Japon Satrancı; Shogi Nedir, Nasıl Oynanır?

Günümüzde Japonya’da 20 milyon kişinin oynadığı Shogi (Şogi), satranç oyununun Japon versiyonudur. Oyunun kökeni M.Ö. 3000 yıllarında oynanan ve 7.yüzyılda Çin üzerinden Japonya’ya gelen Chaturanga isimli oyuna dayanır. Shogi’nin günümüzde oynanan modern biçiminin 14. yüzyılda almıştır.

Karşı tarafın Şah’ını tuzağa düşürmeye dayalı oyun taraflardan birinin kazanması ile biter. Her iki tarafında kazanma şansının istatistiksel olarak eşit olduğu oyunda berabere kalınması durumu ender olarak görülür.

Shogi kuralları satranca benzese bile bazı temel yönlerden ayrılır. En büyük fark, tarafların karşı taraftan aldıkları taşları kendi lehlerine kullanabilmeleridir. Bu açıdan Shogi satrançtan daha karmaşık bir yapı içerir.

Shogi, Japonya’da çok bilinen ve popüler bir oyundur. İyi havalarda insanları dışarıda Shogi oynarken görmek mümkündür. Ayrıca Shogi yarışmaları ve televizyonda stratejilerine yönelik programlarda yapılmaktadır. Geleneksel bir oyun olmasına rağmen farklı bölgelerde farklı kuralları olabilir.

Shogi Tahtası ve Taşları

Dikey sıralara sütun, yatay sıralara da sıra denen 9 x 9 karesi olan bir tahtada oynanır. Sütunlar sağdan sola 1’den 9’a kadar numaralandırılmıştır. Sıralar ise yukarıdan aşağı a’dan başlayarak i’ye kadar sıralanır. Her kare, sütunun ve sıranın denk gelen sayı ve harfi ile tanımlanır.

Her oyuncunun oyunun başında 20 adet taşı vardır. 1 Kral/Şah , 1 Kale, 1 Piskopos/Fil, 2 Altın General, 2 Gümüş general, 2 Şövalye/At, 2 Mızrak ve 9 Piyon vardır. Taşlar genellikle ahşap veya beyaz plastik olup hepsi aynı düzensiz beşgen şeklindedir.

Şah ve Altın hariç bütün taşların sadece tek taraflarında Çince işaretler bulunur. Şah ve Altın’ın iki yüzünde de Çince semboller vardır.

Tüm parçalar aynı renkte olup hangi taşın kime ait olduğunu ayrımı Çince işaretlerin yönüne göre yapılır.
Shogi’de Kale ve Fil büyük taş olarak, Şah hariç kalan tüm taşlara ise küçük taşlar denir.

Shogi Taşları

Taşların tahtaya diziliminde ilk sırada piyonlar yer alır, ikinci sırada soldan ikinci karede fil, sağdan ikinci karede ise kale yer alır. En arka sırada ise soldan sağa doğru mızrak, at, gümüş general, altın general, şah, altın general, gümüş general, at ve mızrak olarak sıralanır.

Altın general ve şah dışındaki tüm taşlar karşı taraftaki son üç kareye geldiklerinde isteğe bağlı olarak terfi alarak kendi hamlelerine ek hamle alırlar.

Şah (Osho): Batı satrancındaki Şah’a benzer. Bu taş çevresindeki her yöne bir kare gitmek koşulu ile hareket ancak asla rakip oyuncunun kontrol ettiği bir karenin üzerine gelemez.

Altın General (Kinsho): Kısaca Altın olarak da alınır. Bu taş; önündeki üç kareye, sağa, sola ve geriye olmak üzere altı değişik şekilde hareket eder. Altın generaller terfi almazlar.

Gümüş General (Ginsho): Kısaca Gümüş olarak da anılır. Bu taş; önündeki üç kareye veya arka iki çapraza tek kare ilerlemek koşuluyla hareket edebilir. Gümüş general terfi ettiğinde ‘Yükselen Gümüş’ adını alır ve sadece altın generalin hamlelerini yapabilir.

At (Keima): At, önce bir kare öne, sonra saĞa veya sola çaprazlamasına bir kare ilerler (L şeklinde). Önündeki taşların üzerinden atlayan tek taştır olan at terfi ettiğinde “Yükselen At” ismini alır. Yükselen at sadece altın generalin hamlelerini yapabilir.

Mızrak (Kyosha): Mızrak sadece ileri doğru hareket eder, asla geriye doğru hareket etmez. Oyunda başka bir taş tarafından engellenene kadar istenilen sayıda kare atlar. Mızrak terfi ettiğinde “Yükselen Mızrak” adını alır ve Altın gibi hareket eder.

Piyon (Fuhyo): Piyon sadece bir kare ileri doğru hareket eder. Terfi ettiğinde “Yükselen Piyon” adını alır ve Altın gibi hareket eder. Bu taş batı satrancında olduğu gibi başlangıçta iki kare ilerleyemez ve rakibin taşını çapraz almak hakkı bulunmaz.

Kale (Hisha): Engellenene kadar istenilen sayıda düz olarak ilerleyebilir. Kale terfi aldığında “Yükselen Kale” veya “Ejder Şah” ismi ile anılır. Terfi ettikten sonra kalenin hamlelerine ek olarak şahın hareket kabiliyetini de alır.

Fil (Kakugyo): Herhangi bir engel olmadığı sürece her yöne doğru çaprazlamasına istenildiği kadar kare gidebilir. Terfi ettiğinde “Yükselen Fil” ismini alır ve filin hareketlerine ek olarak şahın hareket kabiliyetine de sahip olur.

Shogi İle İlgili Önemli Bir Kaç Nokta

– Oyun şah-mat ile kazanılır ancak sürekli şah çekmek yasaktır. Böyle bir durumda olan oyuncunun oyununu değiştirmesi gerekir.

– Oyunculardan biri, kendi taşını rakibinin işgal ettiği bir kareye getirdiğinde rakibinin taşını tahtadan alabilir ve bu taşı istediği zaman kullanabilir.
Kaynakça:
en.wikipedia.org/wiki/Shogi
gnu.org/software/gnushogi/manual/About-shogi.html#About-shogi

Yazar: Funda Ergenekon