Omurilik Nedir?

Sayfayı Yazdır

3214_omurilik

İnsan vücut sistemini meydana getiren her yapının, vücut sistemleri içerisinde ayrı ayrı görevleri bulunmaktadır. Bu yapılardan bazıları ise, vücudun kilit noktalarını oluşturmaktadır.

İnsan vücuduna böyle bir öneme sahip olan yapılardan birisi ise, omurilik adı verilen ve merkezi sinir sistemi içerisinde yer alan omurga kanalında bulunan bir yapıdır. Bu yapı, ortalama olarak 1 cm kalınlığa ve 40 cm de uzunluğa sahiptir.

Omurilik, beynin bir uzantısını oluşturur ve meninks adındaki bir zarla örtülü durumdadır. Omurilik yapısı daha detaylı incelendiğinde ise bu yapının yan yüzlerindeki ön ve arka kökte yer alan sinirler, birleşir ve spinal adı verilen omurlar arası deliklerden 31 çift şeklinde çıkmaktadırlar. Ön kök yapısında kas ve diğer organlara hareket emri veren lifler arka kök yapısında ise dokunma, ağrı, temas ve ağrı gibi hisleri barındıran lifler yer alır.

Bu kökler, omuriliğin temel yapısı ve işlevleri açısından oldukça önemlidir. Omurilikte yer alan arka köklerde bulunan şişlikler, omurganın yanlarına sinir sistemi türlerinden birisi olan sempatik sinir sisteminin sempatik düğümlerini oluşturmaktadır.

omur2

Omurilik omurgadan daha kısa bir yapıdadır. Bu özellik ise omurilikte yer alan alt segmentlerden ayrılan sinirlerin, omurlar arası delikten çıkmasına neden olmaktadır. Bu olayla omuriliğin alt bölümünde at kuyruğuna benzer bir lif demeti oluşmaktadır. Bu lif demeti belden omurilik sıvısı alma işleminde iğnenin spinal sinirleri zedelememesi adına, seçilebilecek en uygun bölge özelliğini taşımaktadır.

Omurilik organı, gelişmişliğe bakılmaksızın en ilkel omurgalı hayvanlarda dahi yer alan, canlıların hareketlerini ve çevreyle olan ilişkilerini bilinçsiz olarak sağlayan bir organdır. Yine omurilik organının yapısı incelendiğinde, bu organın enlemesine kesitinde kelebeğe benzer gri bir bölge bulunur ve bu bölgenin çevresi beyaz bir maddeyle kaplanmış bir haldedir. Bu çeşitli renklerde çeşitli sinir hücreleri bulunmaktadır. Bu açıdan bakıldığında motor ve duygu sinir hücreleri gri maddede yer alırken, motor ve sinir hücrelerinin akson adı verilen uzantıları beyaz maddede bulunmaktadır. Akson adındaki uzantıların görevi ise, nöronların karşılıklı iletimini ve nöron hareketleri arasındaki koordinasyon görevini  sağlamaktır.

omurilik

Günlük hayatta sıklıkla karşılaşılan ve doğuştan gelen ya da sonradan kazanılan refleks adındaki hareketler, omurilik organıyla alakalıdır. Çevreden adı reseptör olan hücrelerle bir çeşit uyarımlar alınır. Bu uyarımlar, duyu sinirleri aracılığıyla omurilikteki arka köke ulaşır ve ön köklerden sinirlerin getirdiği bu uyarana cevap olarak, vücudun hareket organına iletilmesi için motor emirler iletilir. Ve böylece refleks meydana gelmektedir.Ki bu olay saliseler içinde meydana gelen bir eylemdir.Bu eylem, günlük yaşamdaki hareketlerin çoğunu kapsar ve bu reflekslerin çoğu fark edilemez.

Vücudun en önemli organlarından birisi olan omurilik organı, beynin devamı konusundadır ve sempatik sinir sistemini oluşturmaktadır. Refleksin de ana merkezi olan bu organ, zarar gördüğünde oldukça kalıcı ve ciddi rahatsızlar ortaya çıkmaktadır.

Yazar: Erdoğan GÜL