İşletme Varlık ve Kaynakları

İşletmeler, para, menkul kıymet, araç-gereç, malzeme, hammadde, personel gibi faktörleri sistematik şekilde, bilinçli bir araya getirerek kurulur ve faaliyetlerini sürdürürler. İşletmenin varlığı için gereken bu faktörlere işletmenin varlıkları denir.

İşletmeye varlıklar kurucuları tarafından verilir. İşletmenin varlığı için önce kişiler, sonra o kişilerin vereceği varlıklar gereklidir. İşletme, kurulduğunda kurucuların kişiliklerinden tamamen bağımsız bir kişilik kazanır. İşletmenin varlıklarının sağlandığı yerlere ise işletmenin kaynakları denir. Varlık ve kaynakların değerlerinin tamamen eşit olması şarttır.

İşletme kuruluşlarında varlıkları genellikle kurucular verir. Bazen ise üçüncü kişi veya kuruluşlardan borç alarak verilmektedir. İşletme sahipleri tarafından varlık verilmesine öz kaynak, üçüncü kişilere borçlanarak varlık karşılanmasına ise yabancı kaynak denir. Yabancı kaynak ve öz kaynakların toplamı da mutlaka varlıklara eşit olmak zorundadır.

Varlıklar üzerindeki, işletme sahiplerinin haklarına “sermaye”, üçüncü kişilerin haklarına ise “borçlar” denir. Varlıklar, sermaye ve borçları açıklayalım:

Varlıklar, işletmenin var olmak için sahip oldukları ekonomik değerlerdir. Para, menkul kıymet, mal veya alacak olabilir.
Sermaye: İşletme sahiplerinin işletme varlıkları üzerindeki haklarıdır.
Borçlar, üçüncü kişilerin işletme varlıkları üzerindeki haklarıdır. Geri iade etmek üzere ekonomik değer sağlama şekilde alınır.

Varlık ve kaynakların çeşit ve değer yönünden yapısı, işletmenin mali yapı ve gücünü belirtir. İşletme varlıklarının yapı ve değeri, faaliyet sürecinde sürekli değişir. Aynı zamanda kaynaklar da değişikliklere uğrar. Böylece işletmenin mali yapı ve gücü de faaliyet süresince değişir.
İşletme varlıkları, faaliyetler sonucu artarsa işletme sahiplerinin hakları da artmış sayılır. Bu artışa kar denir. Faaliyet sonucu artış yerine azalış gerçekleşirse bu azalışa ise zarar denir.

İşletmede alınan kararlar ve bu kararlar doğrultusunda faaliyetler, işletme varlık ve kaynaklarını değiştirir. Kar veya zarar etkisiyle varlık sermaye ve borçlar belirli bir zamandan farklı yapıya girer. Para, menkul kıymet, mal, alacak, demirbaş gibi varlıklar çeşit veya değer itibariyle değişebilir.

Kaynakça:
Anadolu Üniversitesi – Genel Muhasebe – Şubat 2008

Yazar: Halil İbrahim Arik