Jean Bodin’in Egemenlik Anlayışı Nedir?

Jean Bodin Fransız bir hukukçudur. Bodin aynı zamanda tarihçi kimliği ile de tanınır. Modern düşüncenin izini Machiavelli ile sürerken siyasi iktidar kaynağının artık tanrı olmadığını vurgulamış ve artık seküler bir düşüncenin siyaseti yönlendirmesi düşüncesini benimsemiştir. Ancak tam olarak modern anlamda devlet kuramı yine eksik kalmaktadır. Bodin, en çok egemenliğe vurgu yapar ve bunun çok önemli olduğuna değinir. Bodin’e göre en güçlü iktidar egemenliktir. Bodin egemenliği üç unsur dahilinde inceler bölünmezlik, mutlaklık, süreklilik. Egemenliğin mutlak oluşu Bodin’nin dışında Machiavelli’de de söz konusudur. Ancak Machiavelli Jean Bodin gibi egemenlik hususunu kavramlaştırmamıştır. Bu konuda kavramlaştırma Bodin’e has bir tutumdur. Jean Bodin’in siyasi düşünce tarihindeki önemi egemenliğin üzerinde durup ona süreklilik unsuru eklemesidir. Egemenliğe eklenen süreklilik unsuru oldukça önemli kabul edilir. Bunun nedeni Jean Bodin’in evvelinde daha çok ”devlet benim” anlayışı egemendir. Hükümdar öldüğünde ne olacağı üzerinde pek fazla durulmaz mühim olan mevcut hükümdardır. Bodin iktidarın mutlak olmasının zaruri olduğunu ve ayrıca bu mutlaklığın süreklilik arz etmesinin de oldukça önemli olduğunu belirtir. Bodin iktidarın kullanımı ile iktidar ilkesini birbirinden ayırır. Bununla açıklanan yönetici değişse de iktidarlık kurumu devam edeceği hususudur. Bu da zaten süreklilik unsurunun tam anlamıyla bir tezahürüdür. Bodin ile ”kral öldü, yaşasın yeni kral” anlayışı siyasi yapının temelini oluşturur ve bu da aynı zamanda devamlılık sağlar.

8d0bf33937b2c51b1f6fb59a41589b39

Egemenliğin mutlak olması başka bir iktidarla paylaşılmaması anlamına gelir. Bodin’in iktidar anlayışında dinin yeri söz konusudur. Başka bir ifadeyle Jean Bodin devlet ilişkilerinde dini devreden çıkaracak bir düşünce yapısını benimsememiştir. Bodin’in doğa yasasıyla iktidarın sınırlandırılmasının tezahürü bir şekle bağlanmış olmalıdır. Egemenin çıkardığı yasa doğal yasaya aykırı ise bunların yaşama adapte edilmesi direnme hakkının kaynağıdır. Direnme hakkının olmayışı mutlaklığı güçlendiren bir olgu olduğunu belirtmiştir. Bodin’de temel kaygı siyasi birliğin sağlanıp sağlanamaması hususudur. Fransa’da o dönemde Protestan kilisesin de dahil olduğu bir çatışma ortamı söz konusudur. Bodin ile birlikte iktidar – iktidar kullanımı ayrımı yapılmıştır. Bu ayrımda esas olan egemenliğin kaynağıdır. Egemenliğin kaynağı ise toplum sözleşmesidir.

Kaynakça:
Ortaçağ Düşünürleri I

Yazar: Emir Karasu