Piktogram Nedir? Nerelerde Kullanılır?

3342_p4

Günlük yaşamda oldukça fazla kullanılan, fakat adının ne olduğu veya daha önce hiç duyulmayan bazı kavramlar bulunmaktadır. Bu kavramlar, bir anlam ifade ederken aynı zamanda yaşamda üstlenmiş oldukları rolle dolaylı olarak yaşama şekil verebilme gücüne sahiptirler.

Piktogram denilen kavram da, günlük yaşamın her anında karşılaşılan fakat ismi pek bilinmeyen bir kavram olarak bizlerin karşısına çıkmaktadır.

Piktogram kavramı, bir sembolü ifade eder ve yaşamın her anında karşılaşılan her bir sembolün genel adıdır. Yani herhangi bir nesne, mekan, kavram, işaret ve işleyişin resmedilerek sembol haline getirilmesine piktogram adı verilmektedir. Sembollerle kullanılan bir yazı sistemi de mevcuttur. Bu türdeki yazı sistemine ise piktografi ismi verilmektedir. Pikrografiyle yapılan anlatım biçimleri grafik şeklinde kullanılmaktadır ve bu sistemin temeli çivi yazısına benzemektedir. Öyle ki, hiyeroglifler ve çivi yazılarında priktogramlar yer almaktadır.

3342_3Tarihsel Süreç İçerisinde Piktogram
Piktogramın tarihte ilk olarak görülmesi, MÖ 5000’li yıllarda Çin’e dayanmaktadır. Bu kavram bu yıllarda Çim Kültüründe oldukça sık kullanılmıştır. Günümüzde halen bazı topluluklar piktograf yazı tekniği kullanmaktadır. Bu topluluklar Afrika ve Amerika’da yaşayan gelişmemiş topluluklardır. Gelişmemiş kültürlerde bu kavram yazı halinde kullanılırken, gelişmiş toplumlar hayata yön verme özelliği olan semboller olarak kullanmaktadır. Bu duruma verilebilecek en iyi örneklerden birisi ise, günümüzde kullanılan trafik işaretleridir. Bu trafik işaretlerinin her biri piktograftır.

Piktogramların bir özelliği de, kişilerin dili, dini ve ırkı ne olursa olsun anlam bakımından herkeste aynı çağrışımı uyandırmasıdır. Tren istasyonları, hava alanları, otogarlar ve çarşı gibi çok farklı ulusları birleştiren mekanlarda piktogramlar taşıdığı evrensel anlamlarla çok önemli bir konumdadır.

Ortak bir dil ifadesi de, piktogramlar için kullanılmaktadır. Simge halinde olan bu işaretler, bir nesneyi veya yeri işaret ederler buraları direkt olarak anlatırlar. Kavramın kökenine bakıldığında ise, karşımıza Latince çıkmaktadır. Kelime Latincede yer alan pictus ve gram sözcüklerinin türemesinden meydana gelmiştir. Anlamı ise, yazısı olmayan resimdir. Tarihte resmen kullanılmaya başlaması, 1964 yılında olmuştur. Kavramlar bu tarihte düzenlenen Tokyo olimpiyatlarında yer bulabilmek için resmen kullanılmıştır.

3342_p1

Piktogramın Özellikleri
İşaretlerin en temel özelliği, evrensel nitelikler taşımasıdır. Yaş ve kültür grupları her ne olursa olsun, bu işaretleri rahatlıkla anlamalıdır. Ne olursa olsun tabular kullanılmaz. Yalın halde olan grafiksel çizimler ya da semboller, olmazsa olmazdır. Tasarımı ise, illüstrasyon türünde özel bir şekilde olmalıdır. Uluslar arası anlamlar taşıması için, her ülkede aynı renkte ve şekilde olması gereklidir. Tasarlanan semboller estetik açıdan kaliteli olmalıdır ve tek renk basılsa bile anlaşılır olabilmelidir.

Piktogramlar çoğu zaman bir başka kavram olan idogramlarla karıştırılmaktadır. İdogramlar da resim yoluyla yapılır fakat bir mekanı ya da işareti değil, fikri ifade eder. Bu iki kavramın arasındaki fark budur. Meteoroloji, haritalar ve trafik işaretlerinde yer alan semboller piktogramlardır. Bu kavramlar genel anlamda Çince karakterlerden türetilmiştir.

Yazar: Erdoğan GÜl