Kentsel Isı Adası Etkisi

Okuma Süresi: 3 Dakika  | Yazdır

Kentsel Isı Adası Etkisi (Urban Heat Island Effect), kentleşmenin olduğu bölgelerdeki hava sıcaklığının kırsal alanlara göre daha yüksek olmasıdır. Yıllık ortalama sıcaklıklar açısından bu durum incelendiğinde, yaklaşık 1 milyon insanın yaşadığı bir şehirde sıcaklık, kırsal bölgelere göre ortalama 1-3 derece daha yüksek olabilmektedir. Bu fark geceleri 12 dereceyi bile bulabilmektedir. Bu farkın ana nedeni, şehirlerde yeryüzünün doğal şeklinin insanlar tarafından yapılaşma aracılığıyla değiştiriliyor olmasıdır. Kentsel ısı adası etkisine yol açan ikinci sebep ise, kentlerde enerji kullanımının kırsal bölgelere göre çok daha fazla olmasıdır.

Şehirler inşa edilirken, insanlar yeryüzü şekillerini değiştirmekte, yollar ve binalar inşa etmektedirler. Bu noktada koyu renge sahip asfalt yollar, daha fazla güneş enerjisi çekmekte ve etraflarını ısıtmaktadırlar. Benzer şekilde beton binalar ve çatılar da ısınmaya yol açmaktadırlar. Ayrıca şehir merkezlerinde bitki örtüsü ve ağaçlar kırsal alanlara göre çok daha az alan kaplamaktadır. Bu durum da, bitki örtüsünün ve özellikle ağaçların sağladığı serinleme etkisinden şehirlerin mahrum kalması sonucunu doğurmaktadır. Bu durum da kentsel ısı adası etkisine yol açan faktörlerden birisidir. Kent merkezlerinde bulunan yoğun yapılaşma, rüzgarın serinletme etkisini de engellemekte ve kent merkezlerinde sıcaklığın daha yüksek olmasına sebebiyet vermektedir. Son olarak, şehir merkezlerinde yoğun şekilde bulunan araç trafiği ve sanayileşme de karbondioksit salınımları sebebiyle sıcaklığın yükselmesine yol açmaktadır.

Kentsel ısı adası etkisi, şehirler üzerinde çeşitli olumsuz etkilere yol açabilmektedir. Bunların başında, yağış rejiminin değişmesi, yağışların daha şiddetli olması ve yıldırım düşmesine daha sık rastlanması gelmektedir. Kentsel ısı adası etkisinin şehirlerde yaşayan insanların sağlığı açısından da olumsuz etkileri mevcuttur. Özellikle sıcak hava dalgasının oluştuğu durumlarda, kentsel ısı adası etkisi sebebiyle, gündüz aşırı yüksek olan sıcaklık, geceleri de düşmemekte ve durum insan sağlığını olumsuz etkilemektedir. Örneğin A.B.D.’de, yılda ortalama 1000 kadar insan aşırı sıcaklar sebebiyle hayatını kaybetmektedir. Benzer şekilde, kent merkezlerinde kırsal bölgelere göre daha yüksek seyreden sıcaklık; sıcak çarpmalarından, depresyona, insanların daha sinirli ve saldırgan davranmasına kadar çeşitli problemlere yol açmaktadır.

Kentsel Isı Adası Etkisinin yarattığı bu problemleri önlemek adına aşağıdaki yöntemler kullanılabilir:

• Kent merkezlerinde bitki örtüsünün arttırılması

• Bina çatılarına bitki ekilmesi

• Bina çatılarının açık renklere boyanması /açık renkli malzeme ile kaplanması

• Açık otoparklarda asfalt yerine çim gibi sıcaklık emmeyen malzemeler kullanılması

Kentsel Isı Adası etkisi, küresel ısınmadan bağımsız olarak, şehir merkezlerinde sıcaklığın kırsal bölgelere göre daha yüksek hissedilmesidir. Bu durum çeşitli olumsuzluklara yol açabilmektedir. Bu sebeple kentsel ısı adası etkisini önlemeye yönelik yöntemlerin uygulamaya alınması gerekmektedir. Aksi halde kent merkezlerinde, can kaybına yol açabilecek şiddette hava olaylarının (yağış, hortum, dolu gibi) gerçekleşmesi ve aşırı sıcak sebebiyle can kayıplarının olması kaçınılmaz olacaktır.

Kaynakça:
epa.gov/heat-islands
en.wikipedia.org/wiki/Urban_heat_island

Yazar: Mehmet Umut Pişken