunabilir.
- Bir 癟ok metal ile imal edilebildiinden ak覺kan s覺n覺rlamas覺 癟ok azd覺r.
Dezavantajlar覺 :
- zellikle k羹癟羹k kapasiteler i癟in uygundur.
- Y羹ksek 覺s覺l kapasiteler (1 MWdan daha fazla) i癟in pahal覺d覺r.
3- SP襤RAL borulu 覺s覺 deitiricileri (sBID)
Bir depo i癟ine yerletirilen spiral eklinde sar覺lm覺 bir veya daha fazla borulardan olumaktad覺r. Is覺 transfer katsay覺s覺, spiral bir boruda d羹z bir borudakinden daha y羹ksek olduundan spiral sar覺m kullan覺l覺r. Bu 覺s覺 deitiricileri genellikle havuz ve depolardaki ak覺kanlar覺n s覺cakl覺k kontrol羹nde kullan覺l覺r. Helisel bir ekilde yap覺labilen serpantinin ad覺m覺, sar覺m 癟ap覺 ve alan覺 uygun bir ekilde se癟ilebilir. K羹癟羹k serpantinlerin depo i癟inde destee ihtiyac覺 olmamas覺na ramen, b羹y羹k serpantinlerin desteklenmesi gerekir [7].
zellikleri :
- Temizleme hemen hemen imkans覺z olduundan, temiz ak覺kanlar i癟in uygundur.
- Soutma sistemlerinde kullan覺lan kondenserler ve e-eksenli evaporat繹rler olarak dizayn edilirler.
Avantajlar覺 :
- Basit ve ucuz bir ekilde elde edilebilir.
- Is覺l genlemenin oluturduu gerilme problemleri yoktur.
- Spiral borunun d覺 y羹zeyi ve depo kolayl覺kla mekanik olarak temizlenebilir.
Dezavantajlar覺 :
- Spiral borunun i癟 y羹zeyi mekanik olarak kolay bir ekilde temizlenemez.
4- Contal覺 plakal覺 覺s覺 deitiricileri (PID)
Contal覺 plakal覺 覺s覺 deitiricileri, ince metal plakalar覺n bir 癟er癟eve i癟erisine s覺k覺t覺r覺larak paket haline getirilmesi suretiyle yap覺l覺rlar. Her bir metal plakan覺n d繹rt taraf覺nda ak覺kanlar覺n ge癟ebilmesi i癟in delikler vard覺r. Plakalar birletirilip paket yap覺l覺rken uygun contalar kullan覺larak ak覺kanlar覺n birbirine kar覺mas覺 ve d覺ar覺ya s覺z覺nt覺 yapmas覺 繹nlenir. Plakalar aras覺ndaki boluklardan, s覺cak ve souk ak覺kanlar birbirlerine kar覺madan akarlar [7]. Rijitlik salamak, plakalar aras覺ndaki mesafeyi sabitletirmek ve 覺s覺 transferini iyiletirmek i癟in plakalar dalgal覺 ekilde yap覺l覺rlar.
zellikleri :
- Maksimum bas覺n癟: Normal olarak 25 bar (mutlak)d覺r. zel dizaynlarla 40 bar (mutlak)a 癟覺kabilir.
- S覺cakl覺k aral覺覺: Normal olarak (-25 0C) ile (+175 0C) aras覺nda deiir. zel malzemeler ile bu s覺cakl覺k aral覺覺 genileyerek (-40 0C) ile (+200 0C) olmaktad覺r.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺 1 - 1200 m2 aras覺nda deiir.
- Maksimum etkinlik : e =0.95
- Minimum D T=1 K
- Plakalar paslanmaz 癟elikten veya titanyum, Incoloy veya Hastelloy gibi y羹ksek dereceli malzemeden presle yap覺l覺r.
- Contalar, zay覺f noktalard覺r. Contalar, nitril kau癟uk, hypalon, viton veya neoprenden yap覺l覺r.
- Ak覺kan s覺n覺rlamas覺 esas olarak conta taraf覺ndan olmaktad覺r.
- G覺da, sentetik lastik, kimya, sel羹loz ve ka覺t end羹strisi, kombi cihazlar覺 vs. gibi kullan覺m alanlar覺na sahiptir.
Avantajlar覺 :
- Y羹ksek 覺s覺 transfer katsay覺s覺na sahiptir.
- Is覺l etkinlii y羹ksektir; 0.90-0.95 deerinde etkinlie kadar 癟覺kmak m羹mk羹nd羹r.
- D T si d羹羹kt羹r; 1 Ke kadar d羹ebilmektedir.
- G繹vde borulu 覺s覺 deitiricilerine g繹re daha kompaktt覺r.
- Plakalar ince olduundan maliyet d羹羹kt羹r. Kullan覺labildii yerlerde normal olarak en ekonomiktir.
- Eriilebilirlii iyidir, muayene ve temizleme i癟in kolayca a癟覺labilir.
- Esnektir, ekstra plakalar ilave edilebilir.
- Az ak覺kan miktar覺yla k覺sa al覺koyma zaman覺na sahiptir. Bu nedenle s覺cakl覺a duyarl覺 veya pahal覺 ak覺kanlar (繹rnein makyaj ve parf羹meri malzemeleri) i癟in uygundur.
- Kirlenmesi azd覺r, genellikle d羹羹k kirlenme katsay覺lar覺 m羹mk羹nd羹r.
- Mod羹ler konstr羹ksiyona sahiptir.
- Bak覺m kolayl覺覺 avantaj覺 vard覺r. Kolayl覺kla s繹k羹l羹p temizlenebilir.
- Ak覺kanlar aras覺 kar覺ma olas覺l覺覺 azd覺r, ka癟aklar d覺 tarafa dorudur.
- Titreim yoktur.
- Is覺 deitirici i癟inde s覺cak ve souk b繹lgeler olumaz.
Dezavantajlar覺 :
- Plakalar覺n d羹zlemsel oluu, conta malzemeleri ve 癟er癟evenin konstr羹ksiyonu nedeniyle y羹ksek bas覺n癟lara 癟覺k覺lamaz.
- Kapasitesi, portlar覺n boyutuyla s覺n覺rl覺d覺r.
- zel geni boluklu plakalar kullan覺lmaz ise s羹spansiyon halindeki kat覺lar taraf覺ndan kolayca bloke edilebilir.
- Plakalar, korozyon dikkate al覺nd覺覺nda, organik solventler i癟in uygundur fakat contalar uygun olmayabilir.
- S覺z覺nt覺 riski vard覺r, contalar daima s覺z覺nt覺 riskini art覺r覺r.
- Conta malzemeleri, belli ak覺kanlar覺n kullan覺m覺n覺 s覺n覺rlayabilir.
- S覺cakl覺k, conta malzemesi taraf覺ndan s覺n覺rland覺r覺l覺r.
- Conta zamanla 繹zelliini kaybeder, bu nedenle belirli zamanlarda bu contalar覺 deitirmek gerekebilir.
- Gaz iki-fazl覺 ak覺 i癟in genellikle uygun deildir.
5- Spiral PLAKALI 覺s覺 deitiricileri (SID)
Is覺 transfer y羹zeylerinin plakalardan olutuu, silindirik borulardan olumad覺覺 plakal覺 tip 覺s覺 deitiricidir. Spiral plakal覺 覺s覺 deitiricileri, 150 ila 1800 mm geniliindeki uzun ince iki metal plakan覺n her biri bir ak覺kan i癟in olmak 羹zere iki spiral, paralel kanal oluturacak ekilde spiral eklinde sar覺lmas覺 ile elde edilir. 襤ki plaka aras覺na konulan saplamalar ile d羹zg羹n bir aral覺k salanabilir. Plakalar覺n iki taraf覺 contal覺 kapaklar ile kapat覺l覺r. eitli ak覺 konfig羹rasyonlar覺 m羹mk羹nd羹r ve bu ak覺 konfig羹rasyonlar覺na g繹re deiik tip spiral 覺s覺 deitiricisi imal edilmitir.
zellikleri :
- Dizayn bas覺n癟lar覺 癟apa bal覺d覺r fakat 20 bar civar覺nda deimektedir.
- Dizayn s覺cakl覺klar覺 400 0Cye kadar 癟覺kabilir.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺 0.5-350 m2 aras覺nda deiir.
- zellikle s羹spansiyonlar ve fiber ak覺kanlar i癟in uygundur. Bu nedenle ka覺t, sel羹loz, s羹lfat ve s羹lfit fabrikalar覺 ve mineral filizinin ilenmesi sekt繹rlerinde s覺k kullan覺l覺r.
- Belli bir y羹zey alan覺 i癟in maliyetleri genel olarak plakal覺 覺s覺 deitiricileri ile g繹vde borulu 覺s覺 deitiricileri aras覺ndad覺r.
- Malzeme paslanmaz 癟elik, titanyum, monel vs. gibi souk olarak ilenebilen herhangi bir kaynak edilebilir malzeme olabilir.
- Ak覺kan bak覺m覺ndan sadece konstr羹ksiyon malzemesi s覺n覺rlamas覺 vard覺r.
- Kirli ve tortulu ak覺kanlar i癟in uygundur fakat temizlenmesi plakal覺 覺s覺 deitiricileri kadar kolay deildir.
Avantajlar覺 :
- Y羹ksek 覺s覺l verime sahiptir.
- Kirlenme eilimi d羹羹kt羹r.
- Bak覺m kolayl覺覺 vard覺r.
- Temizlenmeleri kolayd覺r ve kimyasal temizleme etkin bir ekilde yap覺labilir.
- Bas覺n癟 kay覺plar覺, g繹vde borulu ve contal覺 plakal覺 覺s覺 deitiricilerine g繹re azd覺r.
- Montaj maliyeti d羹羹kt羹r.
- Proses spesifikasyonuna kolayca uyabilir.
- Orta ve y羹ksek viskoziteli ak覺kanlar i癟in son derece verimlidir.
- Ak覺 da覺l覺m覺 iyi ve y羹ksek h覺zlar kullan覺labildiinden s覺cakl覺a duyarl覺 ak覺kanlar i癟in 癟ok uygundur.
- 襤stenirse plakalar 羹zerine oluklar yap覺larak 覺s覺 transferi iyiletirilebilir.
Dezavantajlar覺 :
- Bak覺m genellikle kolayd覺r fakat hasar g繹rm羹 olan spirallere bak覺m zordur.
- Boyutlar覺 s覺n覺rl覺d覺r.
- Conta malzemesi nedeniyle s覺cakl覺k ve bas覺n癟 s覺n覺rlamalar覺na sahiptir.
6- Lamelli 覺s覺 deitiricileri (LID)
Bir g繹vde i癟ine yass覺lat覺lm覺 borulardan (lameller) yap覺lm覺 bir demetin yerletirilmesi ile elde edilir. Lameller genellikle nokta veya elektrikli diki kayna覺 ile birbirlerine tutturulur. Ak覺kanlardan birisi lamelli borular覺n i癟inden akarken, dier ak覺kan lamellerin aras覺ndan akar. G繹vde i癟erisinde a覺rtma levhalar覺 yoktur. Ak覺 tek ge癟ili olup, ayn覺 y繹nl羹 veya kar覺t ak覺l覺 d羹zenleme kullan覺labilir [7].
zellikleri :
- Dizayn bas覺n癟lar覺 癟apa bal覺 olarak 35 bar bas覺nca kadar 癟覺kabilir.
- S覺cakl覺k, teflon conta kullan覺ld覺覺nda 220 0Cye, asbest conta ve paslanmaz 癟elik kullan覺ld覺覺nda 500 0Cye kadar 癟覺kabilir.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺 1-1000 m2 aras覺nda deiir.
- Is覺 transfer katsay覺lar覺 g繹vde borulu 覺s覺 deitiricilerinkinden b羹y羹k fakat plakal覺 覺s覺 deitiricilerinkinden k羹癟羹kt羹r.
- Kullan覺m alanlar覺 ka覺t, besin ve kimya end羹strileridir.
- zellikle gaz-gaz g繹revleri i癟in uygundur.
- Malzemeler karbon, paslanmaz 癟elik, titanyum, Incoloy ve Hastelloydur.
- Ak覺kan bak覺m覺ndan sadece konstr羹ksiyon malzemesi s覺n覺rlamas覺 vard覺r.
Avantajlar覺 :
- Tam kar覺t ak覺 elde edildiinden 覺s覺l verimleri y羹ksektir.
- Hidrolik 癟ap k羹癟羹k olduundan b羹y羹k 覺s覺 ta覺n覺m katsay覺lar覺 elde edilebilir.
- Minimum kirlenme eilimine sahiptir.
- Bak覺m kolayl覺覺 vard覺r.
- G繹vde borulu 覺s覺 deitiricilerinden daha kompaktt覺r.
- Kimyasal temizleme etkin bir ekilde yap覺labilir.
- D羹zg羹n ak覺 yollar覺na sahiptir.
Dezavantajlar覺 :
- Lamellerin i癟 taraflar覺n覺 mekanik olarak temizlemek zordur.
7- Kaynakl覺 plakal覺 覺s覺 deitiricileri (CONTASIZ PLAKALI) (KPID)
Contal覺 plakal覺 覺s覺 deitiricileri m羹kemmel 繹zelliklerine kar覺n, 30 bar bas覺n癟 ve 260 0C s覺cakl覺ktan b羹y羹k bas覺n癟 ve s覺cakl覺klarda kullan覺lamazlar. Kaynakl覺 plakal覺 覺s覺 deitiricilerinde plakalar 癟evresel olarak kaynak edilerek, atmosfere olan s覺z覺nt覺 繹nlenip bu dezavantajlar ortadan kald覺r覺lm覺 olur. B繹ylece conta problemi 癟繹z羹lm羹 olmas覺na ramen 覺s覺 deitirici temizlik ve bak覺m i癟in s繹k羹lemez. Kaynak maliyetini azaltmak i癟in plakalar, contal覺 plakal覺 覺s覺 deitiricilerinin plakalar覺ndan daha b羹y羹k yap覺l覺r.
zellikleri :
- Dizayn bas覺n癟lar覺 30 bar bas覺nca kadar 癟覺kabilir.
- Dizayn s覺cakl覺klar覺 400 0Cnin 羹st羹ne 癟覺kabilir.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺 10000 m2 ye kadar 癟覺kabilir.
- T羹m羹yle kaynakl覺 (lazer kullanan) konstr羹ksiyona sahip konvansiyonel plakal覺 覺s覺 deitirici tipleri gelitirilmitir.
- Kimyasal temizleme m羹mk羹n ise, g繹vde borulu ve contal覺 plakal覺 tiplere alternatiftir.
- Ak覺kan bak覺m覺ndan sadece konstr羹ksiyon malzemesi s覺n覺rlamas覺 vard覺r.
Avantajlar覺 :
- Plaka 癟iftleri kaynak edilebilir ve konvansiyonel bir 癟er癟evede toplanabilir.
- Conta problemi yoktur, dolay覺s覺yla s覺z覺nt覺 riski azd覺r.
Dezavantajlar覺 :
- Kirli ve tortulu g繹revler i癟in uygun deildir.
- Diferansiyel bas覺n癟 30 bardan k羹癟羹k olmal覺d覺r.
- Diferansiyel genleme g繹z 繹n羹ne al覺nmal覺d覺r.
8- plakal覺 KANATLI 覺s覺 deitiricileri (PKID)
Kanatlar, paralel plakalar halindeki y羹zeyler aras覺na mekanik olarak preslenerek, lehimlenerek veya kaynak edilerek tespit edilir. Kanatlar, d羹z, delikli, t覺rt覺ll覺, zikzak vs. ekillere sahiptir. 襤ki taraf覺nda da gaz ak覺kan bulunan 覺s覺 deitiricilerinde 覺s覺 ge癟i y羹zeyinin iki taraf覺na da kanat, gaz ve s覺v覺 ak覺kanlar ile 癟al覺an 覺s覺 deitiricilerinde ise genellikle sadece gaz taraf覺na kanat konulur [7].
zellikleri :
- Maksimum bas覺n癟: 80 bar (boyuta bal覺)
- S覺cakl覺k aral覺覺: Al羹minyumda (-2000C) ile (+150 0C) aras覺nda deiir. Paslanmaz 癟elikte 600 0Cye kadar 癟覺kabilir.
- K羹癟羹k boyut ve a覺rl覺k i癟in kullan覺l覺r. Tipik olarak 500 m2/m3 hacim kompaktl覺a sahiptir fakat 1800 m2/m3 hacim kompaktl覺a kadar ula覺labilir.
- Kullan覺m alanlar覺, gaz ve buhar t羹rbinleri, otomobil, kamyon, u癟ak motorlar覺 soutma sistemleri, 覺s覺 pompalar覺, soutma ve iklimlendirme tesisleri, elektronik devrelerin soutma devreleri ile enerji geri kazan覺m sistemleridir.
- Ak覺kan s覺n覺rlamas覺, malzeme taraf覺ndan olmaktad覺r.
- Tek fazl覺 ve 癟ift fazl覺 ak覺larda kullan覺labilir.
- Maksimum D T= 50 0C tipik.
Avantajlar覺 :
- Son derece kompaktt覺r.
- 12ye kadar (normal olarak 7) 癟ok ak覺ma sahip olabilir.
- Y羹ksek etkinlie sahiptir. Etkinlik, 0.98e kadar 癟覺kabilir.
- D羹羹k D T ye sahiptir. D T, tipik olarak 0.1 0C ye kadar inebilir.
- apraz-ak覺l覺 veya kar覺t-ak覺l覺 ak覺 konfig羹rasyonuna sahip olabilir.
- D羹羹k a覺rl覺a sahiptir.
- Kullan覺lan kanatlar 覺s覺 deitiricinin rijitliini art覺r覺r ve y羹ksek bas覺n癟larda 癟al覺mas覺n覺 salar.
- oklu ak覺m kullan覺labilir.
Dezavantajlar覺 :
- Sadece temiz ak覺kanlar ile kullan覺l覺r.
9- BORULU KANATLI 覺s覺 deitiricileri (BKID)
Bir taraf覺nda gaz, dier taraf覺nda s覺v覺 akan 覺s覺 deitiricilerinde, s覺v覺 taraf覺ndaki 覺s覺 ta覺n覺m katsay覺s覺 y羹ksektir, bu nedenle 癟ounlukla s覺v覺 ak覺kan taraf覺 kanat gerektirmez. Y羹ksek bas覺n癟l覺 ak覺kan genellikle boru i癟inden ak覺t覺l覺r. Pratikte dairesel veya oval kesitli boru d覺覺ndaki kanatl覺 y羹zeyler ile daha 癟ok kar覺la覺l覺r. Kanatlar boru ile birlikte imal edilebildii gibi, sonradan boru 羹zerine d繹k羹m, kaynak, lehim veya s覺k覺 ge癟me teknii ile tespit edilebilir [7].
zellikleri :
- Kompaktt覺r, kompaktl覺覺 3300 m2/m3 deerine kadar ulaabilir.
- Kullan覺m alanlar覺, g羹癟 santralleri, pervaneli soutma gruplar覺, ta覺t ara癟lar覺, iklimlendirme ve soutma tesisatlar覺d覺r.
- Is覺 deitiricinin kullan覺labilme s覺cakl覺覺 kanatlar覺n boruya tespit ekline bal覺d覺r.
Dezavantajlar覺 :
- Kanatlar覺n oluturduu ilave bas覺n癟 kay覺plar覺 g繹z 繹n羹ne al覺nmal覺d覺r.
10- GRAF襤T ISI DE襤T襤R襤C襤LER襤 (GID)
Grafit, 覺s覺 iletim katsay覺s覺 y羹ksek (癟eliin hemen hemen 羹癟 kat覺), korozyona dayan覺kl覺 ve ilenmesi kolay bir malzeme olarak 覺s覺 transfer cihazlar覺nda konstr羹ksiyon malzemesi olarak kullan覺l覺r. Grafit g繹vde borulu, k羹bik ve dikd繹rtgen, multi-blok ve kartu tipi olmak 羹zere 4 tipte yap覺labilir.
zellikleri :
- Maksimum bas覺n癟, 覺s覺 deitirici tipine g繹re deiir:
G繹vde borulu tip: 6 bar
K羹bik ve dikd繹rtgen tip: 5.2 bar
Multi-blok tip: 6 bar
Kartu tip: 6 bar
- Maksimum s覺cakl覺k 180 0Cdir.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺, 覺s覺 deitirici tipine g繹re deiir:
G繹vde borulu tip: 1.6-1650 m2
K羹bik ve dikd繹rtgen tip: 0.65-153 m2
Multi-blok tip: 0.22-240 m2
Kartu tip: 0.16-18.6 m2
Avantajlar覺 :
- M羹kemmel korozyon direncine sahiptir.
- Kirlenme eilimi d羹羹kt羹r.
Dezavantajlar覺 :
- S覺cakl覺k ve bas覺n癟 s覺n覺rlamalar覺na sahiptir.
- Grafit g繹vde-borulu ve multi-blok tipler hari癟, dierlerinin kapasiteleri s覺n覺rl覺d覺r.
11- Hava soutmal覺 覺s覺 deitiricileri (HSID)
Hava soutmal覺 覺s覺 deitiricileri, 癟evre havas覺n覺n borular覺n d覺覺ndan akt覺覺, borular覺n i癟inden akan ak覺kan覺 youturmak ve/veya soutmak i癟in kullan覺lan borusal 覺s覺 deitiricileridir.
zellikleri :
- Boru (proses) taraf覺ndaki tipik bas覺n癟 350 bar d覺r (mutlak), 繹zel dizaynlarla daha y羹ksek deerler elde etmek m羹mk羹nd羹r.
- Maksimum s覺cakl覺k 600 0Cdir.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺, demet ba覺na 5-350 m2 aras覺nda deiir (癟覺plak boruya dayanmaktad覺r).
- Ak覺kan bak覺m覺ndan sadece konstr羹ksiyon malzemesi s覺n覺rlamas覺 vard覺r.
- Is覺 atma sistemidir.
Avantajlar覺 :
- Hava daima mevcuttur.
- Bak覺m maliyetleri, normal olarak su soutmal覺 sistemlerden daha azd覺r.
- G羹c羹n kesilmesi durumunda, doal konveksiyon ile bir miktar 覺s覺 transfer edebilirler.
- Hava taraf覺ndaki bas覺n癟, daima atmosfer bas覺nc覺na yak覺n olduundan, mekanik dizayn normal olarak daha basittir.
- Hava taraf覺ndaki kirlenme normal olarak ihmal edilebilir.
- Olduk癟a standart dizayn ve kanat癟覺klara sahiptir.
Dezavantajlar覺 :
- G羹r羹lt羹 problemi vard覺r. Az g羹r羹lt羹l羹 fanlar bu problemi azalt覺r fakat bu, fan verimi ve buna bal覺 olarak daha y羹ksek enerji maliyetleri pahas覺na ger癟ekleir.
- Souk havadan korunmak i癟in 繹zel 繹zellikler gerektirebilir.
- Soutma kulesi kadar d羹羹k s覺cakl覺a soutamaz.
12- Is覺 borulu 覺s覺 deitiricileri (IBID)
Is覺 borusu, vakum prosesi uygulanm覺, i癟 y羹zeyleri g繹zenekli k覺lcal fitil ile kaplanm覺 kapal覺 boru veya farkl覺 ekilli odalard覺r. Is覺 borusunun temel elemanlar覺; kapal覺 bir kap, 癟al覺ma ak覺kan覺 ve g繹zenekli k覺lcal fitildir. Is覺 borusunun bir ucu evaporat繹r, dier ucu kondenser olarak ilev g繹r羹r. al覺ma ak覺kan覺, evaporat繹rde d覺 覺s覺 kayna覺ndan al覺nan 覺s覺 vas覺tas覺yla buharlaarak kondensere akar. Kondenserde, 癟al覺ma ak覺kan覺 gizli 覺s覺s覺n覺 d覺 souk ortama vererek youur. Kondensat k覺lcal hareket yard覺m覺yla fitil boyunca evaporat繹re geri d繹ner. B繹ylece 覺s覺 borusu, buharlama gizli 覺s覺s覺n覺 evaparat繹r k覺sm覺ndan kondenser k覺sm覺na s羹rekli olarak transfer eden bir 覺s覺 deitiricidir.
zellikleri :
- Maksimum bas覺n癟: 40 bar.
- S覺cakl覺k aral覺覺: (-1000C) ile (+400 0C) aras覺nda deiir. zel 覺s覺 borusu 癟al覺ma ak覺kanlar覺 ile daha y羹ksek s覺cakl覺klara 癟覺k覺labilir.
- Tek bir 羹nite i癟in tipik y羹zey alan覺, 100-1000 m2 aras覺nda deiir.
- D羹羹k bas覺n癟ta b羹y羹k hacimli gazlar aras覺ndaki 覺s覺 al覺verii i癟in ideal olarak uygundur.
- Elektrik-elektronik cihazlardan 覺s覺 at覺lmas覺, k繹pr羹ler, yollar vs. i癟in buz-giderme 羹niteleri, g羹ne kollekt繹rleri, 覺s覺tma-havaland覺rma-iklimlendirme uygulamalar覺, kurutma ve 覺s覺 geri kazan覺m sistemlerinde uygulama alan覺 bulmaktad覺r.
Avantajlar覺 :
- Hareketli par癟alar覺 yoktur, dolay覺s覺yla sessiz 癟al覺覺r.
- Her iki gaz taraf覺nda da geniletilmi y羹zeyler kullan覺labilir.
- Konstr羹ksiyonel olarak basittir.
- Son derece iyi esneklie sahiptir.
- Son derece d羹羹k s覺cakl覺k d羹羹m羹yle 繹nemli mesafeye y羹ksek miktarda 覺s覺 transfer kabiliyetine sahiptir.
- Kontrol edilebilirlii iyidir.
- D覺 pompa g羹c羹 gerektirmez.
Dezavantajlar覺 :
- D羹羹k bas覺n癟l覺 gazlar i癟in uygundur.
13- rejenerat繹rler
Rejenerat繹rlerde, 覺s覺 繹nce s覺cak ak覺kan taraf覺ndan bir ortamda depo edilir, daha sonra souk ak覺kana verilir. Is覺 ge癟ii dolayl覺d覺r. Rejenerat繹r i癟erisinde 覺s覺n覺n depoland覺覺 g繹zenekli elemanlara dolgu maddesi veya matris ad覺 verilir. Pratikte, d繹nen, sabit dolgu maddeli ve paket yatakl覺 olmak 羹zere 3 grup rejenerat繹r vard覺r.
zellikleri :
- Bas覺nc覺, atmosfer bas覺nc覺 civar覺ndad覺r.
- Rotoru, al羹minyum, 癟elik, paslanmaz 癟elik veya Incoloydan yap覺labilir.
- S覺cakl覺k al羹minyum rotorlarda 200 0C, 癟elik rotorlarda 425 0C, paslanmaz 癟elik veya Incoloy rotorlarda 980 0Cye 癟覺kabilir.
Avantajlar覺 :
- Kompaktl覺k 癟ok b羹y羹k deerlere 癟覺kabilir.
- Dier 覺s覺 deitiricilerine g繹re ilk yat覺r覺m maliyeti daha azd覺r.
- Sistemin kendi kendini temizleme 繹zellii vard覺r.
Dezavantajlar覺 :
- S覺cak ve souk ak覺mlar aras覺nda her zaman bir miktar ka癟ak vard覺r.
- Kullan覺m alan覺, y羹ksek s覺cakl覺kta olsa bile d羹羹k bas覺n癟l覺 gazlar aras覺ndaki 覺s覺 deiimi ile s覺n覺rl覺d覺r.
- Ak覺kanlar birbirine etki edebiliyorsa bu tip 覺s覺 deitiricileri kesinlikle kullan覺lmaz.
Bu k覺s覺mda anlat覺lan 覺s覺 deitiricileri t羹m 覺s覺 deitiricileri tiplerini kapsamamaktad覺r. rnein bunlar覺n d覺覺nda, kabartmal覺 panel, cam, teflon, bobinli boru, gaz-gaz ile gaz-s覺v覺 uygulamalar覺 i癟in gelitirilmi 繹zel 覺s覺 deitiricileri de bulunmaktad覺r. Bu k覺sm覺n amac覺, 癟ok say覺da 覺s覺 deitirici tipi olduunu g繹stermek, daha yayg覺n olarak kullan覺lan 覺s覺 deitirici tipleri ve 繹zellikleri hakk覺nda bilgi verip, 覺s覺 deitirici se癟iminin 癟ok 繹nemli ve dikkatle yap覺lmas覺 gereken bir konu olduunu vurgulamakt覺r.
Is覺 deitirici tipini se癟erken dikkate al覺nmas覺 gereken fakt繹rler
Bu k覺s覺mda, 覺s覺 deitirici tipini se癟erken dikkate al覺nmas覺 gereken fakt繹rler ayr覺nt覺l覺 olarak incelenecektir.
1- KONSTRKS襤YON MALZEMELER襤
Is覺 deitirici i癟in kullan覺labilecek 癟ok 癟eitli konstr羹ksiyon malzemesi se癟enei vard覺r. Bunlardan baz覺lar覺 artan maliyet s覺ras覺na g繹re aa覺da verilmitir [8]:
a- elik
b- Paslanmaz 癟elik
c- Titanyum
d- Zikronyum
e- Nikel ala覺mlar覺
f- TFE ve PVDF plastikleri
g- Grafit
h- Kolumbiyum
i- Tantalyum
Is覺 deitirici i癟in malzeme, ekonomi ve performans覺n birlikte en iyi olmas覺 temeline bal覺 olarak se癟ilir. Orijinal cihaz maliyeti, cihaz覺n beklenen 繹mr羹 ve bak覺m maliyetlerine kar覺n dengelenmelidir. Korozyon dikkate al覺nd覺覺nda, k覺sa s羹reli prosesler hari癟 olmak 羹zere, yumuak 癟elik 覺s覺 deitiricilerinden ka癟覺n覺lmal覺d覺r. Atmosfer ve 癟繹zeltilerin korozif etkilerinin d羹羹k olduu 癟ou sistemlerde 316 paslanmaz 癟elik taraf覺ndan ekstra korunma, normal maliyetle salanabilir. 316 paslanmaz 癟elik 覺s覺 deitiricileri artan 繹m羹r ve azalan bak覺m dolay覺s覺yla ilk maliyetinin daha fazlas覺n覺 kar覺lar. Daha korozif uygulamalarda, malzeme se癟imi 癟ok daha 繹nemli olur. Baz覺 malzeme se癟imleri kolay ve a癟覺kt覺r; 繹rnein kostik maddeler i癟in paslanmaz 癟elik se癟ilir. Baz覺 dier se癟imler daha az a癟覺kt覺r ve genellikle deneyime dayanan tercihi g繹sterirler. Bu durumda, korozyon tablolar覺 malzeme se癟iminde yard覺mc覺 olabilir. Ger癟ek koullara ait 繹zellikler i癟in bunlar da yeterli olmaz ise 覺s覺 deitirici malzemesi se癟imi i癟in kimyasal firmalar覺n haz覺rlad覺覺 k覺lavuz 繹l癟羹tler kullan覺labilir [8].
Borusal 覺s覺 deitiricileri korozyona diren癟li olan herhangi bir malzemeden imal edilebilir. Kompakt 覺s覺 deitiricilerinin (contal覺 plakal覺, spiral ve lamelli 覺s覺 deitiricileri) imalat覺 ise preslenebilen (plakal覺) veya kaynak edilebilen (spiral ve lamelli) malzemeler ile s覺n覺rl覺d覺r [1].
Ayn覺 覺s覺l g繹revler i癟in borusal 覺s覺 deitiricileri normal olarak kompakt tiplerden daha fazla malzeme gerektirirler. Kaynakl覺 覺s覺 deitiricileri (borusal, spiral ve lamelli) plakal覺 覺s覺 deitiricilerinden imalat bak覺m覺ndan daha 癟ok i癟ilik gerektirir, fakat plakal覺 覺s覺 deitiricilerinin imalat覺 i癟in b羹y羹k yat覺r覺m maliyeti gerekir. Ba覺l olarak pahal覺 konstr羹ksiyon malzemesi gerektii zaman, kompakt tipler i癟in 繹zellikle plakal覺 覺s覺 deitiriciler i癟in olan ilk maliyetler, borusal tipler i癟in olan maliyetlerden olduk癟a y羹ksektir. Kompakt tiplerin birim alan覺 ba覺na maliyeti borusal tiplerden daha y羹ksektir, fakat artan verim ve bunun sonucunda oluan daha k羹癟羹k alan gereksinimi, bu maliyetten daha fazlas覺n覺 kar覺layabilir [1].
2- Bas覺n癟 ve s覺cakl覺k
Borusal 覺s覺 deitiricileri, pratikte kullan覺lan hemen hemen her bas覺n癟 ve s覺cakl覺a g繹re dizayn edilirler. Ekstrem durumlarda, malzeme kal覺nl覺覺 ile ilikili imalat problemleri ve bitmi 羹nitenin a覺rl覺覺 bak覺m覺ndan s覺n覺rlamalar olabilir [1, 2].
Kompakt 覺s覺 deitiricileri, kesit alan覺nda ani deiim olmayan ince malzemelerden imal edilirler. 襤nce malzemelerin kullan覺lmas覺, bu tiplerin 癟al覺ma bas覺n癟 ve s覺cakl覺klar覺n覺 s覺n覺rlar; fakat mekanik ar覺zaya yol a癟an titreim, yorulma ve 覺s覺l etkiler yoktur [1].
ou 覺s覺 deitirici tipleri sadece d羹羹k bas覺n癟larda kullan覺labilir ve bas覺nc覺n 癟ok y羹ksek olduu 繹zel uygulamalarda bu tipler hemen se癟imin d覺覺na at覺labilir. Yine 癟ou 覺s覺 deitirici tipleri sadece s覺n覺rl覺 s覺cakl覺k aral覺覺nda 癟al覺abilir ve bu kural 癟ou tiplerin se癟ilmemesini gerektirir. Eer 癟al覺ma bas覺nc覺 30 bar’覺n alt覺nda ve 癟al覺ma s覺cakl覺覺 200 oC’nin alt覺nda ise daima plakal覺-tip 覺s覺 deitiricilere, 繹zellikle contal覺-plakal覺 tip 覺s覺 deitiriciye 繹ncelik verilmelidir. Daha y羹ksek bas覺n癟 ve s覺cakl覺klarda ise g繹vde borulu 覺s覺 deitirici, kaynakl覺 plakal覺 覺s覺 deitirici ve 癟ift borulu 覺s覺 deitirici aras覺ndan tercih yap覺lmal覺d覺r. K羹癟羹k kapasiteli, y羹ksek-bas覺n癟l覺 uygulamalar i癟in 繹zellikle 癟ift-borulu 覺s覺 deitirici uygun olabilir [3].
3- PERFORMANS PARAMETRELER襤
Performans parametreleri; ak覺kan giri ve 癟覺k覺 s覺cakl覺klar覺, debiler ve bas覺n癟 d羹羹m羹 gibi parametrelerden olumaktad覺r. Deitirilecek 覺s覺 miktar覺, ak覺kan giri ve 癟覺k覺 s覺cakl覺klar覺 ve m羹saade edilen bas覺n癟 d羹羹m羹 (veya pompa g羹c羹) 癟ounlukla genel proses optimizasyonunun sonucu olarak belirlenir. Se癟ilen her hangi bir 覺s覺 deitirici bu gereksinimleri kar覺lama kapasitesinde olmal覺d覺r [6].
Is覺l Uzunluk :
Is覺l uzunluk (q ), veya 覺s覺 transfer birim say覺s覺 (HTU), 覺s覺 deitiricinin performans覺n覺n 繹l癟羹s羹 olan yararl覺 bir kriterdir. Tek fazl覺 ak覺 i癟eren bir 覺s覺 deitiricisi i癟in 覺s覺l uzunluk, bir ak覺kandaki s覺cakl覺k deiiminin
, ak覺kanlar aras覺ndaki ortalama s覺cakl覺k fark覺na oran覺 olarak tan覺mlan覺r [1]; yani:
Su/su ak覺覺na sahip borusal bir 覺s覺 deitiricide orta seviyede bir bas覺n癟 d羹羹m羹nde, yakla覺k olarak 0.5 HTU/ge癟i deeri elde edilecektir. Kompakt 覺s覺 deitiricileri, 繹zellikle plakal覺 tip, 覺s覺l olarak uzun kanallara sahiptir ve q deerleri 4 HTU/ge癟i deerine kadar y羹kselmektedir [1].
Debi :
Debi, 覺s覺 deitirici tipinin se癟imini etkileyen 繹nemli bir parametredir. Debinin s覺n覺rlanmas覺n覺 etkileyen parametreler, kanal ak覺 alan覺 ve m羹saade edilen bas覺n癟 d羹羹m羹d羹r. Bas覺n癟 d羹羹m羹n羹n 20 kPa olduu durumda, ticari olarak mevcut olan baz覺 覺s覺 deitiriciler i癟in s覺n覺rlay覺c覺 hacimsel s覺v覺 debi deerleri aa覺da verilmitir [1]:
Borusal 覺s覺 deitiricileri : S覺n覺rs覺z
Plakal覺 覺s覺 deitiricileri : 2000 m3/h
Spiral 覺s覺 deitiricileri
1. tip (her 2 tarafta spiral ak覺) : 400 m3/h
2. tip (bir tarafta 癟apraz ak覺) : 8000 m3/h
Lamelli 覺s覺 deitiricileri : 4000 m3/h
Suyun d覺覺ndaki dier ak覺kanlar veya farkl覺 bas覺n癟 d羹羹mleri i癟in, hacimsel debi, bu deerlerden olduk癟a farkl覺l覺k g繹sterir.
Bas覺n癟 D羹羹m羹 :
Bas覺n癟 d羹羹m羹, 覺s覺 deitirici dizayn覺nda 繹nemlidir ve 覺s覺 transferi i癟in 繹denen bedeldir. Bas覺n癟 d羹羹m羹 s覺n覺rlamalar覺, ekonomik (pompalama maliyetleri) nedenler veya proses s覺n覺rlamalar覺 taraf覺ndan belirlenir. Ekonomik dizayn i癟in, herhangi belirlenen bas覺n癟 d羹羹m羹 s覺n覺rlamalar覺na tamam覺yla uyulmal覺d覺r [1]. Proses dizayn edici taraf覺ndan, 覺s覺 deitirici i癟in bas覺n癟 d羹羹m羹 belirlenirken dikkat g繹sterilmelidir. Bazen belirlenmi olan bas覺n癟 d羹羹m羹 ger癟ekten proses gereksinimleri taraf覺ndan belirlenirken, fakat daha fazla 癟ounlukla, proses dizayn edicinin belirlemesi olduk癟a keyfi temelde olabilir. Bas覺n癟 d羹羹m羹n羹n, dizayn覺n ekonomisi 羹zerinde kuvvetli etkisi olduundan, dizayn edici taraf覺ndan belirlenen bas覺n癟 d羹羹m羹 sorgulamadan kabul edilmesi gereken deer olarak d羹羹n羹lmemelidir [6] .
Verimsiz bas覺n癟 d羹羹m羹nden ka癟覺n覺lmal覺d覺r; giri, 癟覺k覺 ve d繹n羹-dirsek kay覺plar覺 minimize edilmeli ve k羹癟羹k boru taraf覺 ge癟i say覺s覺 kullan覺lmal覺d覺r. Plakal覺 覺s覺 deitiricileri ge癟i ba覺na dier tiplerden daha y羹ksek q deerleri (覺s覺 transfer birim say覺s覺) gelitirebilirler.
zg羹l bas覺n癟 d羹羹m羹 (Je) u ekilde tan覺mlan覺r [1]:
Normal iletme-maliyet parametreleri (faiz oran覺, amortisman, elektrik maliyetleri) i癟in, optimal genel ekonomi, konstr羹ksiyon malzemesine bal覺 olarak, 繹zg羹l bas覺n癟 d羹羹m羹 (Je), 20-100 kPa/HTU aral覺覺nda olduunda elde edilir. Yukar覺daki deerler su/su g繹revleri i癟in verilmitir; dier ak覺kanlar i癟in, Je i癟in olan optimal deer olduk癟a y羹ksektir.
S覺cakl覺k Ge癟ii :
Is覺 deitiricisinde s覺cakl覺k ge癟iinin olmas覺, 覺s覺 deitirici tipinin se癟iminde dikkate al覺nmas覺 gereken dier bir fakt繹rd羹r. Souk ak覺kan覺n 覺s覺 deitiriciden 癟覺k覺 s覺cakl覺覺, s覺cak ak覺kan覺n 癟覺k覺 s覺cakl覺覺ndan fazla ise, bu 覺s覺 deitiricide s覺cakl覺k ge癟ii vard覺r denir. Eer s覺cakl覺k ge癟ii var ise, kar覺t ak覺l覺 覺s覺 deitiricilerini kullanmak gereklidir. Kar覺t ak覺 oluturan 羹niteler ise, ya tam kar覺t ak覺l覺 羹niteler veya seri bal覺 癟ok ge癟ili 羹nitelerdir. Eer s覺cakl覺k ge癟ii yok ise, 癟apraz ak覺l覺 veya kar覺覺k ak覺l覺 羹niteler yeterli olur.
4- Kirlenme E襤L襤MLER襤
Kirlenme, s覺v覺lar覺n i癟inde bulunabilen kat覺 cisimler ve kire癟lenme 覺s覺 deitirici se癟iminde dikkate al覺nmas覺 gereken 繹nemli fakt繹rlerdir. Bir ak覺kan覺n belirli bir y羹zey tipine g繹re kirlenme karakteristiklerine etki eden fakt繹rler unlard覺r [1, 2]:
a- Ak覺kan覺n h覺z覺: Is覺 deitirici kanal sistemindeki en d羹羹k h覺z, en 繹nemli etkendir.
b- Ak覺kan h覺z覺n覺n kayma kuvveti, t羹rb羹lans ve laminer-tabaka kal覺nl覺覺na etkisi
c- Y羹zey civar覺nda kalma s羹resi
d- Kanallardaki h覺z veya ak覺m da覺l覺m覺: T羹m kanal b繹l羹mlerinde iyi bir h覺z veya ak覺m da覺l覺m覺 olmal覺d覺r. Eer birden fazla kanal var ise 癟eitli kanallar aras覺ndaki ak覺m da覺l覺m覺n覺n da iyi olmas覺 gerekir.
Dier tip 覺s覺 deitiricilerinin kirlenme fakt繹rleri g繹vde borulu 覺s覺 deitiricilerine g繹re daha azd覺r. Kirli bir g繹revin gereklerinin en iyi kar覺land覺覺 覺s覺 deitirici tipi spiral plakal覺 覺s覺 deitiricisidir. Plakal覺 覺s覺 deitiricileri ve lamelli 覺s覺 deitiricileri de kanallarda ve kanal aralar覺nda iyi bir ak覺m da覺l覺m覺 olduundan ve ak覺m覺n t羹m羹n羹n t羹rb羹lansl覺 olmas覺ndan dolay覺 kirli g繹revlere iyi uyum salarlar. S羹spansiyon halinde elyaf i癟eren s覺v覺lar i癟in genellikle spiral plakal覺 覺s覺 deitiricileri en uygun 覺s覺 deitirici tipidir.
5- Muayene, TEM襤ZLEME, TAM襤R VE 襤LAVE
Proses ak覺mlar覺n覺n karakteristikleri, temizleme (mekanik veya kimyasal) ve 羹nitenin t羹m羹n羹n veya bir k覺sm覺n覺n periyodik deitirilmesi i癟in gereksinimleri kar覺layacak ekilde dikkatlice incelenmelidir. Eer g繹vde borulu 覺s覺 deitiricisindeki boru demeti, temizleme veya deitirilme i癟in s繹k羹lecek ise, yeterli yer hacmi mevcut olmal覺 ve gerekli cihazlar覺n 覺s覺 deitiricisine girii ve 癟覺k覺覺 g繹z 繹n羹ne al覺nmal覺d覺r. Eer proses koullar覺n覺n deiimleri olas覺ysa, modifikasyon kolayl覺覺, ayr覺ca 繹nemli fakt繹r olabilir [6].
G繹z 繹n羹ne al覺nmas覺 gereken dier bir fakt繹r, ar覺za sonucu ak覺kanlar覺n birbirine kar覺mas覺 ve/veya s覺z覺nt覺 yapmas覺d覺r. ok zehirleyici ve tutuabilir ak覺kanlar i癟in, ar覺za 癟ok fazla 繹nemli olabilir ve bu, 覺s覺 deitirici tipini se癟meye karar verirken genellikle 繹nemli fakt繹r olabilir. Lamelli ve spiral 覺s覺 deitiriciler ak覺kanlar覺n birbirine kar覺ma olas覺l覺覺n覺 minimize eder. Zehirli ak覺kanlar覺n kullan覺laca覺 yerlerde, d覺 balant覺lara 繹zel dikkat g繹sterilmelidir, 癟羹nk羹 bu balant覺lar覺n y羹ksek b羹t羹nl羹k salamas覺 gerekir.
Tablo 1de 癟eitli 覺s覺 deitiricilerinin muayene, temizleme, tamir ve ilave bak覺m覺ndan uygunluk dereceleri kar覺lat覺rmal覺 olarak g繹sterilmitir. Bu kar覺lat覺rma izafi ve yakla覺kt覺r; 癟羹nk羹 baz覺 覺s覺 deitiricileri dizayn bak覺m覺ndan olduk癟a esneklik g繹sterirler. rnein, spiral 覺s覺 deitiricileri, kanal genilii 5-25 mm aral覺覺nda ayr覺ca saplamal覺 veya saplamas覺z olarak imal edilebilir [1].
Tablo 1 eitli Is覺 Deitiricilerinin Muayene, Temizleme, Tamir ve 襤lave Bak覺m覺ndan Uygunluk Dereceleri [1]
|
ISI DE襤T襤R襤C襤 T襤P襤 |
|
||||
|
PLAKALI |
SP襤RAL |
LAMELL襤 |
BORUSAL |
|
|
|
Bir tarafta |
襤 |
KE |
KE |
KE |
|
|
襤ki tarafta |
襤 |
KE-襤MKSZ |
ZYF |
KE-襤MKSZ |
|
|
Bir tarafta |
KE |
襤-KE |
襤 |
襤 |
|
|
襤ki tarafta |
KE |
襤-KE |
襤 |
襤 |
|
|
Bir tarafta |
襤 |
襤-ZYF |
KE |
KE |
|
|
襤ki tarafta |
襤 |
KE-襤MKSZ |
襤MKSZ |
KE-襤MKSZ |
|
|
Bir tarafta |
襤 |
襤 |
KE |
KE |
|
|
襤ki tarafta |
襤 |
襤 |
KE |
KE-ZYF |
|
|
Bir tarafta |
襤 |
KE-ZYF |
KE |
KE |
|
|
襤ki tarafta |
襤 |
KE-襤MKSZ |
襤MKSZ |
KE-襤MKSZ |
|
|
襤lave |
襤 |
襤MKSZ |
襤MKSZ |
襤MKSZ |
|
|
Tamir |
襤 |
ZYF |
ZYF |
KE |
|
襤 : ok iyi. KE : Kabul edilebilir. ZYF : Zay覺f. 襤MKSZ : 襤mkans覺z.
6- Ak覺kanlarIN T襤PLER襤 VE FAZLARI
Burada esas 繹nemli olan, ak覺kan ve konstr羹ksiyon malzemeleri aras覺ndaki uyumdur. Eer ak覺kanlar覺n korozyon karakteristikleri 繹zellikle 繹nemliyse, grafit, cam veya teflon gibi korozyon direnci y羹ksek 覺s覺 deitiricilerini tercih etmek d羹羹n羹lmelidir. Bu 覺s覺 deitiricilerin bas覺n癟, s覺cakl覺k ve kapasite s覺n覺rlamalar覺 olduu i癟in y羹ksek korozyon karakteristikleri nedeniyle bu 覺s覺 deitiricileri se癟erken bu s覺n覺rlamalara dikkat etmek gereklidir. rnein contal覺 plakal覺 覺s覺 deitiricilerinde, ak覺kanla uyum salayacak conta malzemesi bulmak m羹mk羹n olmayabilir. Eer uygun plaka ve conta malzemeleri var ise ayr覺ca contal覺-plakal覺 tip 覺s覺 deitiricilerini kullanmak da d羹羹n羹lebilir.
Se癟ilen 覺s覺 deitiricisinin konstr羹ksiyon malzemeleri, ak覺kanlarla a覺r覺 korozyon oluturmamal覺d覺r. Kirlenmeye olan eilim olduk癟a dikkatli bir ekilde deerlendirilmeli ve 覺s覺 deitiricisi kirlenmeyi dikkate alarak, gerekli s羹re 癟al覺abilecek kapasitede olacak ekilde se癟ilmelidir. Is覺 deitiricisi, ak覺kan bas覺n癟 ve s覺cakl覺k farklar覺 (覺s覺l gerilmeler) nedeniyle oluacak gerilmelere dayanacak ekilde dizayn ve imal edilme kapasitesinde olmal覺d覺r. Tablo 2de 癟eitli uygulamalar i癟in uygun 覺s覺 deitirici tipinin se癟imine ait baz覺 genel noktalar 繹zet olarak verilmitir [2].
Tablo 2 eitli Uygulamalar 襤癟in Uygun Is覺 Deitirici Tipinin Se癟imine Ait Baz覺 Genel Noktalar [2].
|
Is覺 transfer g繹revi |
D羹羹nceler |
|
Viskoz olmayan bir s覺v覺 ile viskoz olmayan dier bir s覺v覺 halinde |
En d羹羹k y羹zey gerektiren deitiriciler PIDdir. Korozif s覺v覺lar halinde asbest contal覺 bir PID veya SID yahut LID tiplerini kullan覺n覺z. ok y羹ksek hacimsel ak覺m debileri, bas覺n癟 veya s覺cakl覺klar halinde g繹vde borulu tipleri kullan覺n覺z. |
|
Viskoz olmayan bir s覺v覺 ile buhar halinde |
Karbon 癟elii veya bak覺r ala覺m覺 uygunsa bir g繹vde borulu tip ekonomik olabilir. Eer paslanmaz 癟elik veya y羹ksek ala覺ml覺 malzemeler gerekli ise bir SID veya LID kullan覺n覺z. Sal覺k veya elle temizleme sebeplerinden dolay覺 bir PID kullan覺n覺z. |
|
Viskoz bir s覺v覺 ile su veya buhar halinde |
Bir g繹vde borulu tip kullan覺ld覺覺nda genellikle ilk masraflar azd覺r, fakat 癟ou zaman dier sebeplerden dolay覺 bir PID veya SID nin daha ekonomik olduu d羹羹n羹lebilir. |
|
Viskoz bir s覺v覺 ile dier viskoz bir s覺v覺 halinde |
PIDler en verimli tiptir; 繹zellikle Newtonien olmayan s覺v覺lar halinde. Viskozite 癟ok b羹y羹k ise (100000 cSt) bir SID kullan覺n覺z. |
|
Is覺ya kar覺 hassas s覺v覺lar halinde |
Bu durumda bir PID ihtiya癟lar覺 en iyi ekilde kar覺lar. Fakat uzun bir durma s羹resi s繹z konusu ise bir SID en iyi 癟繹z羹md羹r. |
|
Havan覺n 覺s覺t覺lmas覺 veya soutulmas覺 hali |
Genellikle havaya a癟覺k tarafl覺 basit 覺s覺 deitiricileri kullan覺l覺r. Kanatl覺 borular tak覺labilir. |
|
Gaz (hava) ile gaz (hava) hali |
ou zaman en iyi 癟繹z羹m bir LIDd覺r. Bir taraftaki bas覺n癟 d羹羹羹 dier taraftakine g繹re 癟ok fazla olduu hallerde kanatl覺 borulu bir g繹vde borulu tip 覺s覺 deitirici ikinci ve daha iyi bir alternatiftir. |
|
Dondurma uygulamalar覺nda gaz youumu |
ok d羹羹k s覺cakl覺klar i癟in genellikle y覺ma plakal覺 bir SID veya LID en iyi 癟繹z羹m羹 verirler. Salk a癟覺s覺ndan ince al羹minyum kullan覺labilir. |
|
Buhar youumu |
Eer karbonlu 癟elik kullan覺labilirse g繹vde borulu tip tercih edilmelidir. Paslanmaz 癟elik veya y羹ksek bir ala覺m gerekli ise bu durumda 癟apraz ak覺ml覺 bir SID veya LID en iyi 癟繹z羹m羹 verir. Temizleme ve sal覺k sebeplerinden dolay覺 kutu tipi bir PID kullan覺labilir. |
|
Gaz-buhar kar覺覺m覺 youumu |
Bilhassa bu durumlar i癟in yap覺lm覺 SIDlerin belirli tiplerini kullan覺n覺z. |
|
Dam覺tma, buharlama ve s覺v覺 gaz覺n覺 alma tesisleri i癟in 覺s覺 deitiricileri |
Dam覺tma kuleleri i癟in modern 覺s覺 deitiricileri 癟ok uygundur. Kaynat覺c覺lar i癟i bir SID, LID veya zorlanm覺 sirk羹lasyonlu PID d羹羹n羹lebilir. Normal 覺s覺tma ve soutma i癟in bir PID en iyi se癟imdir, alternatif olarak bir SID kullan覺labilir. |
|
Soutma suyu |
Kapal覺 bir devrede soutma suyu en iyi bir ekilde paslanmaz 癟elik PID veya titan plakalar veya hava soutucular覺 ile soutulur. |
|
Y羹ksek s覺cakl覺ktaki uygulamalar |
zel sipari 覺s覺 deitiricileri. Seri 覺s覺l 癟evrimi haiz baz覺 y羹ksek s覺cakl覺ktaki uygulamalar i癟in KBTIDler uygundur. |
7- Is覺 deitiricinin boyutu
Is覺 deitiricinin boyutuyla ilgili temel ilke, se癟ilen 覺s覺 deitiricinin boyutu, 癟ok say覺da paralel 羹niteye sahip olmayacak ekilde gereksinim duyulan g繹revi kar覺layacak uygun boyutta olmal覺d覺r eklinde ifade edilebilir. 羹nk羹 癟ok say覺da paralel 羹nitenin kullan覺lmas覺 durumunda ak覺 da覺l覺m problemleri oluma olas覺l覺覺 olduu gibi pahal覺 boru hatt覺 ve vanalar覺n kullan覺lmas覺 gerekebilir.
Yukar覺da belirtilen prensiplerin yan覺nda, eer 覺s覺 deitiricinin kullan覺laca覺 yerde yer problemi var ise, ilave montaj maliyetleri oluturmas覺na ramen, 癟eitli 覺s覺 deitiricilerini paralel balayarak, bu maksimum boyut s覺n覺rlamas覺 probleminin 羹stesinden gelmek daima m羹mk羹nd羹r. Boru donan覺m覺nda ekstra maliyetler oluturmas覺n覺n yan覺nda, 癟oklu 羹nitenin kullan覺m覺 bazen paralel 羹niteler aras覺nda ak覺 da覺l覺m problemlerine yol a癟abilir.
8- Bulunabilirlik
Bulunabilirlik, 覺s覺 deitirici tipinin se癟iminde 繹nemli bir parametredir. zel 覺s覺 deitiricilerini salayabilecek firma say覺s覺 azd覺r, teslim s羹releri uzundur ve bu 覺s覺 deitiricileri uzmanlar taraf覺ndan tamir edilmelidir. Bu nedenle, eer 繹zel dizayn gerektiren bir 覺s覺 deitirici se癟ilecek ise, bu 覺s覺 deitiricinin dizayn ve imalat覺 i癟in gerekli s羹re dikkate al覺nmal覺d覺r. Bu durum, genellikle standart dizaynlara sahip olan 覺s覺 deitirici tipinin se癟ilmesini zorunlu k覺labilir. Bu nedenle ilk se癟imde bulunabilirlik fakt繹r羹 dikkatli bir ekilde g繹z 繹n羹nde tutulmal覺d覺r.
9- Ekonomik fakt繹rler
Eer yukar覺daki maddelerde belirtilen gereksinimleri, 癟eitli tip 覺s覺 deitiricileri kar覺l覺yorsa, son se癟im ekonomi temelinde olmal覺d覺r. Is覺 deitirici tipinin se癟iminde maliyet 癟ok 繹nemli bir fakt繹rd羹r. Is覺 deitiricilerin toplam maliyeti, yat覺r覺m, montaj ve iletme maliyetinden olumaktad覺r. En d羹羹k yat覺r覺m maliyetine sahip olan 覺s覺 deitirici tipi serviste ciddi problemler oluturabilir ve iletme maliyeti y羹ksek olabilir. Her bir durum ayr覺 ayr覺 irdelenmelidir. Sabit bas覺n癟 d羹羹m羹 (pompa g羹c羹) i癟in esas ekonomik fakt繹r, yat覺r覺m maliyeti olacakt覺r. Fakat dizayn parametrelerinin se癟iminde geni bir aral覺k olduu durumlarda, pompa g羹c羹 ile yat覺r覺m maliyeti aras覺nda bir iliki olduuna dikkat edilmeli ve bu durum kesinlikle g繹zden ka癟覺r覺lmamal覺d覺r. Ayr覺ca montaj maliyetleri de 癟ok 繹nemli olabilir [6]. Karar verilmeden 繹nce 癟eitli 覺s覺 deitirici tipi ve maliyet alternatiflerini g繹z 繹n羹ne almak gerekli olabilir.
襤LK SE襤M
襤lk se癟im; 3. k覺s覺mda belirtilen 癟al覺ma bas覺nc覺 ve s覺cakl覺覺, ak覺kan-malzeme uyumu, kirlenme, bulunabilirlik vs. gibi kriterler (ilk 8 madde) dikkate al覺narak uygun olmayan 覺s覺 deitiricilerin belirlenip bunlar覺n reddedilmesi anlam覺na gelir. Bu kriterleri dikkate alarak se癟im yaparken, 2. k覺s覺mda verilen 覺s覺 deitiricilerin 繹zellikleri, avantajlar覺 ve dezavantajlar覺 ile ilikili bilgiler, dikkatli bir ekilde incelenmelidir. 襤lk se癟imde g繹z 繹n羹ne al覺nmas覺 gereken genel ilkeler u ekilde 繹zetlenebilir [5, 12]:
a- Borular ve silindirler plakalardan daha y羹ksek bas覺n癟lara dayanabilirler.
b- Bas覺n癟 s覺n覺rlamalar覺 yakla覺k 30 bar覺n 羹st羹ndeki ve vakumdaki uygulamalar i癟in plakal覺 覺s覺 deitiricilerinin se癟ilmemesini gerektirir.
c- 200 0Cnin 羹st羹ndeki s覺cakl覺klarda, conta malzemesi s覺n覺rlamas覺 nedeniyle plakal覺 覺s覺 deitiricileri kullan覺lamaz.
d- Kirlenme ve temizleme a癟覺s覺ndan plakal覺 kanatl覺 覺s覺 deitiricilerinin kullan覺lmamas覺 gerekebilir.
e- D羹羹k bas覺n癟 s覺n覺rlar覺, g繹vde borulu ve hava soutmal覺 覺s覺 deitiricileri (boru taraf覺) hari癟 癟ou 覺s覺 deitirici tiplerinin se癟imin d覺覺na at覺lmas覺n覺 gerektirir.
f- Eer 覺s覺 deitirici birden fazla malzemeden imal edilebiliyorsa, ekstrem s覺cakl覺klar veya korozif ak覺kanlarla uyum salayacak metali bulabilmek m羹mk羹n olmaktad覺r.
g- ok 繹zel 覺s覺 deitiricileri salayabilecek firma say覺s覺 azd覺r, teslim s羹releri uzundur ve bu 覺s覺 deitiricileri uzmanlar taraf覺ndan tamir edilmelidir. Bu nedenle ilk se癟imde bulunabilirlik fakt繹r羹 dikkatli bir ekilde g繹z 繹n羹nde tutulmal覺d覺r.
Is覺 deitiricinin ilk se癟iminde kullan覺labilecek kriterler, Tablo 3de Is覺 Deitirici Se癟im Kriterleri bal覺覺 alt覺nda 繹zet olarak verilmitir. Bu tabloda, 覺s覺 deitirici tipleri, dayanabilecekleri maksimum s覺cakl覺k ve bas覺n癟, tek bir 羹nite i癟in y羹zey alan覺 ve 覺s覺 deitiricilerin kompaktl覺覺, bak覺m kolayl覺覺, korozyon riski, s覺z覺nt覺 riski vs gibi 繹zellikleri verilmitir. Bu tablo, en yayg覺n kullan覺lan 覺s覺 deitirici tiplerini kapsamaktad覺r. Tablo incelendiinde, en az 1, muhtemelen de 1den fazla 覺s覺 deitirici tiplerinin 繹zel bir uygulama i癟in uygun olduu ortaya 癟覺kar. Yukar覺daki kriterler dikkate al覺n覺p ilk se癟im yap覺l覺rken teredd羹t olumas覺 durumunda, bu 覺s覺 deitirici se癟ime dahil edilmeli ve son se癟im kriterleri kullan覺larak deerlendirme yap覺lmal覺d覺r.
F襤Z襤B襤L ISI DE襤T襤R襤C襤 T襤PLER襤 ARASINDA SE襤M (SON SE襤M)
襤lk se癟im yap覺ld覺ktan sonra birden fazla 覺s覺 deitiricinin fizibil olduu bulunabilir. Son se癟im, ilk se癟imde uygun olduu belirlenen 覺s覺 deitirici tipleri aras覺nda maliyetler a癟覺s覺ndan en uygun olan 覺s覺 deitirici tipinin belirlenmesidir. Bu nedenle, Tablo 3 ve dier ilgili kaynaklar覺 kullanarak 繹zel bir uygulama i癟in fizibil olan 覺s覺 deitirici tipleri belirlendikten sonra, yap覺lacak i, her bir 覺s覺 deitirici tipinin maliyetlerini incelemektir. Is覺 deitiricilerin toplam maliyeti 3 maliyetten olumaktad覺r:
a- Yat覺r覺m maliyeti
b- Montaj maliyeti
c- 襤letme maliyeti
Se癟imde en 繹nemli fakt繹r yat覺r覺m maliyetidir. Montaj maliyetleri, kompakt 覺s覺 deitiricileri hari癟 yat覺r覺m maliyetleri kadar y羹ksek olabilir. Montaj maliyetleri offshore uygulamalarda 癟ok daha 繹nemli olabilir. Is覺 deitiricilerin maliyetini belirlemek i癟in 癟eitli y繹ntemler gelitirilmitir. Bu y繹ntemler, daha 癟ok sadece yat覺r覺m maliyetine dayanmaktad覺r [3, 6, 10, 11].
襤lk se癟imden sonra, son deerlendirme yap覺larak kullan覺lacak 覺s覺 deitirici tipi belirlendiinden, son deerlendirmenin nas覺l yap覺laca覺 繹nemli bir konudur. Is覺 deitirici tiplerinin son se癟imini yaparken kullan覺lacak deerlendirme y繹ntemi 繹zet olarak aa覺da verilmitir [6]: