Kauçuk Ağacı

4478_kaucuk_bitkisiSanayide çok çeşitli alanlarda kullanılan doğal kauçuk, anayurdu ekvatora yakın olan Güney Amerika’daki Amazon Havzası’dır. Daha sonraları kullanım alanları arttıkça buradan daha farklı yerlerde de özellikle de Asya ile Afrika’da da yetiştirilmeye başlanmıştır. Kauçuğun elde edildiği ağaca “Heveadan” denilmektedir. Kauçuğun yaşamımıza ilk kez girmesi 1940 yılında olmuştur.

20 ile 30 metre arasında yüksekliğe sahip olan heveadan ağaçları, silindir biçimindeki kaygan gövdesinin tepesinde koyu yeşil bir yaprak demeti yükselir ve üst yaprakları her yıl dökülür. 25 ile 30 derece sıcaklıkta ve yılın en az 7 ayı yağışlı geçen yerlerde yetişmeyi severler. Sıcaklık 20 derecenin altına düştüğünde veya uzun süre yağmur yağmadan, kurak geçtiğinde büyük olasılıkla yaşayamazlar. Yağmur yağdığı zaman su altında kalan topraklardan ve balta girmemiş ormanlardan çok hoşlanırlar. Ağaçlar 5 – 6 yaşına geldiği zaman, gövdesinin üzerine “V” şeklinde çizik açılır. Buradan sızan ve “lateks” denilen süt kıvamındaki sıvı çanaklara toplanır. Bu lateks denilen sıvı madde içerisine katılan bir kimyasalın etkisi ile veya havanın etkisi ile katılaşır ve ham kauçuk haline gelir. Günümüzde özellikle de sanayi alanın da sentetik kauçuk üretimi yapılmakta, fakat kesinlikle lâteksin yerini tutamamaktadır.

Kauçuğun günümüzdeki kullanım alanlarından da bahsedecek olursak; dalgıç giysilerinde, yağmurluklarda, iyi bir yalıtkan olduğu için elektrik tellerini kaplamada, sünger yapımında, yastık yapımında, otomobil sanayinde süspansiyon yapımında, endüstriyel maddelerin titreşimlerini emerek azaltmada da kullanılır. Ayrıca kemer, lastik çorap, giysi, hortum ve özellikle de lastik yapımında kullanılmaktadır.

Günümüzde en çok kauçuk üretimi, 1. 279. 200 ton ile Malezya’ya aittir. Peşinden de Endonezya gelmektedir. Üretim miktarında ilk sıralara giremese de kauçuğun kalitesi göz önüne alındığında, en kalitelisinin Brezilya’da üretilen kauçuk olduğu bilinmektedir. Özellikle motorlu araçların artması ve bunların lastiklerinin de kauçuktan yapılıyor olması dünyadaki kauçuk üretiminin daha da artmasına ve üretim alanlarının genişlemesine, ayrıca üretim ve lâteksin toplanmasında daha ekonomik metotların uygulanmasına neden olmaktadır.

Yazar: Hikmet Akyol