Kafein ve Alkol Neden Sık Sık İdrar Yapma İsteği Uyandırır?

Kimi içecekleri tükettikten sonra tuvalete gitme ihtiyacı hızlanır. Bira ve kahve de idrar yapma isteği uyandıran içeceklerdir. Bira içenler ya da kahve içenler, kısa bir süre içinde ve sık sık tuvalete gitme eğilimi gösterirler. Peki, acaba bunun nedeni nedir?

İnsanlık tarihinin en eski içeceklerinden biri olan bira, pek çok topluluk içinde günlük yaşamda tüketilmiş ve günümüzde de çeşitleri ile tüketilen bir içecek türüdür. Kahve de aynı oranda popüler ve yaygın tüketilen bir türdür. Ancak bir büyük fincan kahve ya da bir bardak bira içen kişi neredeyse içtiği sıvı oranında idrar yapma durumunda kalır. Bu durum ise doğrudan hormonlar ile ilgilidir.

Antidiuretic Hormonu

8575_1Her ne kadar idrar yapma isteği ile ilgili olarak ilk akla gelen şey bira ya da kahvenin sıvı formu olsa da, aslında olayın özünde bu içeceklerin sıvı olmasının bir ilgisi yoktur. Olayın merkezinde “antidiuretic” hormonu bulunur. Söz konusu hormona kısaca “ADH” denebilir. Bu hormonun görevi vücutta üretilen idrarın miktarını ayarlamak ve dolaylı yoldan da kandaki su miktarına etki etmektir.

İnsanlar susuz kaldıklarında ADH böbreklere sinyal gönderir. Böylece idrar üretimi durdurulur. Bunun amacı ise vücudun su harcamasının azaltılarak kandaki su miktarının korunmasıdır. Böylelikle de plazmadaki tuz miktarı yükselmez ve bu değer de dengelenir. Kısacası ADH, susuzluk durumunda vücudun su ve tuz dengesini ayarlamakta ve vücudu korumaktadır.

Ancak idrar söktürücü olarak bilinen kimi maddeler ADH salgılanmasına ket vurur ve bu hormonun üretilmesi yavaşlar. ADH üretilmediğinde ise böbreklere bir uyarıcı sinyal gitmediği için böbrekler idrar üretmeyi sürdürürler. Vücudun su dengesi bozulsa bile böbreklere bunu anlamadığı için idrar sürekli üretilir ve vücudun dışına su atılır. Sonuç olarak da kişiler sürekli tuvalete giderek idrar yaparlar ve vücut susuz kalmaya başlar.

8575_kafein-ile-kilo-kontorluİşte bu noktada biranın ya da kahvenin ADH’ye olan etkisinden bahsedilebilir. Alkol ve kafein, ADH’nin tam verimle çalışmasına izin vermez ve böbreklere idrar üretmeme ile ilgili bir uyarı gitmez. Bu durumda da böbrekler daha çok çalışırlar ve vücutta yer alan suyu idrara dönüştürürler.

İdrar yapma isteğinin alınan sıvı miktarı ile ilişkisi elbette ki vardır. Ancak alkol ve kafein maddelerinin söz konusu uyarıcı hormonu işlevsiz bıraktıkları gerçeği de ortadadır. Bunun deneyi ise aynı miktar bira ve suyun tüketildiği bünyelerin ne denli tuvalete gitme ihtiyacı hissettiğinin gözlemlenmesi ile yapılabilir. Aynı miktar su içen kişi, tuvalete diğer denek kadar gitmeyecektir.

Alkol alan ya da bolca kahve içen kimselerin gece sonunda susamasının yanında açlık hissetmesinde de bu durumun etkileri vardır. Kişinin vücudu susuz kaldığı için gerek salt sıvılar ile, gerek besinler ile tuz ve su dengesi tutturulmaya çalışılır. Aksi halde sabah kalkınca şişelerce su içilmek zorunda kalınabilir.
Kaynakça:
Tamer Korugan – Lüzumsuz Bilgiler Ansiklopedisi 1

Yazar: Baran Akçok