Roket Nedir?

Belirli bir hedefi olan, farklı tanklarda depolanan oksijen ve yakıtı yakarak uzaya veya havaya gönderilen, sivil veya askeri amaçla kullanılan araca roket denir.

Uzaya uydu yollayan roketlerle, eğlence maksatlı kullanılan havai fişekler aynı biçimde çalışırlar. Taşıdıkları yakıtın yanmasıyla oluşan gazlar hızla genleşir. Genleşme gücü gazları büyük bir basınçla geriye püskürtürken roketi ileri iter.

8838_2Uzay roketlerinin uzaya uydu veya uzay aracı yollayabilmesi için, yer çekimine karşı koyabilecek kadar güçlü olması gerekmektedir. Bu nedenle de roketin içindeki dev tanklarda depolanan sıvı yakıtlar kullanırlar ve bu yakıt oksijensiz yanamayacağından, roket içinde ayrıca oksijeni taşıyan ikinci bir depo bulunmaktadır. Uzayda oksijen sağlayacak hava olmadığı için hiçbir motorlu taşıt uzayda yol alamaz. Uçaklardaki jet motorları havadaki oksijeni kullandığından uzay uçuşlarında kullanılamazlar. Bir roketin uydu yörüngesine oturabilmesi için 28.000 km., aynı roketin yer çekimi kuvvetinden kurtulması için de 40.000 km hıza ulaşması gerekir.

Bazı uzay roketlerin de ise kimyasal bileşiklerden yapılmış katı yakıt kullanılır. Ancak bu tip roketler genelde ana roketin yanında kullanılan yardımcı roketlerdir. Yakıtları çabuk bittiği için menzilleri çok kısadır.

8838_1Roketler, genel olarak birkaç kademeden oluşur. En altta bulunan bölüm roketin kalkmasını sağlar ve yakıt bitene kadar roketi ileri fırlatır. İkinci kademede bulunan motorlar devreye girdiğinde ilk bölüm roketten ayrılır ve roket uzaya gerekmeyen ağırlıklar taşımamış olur. Roketler uzay mekikleri gibi değildir. Çoğunluğu bir defa kullanılır ve bundan dolayı da çok pahalıdır. Uzay mekiklerinde sadece yakıt atılır, diğer kısım dünyaya döner ve tekrar kullanılır.

İlk roket 13. yüzyılda Çin’de yapılmıştır. Yakıt olarak da barut kullanılan ve havai fişeklere benzeyen bu roketler, önceleri bayram ve dini törenlerde, sonraları da savaşlarda oklara tutturularak kullanılmaya başlanmıştır. Sıvı yakıtlı ilk roket ise ABD’li Robert Goddard tarafından 1926 yılında fırlatılmıştır. Alman V2 savaş roketi 1942 yılında Avrupa’da yapılan ve uzaya ulaşan ilk rokettir. 1957 yılında bir Sovyet roketi uzaya ilk uyduyu fırlatmıştır. Yüksekliği 110 metre, ağırlığı kalkışta 3.000 ton olan Amerikan Satürn 5 roketi aya ayak basan ilk astronotları taşımıştır.
Kaynakça:
tr.wikipedia.org/wiki/Roket
nkfu.com/roket-nedir-roketin-icadi/

Yazar: Ayfer Yeşilova