Işık Kirliliği ve Beraberinde Gelen Sorunlar

Okuma Süresi: 4 Dakika  | Yazdır

Işık kirliliği, ışığın aşırı kullanımının pek çok farklı tiplerini birleştirir. Işık kirliliği, şehir ışıklarının gökyüzündeki yıldızların görünmesini engellemesi, ev ve ofis içerisindeki düzenlemeden kaynaklanan çok fazla ışığın etkileri, aydınlatmadan kaynaklanan enerji tüketimi ya da insanların oluşturduğu çok fazla ışığın çevreye etkileri anlamlarına gelir. Bu pek çok olası özelliklerle, örneklendirme yapmadan ışık kirliliğinin ne anlama geldiğini anlamak bile düşündürücü bir durumdur.

Işık kirliliği, geceleri gökyüzünün görünmesini engellemesi açısından dikkate alındığında en bilindik olarak şehirler gibi nüfus yoğunluğu fazla olan mekânlar akla gelir. Işık kirliliğinin şiddeti sadece pek çok aydınlatılmış olan apartmanlarda değil, araba farları, reklam panoları ve bina ışıkları da akla gelmelidir. Şehir sakinleri genelde harici ışıkların olmadığı bölgelerde tatil veya kamp yaptıklarında daha fazla yıldız görmelerinden dolayı hayrete düşer. Çünkü bulundukları bölgede ışık kirliliği oldukça azdır. Böylesine bir görüş, gece vakitlerinde yüksek derecede aydınlığa alışkın olan pek çok insan için ilham verici bile olabilir. Gözlemevleri kurulurken, ışık kirliliğinin en az düzeyde olması da önemli bir tercih nedenidir.

Geceleri çalışan kimseler üzerine yapılan araştırmalarla, çok parlak bir şekilde aydınlatılmış ortamlarda çalışanların ışığın etkisiyle nasıl baş ettiği görmek istenmiştir. Bu çalışmalarda elde edilen bulgular, ışık kirliliği olan çalışma alanlarında yüksek kan basıncı, endişeye eğilim, baş ağrısı ve cinsel istek azalması gibi problemleri ortaya koymuştur. Bazı araştırmalarda, ışık kirliliğin, özellikle de gece çalışan kadınlarda meme kanserinde etkili rol oynadığı ileri sürülmüştür. Meme kanserine karşı koyan kimyasal olan melatonin geceleri üretilir ancak ışık kirliliği, melatonin üretimini baskılar.

Işık kirliliği, enerji tüketimi anlamına geldiğinde, genel olarak ihtiyaçtan fazla olarak ışıkların açık tutulması için kullanılan enerji miktarıdır ve bu durumda değerli olan kaynaklar çok çabuk bir şekilde tüketilir. Flüoresan lambaların üretimiyle bu tarzdaki ışık kirliliğinin azaltılmasına yönelik çabalar ortaya konulmaktadır. Enerji şirketleri ayrıca insanları çalışmalarında en az miktarda ışık kullanmaları konuşunda teşvik etmektedir ve kullanılmayan odaların ışıklarının söndürmelerini öğütlemektedir. Hala enerji tüketimi oluşturan ışık kirliliğini azaltmak için bu alanda daha çok çalışmalar yapılmasına gerek vardır.

Işık kirliliğinin bitki ve hayvanlar üzerine etkileri halen araştırma konusudur. Birtakım ışıklar, hayvanların özellikle de geceye özgü varlıkların davranış şekillerine etki edebilir. Daha fazla harici ışık kirliliği, yiyecek toplayan, çiftleşen ya da gerekli faaliyetlerini gerçekleştiren bir hayvan için daha az “karanlık” saatleri olarak kendini gösterir. Işık kirliliği, gece faaliyetlerini sürdüren hayvanlar için çevresel bir tuzak işlevi görür ve onların hayatlarını tehlikeye atar.

Dışarıdaki lambalar da bitkilerinizin davranışlarına etki edebilir. Belirli mevsimlerde yaprak döken bazı ağaçlar, düşük seviyede harici ışığa maruz kalmışlarsa uygun zamanlarda yaprak dökmede aksaklık gösterir. Bu durum, ağaç hastalığına yol açar ve basit bir şekilde insanların, tüm yaprakları bir kerede toplamaktansa her bir düşen yaprak için temizlik yapmalarına neden olur.

Işık kirliliği sık olarak rahatsız edici olarak da düşünülür. Örneğin, başka bir kimsenin evindeki ışık sizin evinizden görülebilir. Bu da sizin uyumanıza etki edebilir ve ışık ihlali olarak adlandırılan bir durum ortaya çıkabilir. Gece vakitlerinde odalarına ışıkla dolduran, sinyal lambaları ya da sokak lambalarının yakınında yaşayan insanlar da ayrıca ışık ihlaline konu olur. Bu durum orta derecede rahatsızlıktan aşırı derecedeki bir rahatsızlığa doğru çeşitlilik gösterebilir.

Bilim adamları ışık almanın iyi ve değerli bir durum olduğunu kabul eder ancak özellikle şehir alanlarında, gerçekte ihtiyacımızdan fazla olan ışık vardır. Araştırmalar, ışık kirliliğinin sadece bitki ve hayvanlar üzerine değil ayrıca insanlar üzerinde de zararlı etkisi olduğunu göstermiştir. Bu nedenle de ışık kirliliğini azaltacak yeni aydınlatma yolları aranmaktadır.

Yazar:Selim Ökten