Köygöçüren Mantarı Nedir?

Latince ismi Amanita phalloides olan, evcikkıran ya da ölüm meleği şeklinde de bilinen Köygöçüren mantarı, Amanitaceae familyasına ait, zehirli bir mantar türüdür. Ülkemizde yaşanan ölümcül zehirlenmelerin yaklaşık %90 kadarlık bölümünü, bu mantarın etkileri oluşturmuştur. Oldukça zehirli ve tehlikeli bir mantar türü olan Köygöçüren mantarı, daha çok yaz mevsimi başında ve sonbahar zamanında, bilhassa da ormanlarda sıklıkla ortaya çıkmaktadır.

5981_koygocuren

Bu mantarın içinde olan amanitin ve phalloidin maddeleri, vücut tarafından sindirildikten 8 ila 12 saat sonrasında, ilk belirtileri göstermeye başlamaktadır. Bu maddeler, 3 ila 4 gün içerisinde karaciğer ve böbrek metabolizmasına da büyük zarar vererek yok eder. Bu maddelerin, dolayısıyla da Köygöçüren mantarının zehirine karşı, şu aşamada tam etkili bir ilaç bulunmamaktadır. Zehirin tedavisinde, silibinin dihydrogen disuccinate disodium enjeksiyonu uygulanmaktadır. Köygöçüren mantarının bir insanı öldürmesi için, yalnızca 20 – 25 gram kadar tüketilmesi yeterli olmaktadır. Ayrıca bu mantar çeşidi, volvariella volvacea mantarı ile de benzerlik gösterdiği için ölümlerin sebebi olarak bu benzerlik yorumlanmaktadır.

Amanita phalloides, yani Köygöçüren mantarı, 1994 yılının Kasım ayında, İstanbul’da çok sayıda ve seri bir biçimde zehirlenmelere yol açarak gündeme gelmiştir. Bu süreçte, 20’den fazla insan hayatını kaybetmiştir.

Köygöçüren mantarının tüketim ya da toplanma zamanındaki yanlışlık ise, normal şekilde tüketilebilen mantarlara olan benzerliğinden de kaynaklanabilmektedir. Doğadan mantar toplayan toplayıcılar, görüntüye aldanarak bu mantarı da yenecek mantarlar arasında tutabilmektedir. Bu durum da, bir parçası dahi öldürücü olabilen Köygöçüren mantarının tehdit oluşturabilmesi adına yeterlidir. Hatta, test amaçlı tadına bakılma durumlarında dahi, hemen ve doğru şekilde müdehale edilmeyen kişilerin ölümü de mümkün olabilmektedir.

Köygöçüren Mantarları İçin Ortalama Latens (Gizlilik) Süresi Ortalama Ne Kadar Olmaktadır?

Mantarın tüketilmesinden sonra geçen 4 ila 48 saat içinde, mantarın zehirleme semptomları belirmeye başlamaktadır. Bu süre zarfı oldukça kritiktir.

Köygöçüren Mantarlarının Semptomları Nelerdir?

İlk olarak mide bulantısı görülmekte, ardından kusma ve kolik şeklinde karın ağrısı yaşanmaktadır. İshal ve kan dolaşımı kolapsüsünün de meydana gelmesi, semptomlar arasındadır. Tüm bu şikayetler, bu sürecin ardından geçen 12 ila 24 saat içinde sakinleşerek yatışır. Ancak bu durum, zehirden etkilenen kişiler açısından sahte bir güven duygusu oluşturmaktadır. Mantar tüketildikten sonra geçen 2 ila 4 gün içinde de, zehirin asıl etki ettiği zaman dilimi yaşanmaktadır. Ölümcül evre, bu süreçte gözlenmektedir. Bu noktada sarılık, karaciğer yetmezliği, böbrek yetmezliği ve kanamalar görülmektedir.

5981_amanita_phalloides

Zehirli Mantarlardan Nasıl Korunulabilir?

Mantarlar oldukça çeşitli olduğu için, insanların kendi topladığı mantarları tüketmesi risk oluşturabilir. Bunun yerine, güvenilir gıda firmalarından alınan mantarların tüketilmesi daha güvenli bir hamle olacaktır. Bu sayede, kontrollerden geçen ve sağlıklı olduğu tasdiklenen mantarların tüketilmesi sağlanmış olur.

Mantarlardan Dolayı Zehirlenme Şüphesi Yaşandığında Ne Yapılmalıdır?

112 acil yardım hattı aranmalı, ya da en yakın sağlık kuruluşuna gidilerek bir doktora görünülmelidir.

Köygöçüren Mantarı Zehirlenmesi Nasıl Tedavi Edilmektedir?

Yoğun tıbbi bakım ve ilaç tedavisi uygulandıktan sonra, gereken etki sağlanamazsa, kişinin hayatının kurtarılabilmesi için karaciğer transplantasyonu uygulanabilmektedir.

Kaynakça:
http://www.karacigertesti.info/koeygoecueren-mantarlar.html

Yazar: Baran Akçok