Nazar Boncuğunun Gizemli Yolculuğu

Okuma Süresi: 3 Dakika  | Yazdır

Nazar değmesi inancı gözlerle ve bakmakla ilişkilendirilmiş tarih boyunca. Kökeni Sümerler’e, Babiller’e ve Eski Mısır’a uzanan nazar değmesi inanışına göre, insanın taşıdığı olumsuz düşünceler, fikrin dışarıya açılmış biçimi olan gözlerden dışarı çıkar. Bu da, bakışlarla olur. Buna, vurucu güç adı verilir. Vurucu gücü önlemek ve ondan korunmanın yolu ise, “göze gözle karşı gelmek” olmuş.

Şekli gözü andıran her şeyin, insanı kötü düşünceden, nazardan koruduğu inancı yaygınlık kazanmış. Özellikle Eski Mısır’da “Osiris’in Gözü” ya da “Horus’un Gözü”, nazara karşı korunma yollarından önemli figürlerindendir.

Biz Türklerde de nazar inancı oldukça yaygındır. Bizdeki nazar inancının başlangıcı Orta Asya’ya Şamanizm dönemine uzanır. Geçmişte kötü bakışın, negatif enerjinin insanlara felaket getireceği düşünülmüş ve halen günümüzde de nazara inanan insanlar mevcuttur. Türkler, kötü bakışın önüne geçmek için pek çok nesne kullanmışlardır. At nalı, yumurta kabuğu, sarımsak, kuru diken, bez bebek, akik taşı, çocuk ayakkabısı, kaplumbağa kabuğu, kurt dişi, mercan, çörekotu, deniz kabukları, çakıl taşı, hurma çekirdeği ve son olarak irili ufaklı mavi nazar boncukları…

Ülkemizdeki nazar değmesine karşı en sık kullanılan nesne nazar boncuğudur. İnsanlar, sevdiklerini, çocuklarını kem gözlerden korumak için onların üzerlerine muhakkak bir nazar boncuğu takardı. Bu boncuklar, genelde göz şeklinde ve küçüktür. Yetişkinler ise, nazar boncuklarını genelde kemerlerinde veya anahtarlıklarında taşır. Daha büyük boyutlu olan nazar boncukları ise, mekân süslemede kullanılır. Evleri ve işyerlerini korumak için duvarlara büyük nazar boncukları asılır.

Özgün ve doğal nazar boncukları Ege Bölgesi ve Anadolu’nun kimi köylerinde geleneksel yollarla üretilmektedir.

Nazar Boncuğunun Yapımı
Nazar boncukları, ocakları fırınlarda yapılıyor. Fırın sıcaklıkları 600-800 derece arasında olmalı. Nazar boncuğunun temel maddesi, hiç kuşkusuz camdır. Üreticiler, nazar boncuğu üretmek için fabrikaların hurda camlarından, çöpe atılmış veya kırılmış çeşitli cam ürünlerden ve atık camlardan yararlanır.

Geleneksel nazar boncuğu üreticileri, boyalarını da kendileri hazırlar. Renklendirme için, genellikle opal, çinko ve kobaltı kullanırlar.

Nazar boncuğu yapılırken bazı araçlardan da yararlanılır. Bunlardan bazıları, yan gecek, büyük gecek, leh, merdandır. Yan gecek camı toparlar, büyük gecek camı ocağa atar, leh alevi önler, merdan boncuklara göz yerleştirmekte kullanılır.

Ocaklarda iyi verim için çam odunundan yararlanılır. Kullanma amacına göre cam parçaları, büyüklü küçüklü kutulara yerleştirilir. Sonra, ateş yeterli kıvama ulaşınca büyük gecek denen kürekle cam parçaları ocağa atılır. Ocağın içindeki bölmelere, hangi türde nazar boncuğu yapılacaksa, ona uygun renkte cam konur.

Bir süre bekledikten sonra renk verme aşaması gelir. Camların erimesi ve boyalarla karışması yaklaşık 2 saat sürer. Ardından, tüketicinin isteğine göre biçimlendirme yapılır.

Nazar boncuklarının çeşitleri de vardır. Örneğin; mavi renkli küçük boncuklar kuzu boncuğu, hayvanların eyerlerine takılan boncuklar saraç isimlerini alır. Ayrıca nazar boncukları, biçimlerine göre de ad alabilmektedir. Uçandaire, gözlü zar, yumurta gibi.

Yazar: Özge BENİZ