Kalibrasyon

Kalibrasyon kelimesi Türkçeye Fransızcadan girmiştir. Belirli koşullarda ölçü aleti veya ölçme sistemlerinin verdiği değerlerle sistemi ölçen ve referans değerleri belli cihazlar arası ilişkileri gösteren işlemler topluluğudur. Ancak kesinlikle, ölçü aletlerinin doğru sonuçlar verecek şekilde ayarlanması demek değildir.

*Kalibrasyon sonuçları, ölçü alet veya sisteminin hata tespiti veya skala işaretlerine değerler vermeye yarar. Kalibrasyon sertifikasıyla kaydedilebilir.

*Kalibrasyon işlemleri, başak metrolojik özellikleri belirlemeye de yarar.

Özel ekipmanlarla, hassas yapılarak orijin kabul edilen referans cihaza uygunluğu, sertifikalanan ölçü aletinin belgelerinde mutlaka ölçü aletinin marka, model, seri no, ve sapma derecesi yazar. Sertifika izlenebilirlik takibi için sertifika numarası da mutlaka yazılı bulunmalıdır.
Kalibrasyon sonuçları bazen, kalibrasyon faktörü veya kalibrasyon eğrisi şeklinde bir dizi kalibrasyon faktörü kabul edilir.

Kalibre edilen ölçü aletlerinin hata oranı, daha yüksek doğruluk oranlı ölçü aleti referansıyla belirlenir. Referans cihaz mutlaka kalibrasyon sertifikasından ulusal veya uluslar arası temel referanslara izlenebilmelidir. Böylece kalibre edilen ölçü aleti temel referanslara izlenebilir.

Kalibrasyon bir deneydir. Deneylerden beklenen her şey mutlaka karşılanmalıdır. Kontrollü mekanda, özenli ve eğitimli kişiler tarafından yapılmalıdır. Çalışılan mekan özellikleri, kullanılan ekipmanlar, uygulanan yöntemler, ölçme belirsizliği ve kalibrasyon sonuçları kalibrasyon raporuna yazılmalıdır.

Kalibrasyon sonuçları, ölçü aleti hatalarının, kullanıldığı süreç veya ilgili standartların sınırları dışına çıktığı saptanmışsa bu hatalar giderilmeye çalışılır. Ancak, ayar sonrası kalibrasyon tekrarı ve son hali raporlamak şarttır.

Ölçü aletleri, ölçme ilke ve teknolojileriyle ile, kullanım ve mekan şartları doğrultusunda eskirler. Dolayısıyla kalibrasyon mutlaka düzenli tekrarlanmalıdır. Kalibrasyon tekrar zamanları tecrübeli kullanıcılar tarafından, cihaz özellikleri ve kullanım koşulları doğrultusunda belirlenmelidir. Kalibrasyon sıklığı kalibrasyon raporuna yazılmalıdır.

Kalibrasyon, kalite yönetim sistemlerinden beklenen bir şeydir. Çünkü işletmelerin ihtiyacıdır. Büyüklük ölçme ihtiyacı duyulduğunda, kullanılan ölçü aletlerinin doğruluk oranının uygunluğunu belirleme ihtiyacı da vardır.

Kaynakça:
Wikipedia

Yazar: Halil İbrahim Arik