Pestisitler Nedir? Pestisit Çeşitleri Nelerdir?

Pestisitler, istenmeyen zararlı böcek, bitki ve diğer zararlıları önlemek amacıyla uygulanan maddelerdir. Pestisitlerin, ekonomik şekilde üretilmeleri ve kullanımdaki kolaylıkları nedeniyle; ürünü zararlıların olumsuz etkilerinden koruyarak ürün kalitesini ve verimini arttırmaktadır. İdeal bir pestisit, seçici olmalı, çevrede birikmemeli, istenmeyen zararlı maddeleri kontrol etmeli, sistemde kaybolmalıdır. Ancak günümüzde bazı pestisit türleri çevreye olan olumsuz etkileri nedeniyle kullanımı yasaklanmış ya da kısıtlanmıştır. [7393_large_article_worker_pesticide.jpg]

Pestisitlerin Sınıflandırılması

7393_large_article_worker_pesticidePestisitler, etki ettikleri zararlılara, fiziksel yapı, görünüş ve formülasyon şekillerine göre sınıflandırılmaktadır.

a-İnsektisitler: Böceklere karşı kullanılırlar. Kimyasal insektisitler hedef organizmaların sinir sistemlerinde toksit olarak etki ederler.

b-Herbisitler: İstenmeyen bitki ve yabancı otları yok etmek amacıyla kullanılırlar.

c-Fungusitler: Mantarları yok etmek için kullanılırlar. Böylece ürünlerin bozulmasını engellerler.

d-Fumingantlar ve böcek uzaklaştırıcılar: Fumigantlar, insektler, kemiriciler ve nematodların kontrolünde kullanılırlar. Bu tip pestisitlerin ortak özellikleri, uygulama sırasında gaz oluşturmaları ve böylece en ulaşılamayacak yerlere nüfuz ederek zararlılara etki etmeleridir. Bunlar genellikle normal pestisitlerle sonuç alınamayan yerlerde kullanılırlar.

Dünyada hızla insan nüfusunun artmasıyla besin ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu da aynı miktar tarımsal alandan daha fazla ürün elde edilmesi gerektiğini ortaya çıkarmıştır. Buna bağlı olarak tarımsal ürünlerde verimin arttırılması, kayıpların azaltılması amacıyla tarımsal zararlı maddelerle mücadele mecbur hale gelmiştir. Bu amaçla tarımsal zararlılara karşı pestisit adı verilen kimyasal maddeler kullanılmıştır. Pestsitlerin yaygın olarak kullanılması sonucunda da tarımsal ürünlerdeki kayıplar azalmış ve bu yöntemle üretim büyük ölçüde artmıştır.

Pestisitler belirlenen hedefleri dışında çevreye yayılarak çevre kirliliğine ve doğa hayatın bozulmasına, içme suyunda, meyve ve sebzelerde kalıntılar oluşturarak, insan sağlığını olumsuz yönde etkilemektedirler. Havadan çok düşük seviyede uygulanan pestisitler burada sulara ve topraklara oradan da bitki ve hayvanlara geçerek besin zincirine ulaşabilmektedirler.

Pestisitlerin insanlara zararları iki şekilde olmaktadır. Birinci olarak, doğrudan pestisidin vücuda alınması ile oluşmaktadır. Bu şekilde gerçekleşen zehirlenmelere akut zehirlenme denir. İkinci olarak, pestisitlerin üretiminde ya da uygulama alanlarında çalışma ya da pestisidin uygulandığı çevreden alınan gıdalardaki kalıntıların az oranlarda da olsa sürekli alınımı ile ortaya çıkan kronik zehirlenmelerdir. Pestisidin vücuda alındığında enzimlerin etkisiyle metabolize edilerek dışarıya atılırlar. Anacak belirli bir kısmının birikmesiyle kronik zehirlenme meydana gelir.

Aşırı derecede gübre ve tarım ilacı kullanımı sebebiyle tarımda en çok kirletici maddeler arasında pestisitler yer almaktadır. Bu yolla sadece yüzey ve yeraltı suları kirlenmekle kalmayıp, aynı zamanda besinlerde kirlilik taşıyıcısı olmaktadır. Pestisitlerin canlılar üzerine olan zararlı etkileri nedeniyle bazı pestisitlerin kullanımı yasaklanmış bazılarının da kullanım miktarları kısıtlanmıştır.

Bununla birlikte pestisit kalıntılarının azaltılması amacıyla; yıkama, kabuk soyma, ısıl işlemler (haşlama, pişirme, pastörizasyon, sterilizasyon), depolama, ışınlama, mikroorganizmalarla parçalama ve bazı katı maddelerin ilavesi yöntemleri kullanılmaktadır.

Yazar: Gizem Şidim