Selenyum Nedir?

4433_selenymSelenyum; metal olmayan bir kimyasal elementtir. Kimyasal olarak “Se” ile temsil edilir ve atom numarası 34’tür. Periyodik tabloda oksijen ve kükürt ile aynı gruba aittir. Ünlü İsveçli kimyager Jons Berzelius tarafından yıl 1817 yılında keşfedilmiştir. Eğer selenyumun ne işe yaradığını sorarsanız, bu metal olmayan elementin öneminin sadece kimya ile sınırlı kalmayacağını aynı zamanda bir çok biyolojik fonksiyonları olduğunu söyleyebiliriz.

Selenyum ne için kullanılır?

-Selenyum çeşitli önemli kimyasal reaksiyonlar için yararlı bir katalizördür. Yani, aynı amaç için laboratuvar ve kimya sanayinde kullanılmaktadır.
-Selenyumun en önemli ticari kullanım alanı cam yapım sektöründedir. Cam üretiminde, demirin etkisiyle oluşan yeşilimsi rengin etkisinin giderilmesinde yardımcı olur. Böylece cama renksiz ve şeffaf görüntüsünü verir. Bazen ise cama koyu kırmızı bir renk eklemek amacıyla, cam üretiminde bir bileşen olarak kullanılır.
-Selenyum ışık enerjisini kullanılabilir bir elektrik enerjisi formuna dönüştürebilir. Bu nedenle, güneş pillerinin üretiminde kullanılır.
-Selenyum aynı zamanda seramik sanayi ve pirinç yapımında da kullanılır. Baskı ve kopyalama sanayisinde de önemli bir role sahiptir.
-Çeşitli vitamin ve mineral takviyelerinin önemli bir bileşenidir ve çeşitli sağlık sorunlarını tedavi etmek için kullanılır. Genellikle astım, yanıklar, yaralanmalar ve besin emilim bozukluğu gibi hastalıklarda ve kemoterapinin yan etkilerini ortadan kaldırmak için kullanılır.

Selenyumun sağlığa etkileri nelerdir?4433_kanser

Selenyum birçok farklı meyve ve sebzede bulunan bir eser elementtir ve insan vücudunda ana amacı bir antioksidan olarak hareket etmektir. Eczanelerde satılan içinde selenyum da bulunan mineral tabletleri doktorlar tarafından tavsiye edilmektedir. İnsan vücudu için hayati önem taşır. Birçok uzman çeşitli kalp hastalıklarıyla savaşmada çok faydalı olduğunu ve vücudu kansere karşı dirençli hale getirdiğini düşünmektedir. Bir antioksidan olmasının yanında, selenyum aynı zamanda metabolizmayı düzenler ve tiroid bezinin faaliyetlerini düzenler.

Bir antioksidan olarak ilk işi bağışıklık sistemini güçlendirmektir. İkinci olarak, vücutta serbest radikallerin etkisini gidererek vücudun içinde öngörülemeyen bir zarar oluşmasını engeller. Biz hayatta kalmak için oksijene ihtiyaç duyarız ancak bu oksijen vücudun içinde yandığı zaman serbest radikaller olarak bilinen bazı kimyasallar ortaya çıkar ve bunlar vücut içinde seyahat ederek organlara zarar verir. Oluşan antioksidanlar ile mücadele edebilmek için antioksidanlar gereklidir.

Selenyum, vücudun en önemli antioksidanlarından biri olan glutatyonun çalışmasını sağlar. Serbest radikaller ve oksidatif stresin diğer etkilerinden vücudun korunmasında yardımcı olan bu özel enzimin aktifleşmesi için selenyum gereklidir. Bu konuda bir çok çalışma yapılmıştır. Bu testlere göre birçok kanser hastasının vücudunda düşük selenyum düzeyleri bulunmuştur ve yüksek selenyum düzeylerine sahip insanlar gelecekte kansere yakalanmaya yatkın değildirler. Yüksek miktarda C vitamini tüketen insanların selenyumu absorbe etme şansları atar çünkü C vitamini emilimi arttırır. Ayrıca vücudu sağlıklı tutabilmek için günlük olarak tüketilmesi gereken selenyum miktarı 70 mcg’dır. Ancak son derece yüksek düzeyde (günde 3000 mcg civarında) tüketildiği zaman da vücutta toksisite durumlarında neden olabilir.

Selenyumdan zengin besinler nelerdir?

Selenyum yaygın toprakta bulunur. Bu nedenle bu tür toprak bulunan bölgelerde ikamet eden ve bitkisel gıdalar tüketen insanların vücudunda selenyum fazla miktarda bulunur. Selenyum açısından zengin bölgelerde yaşayan insanlar genellikle kanser ve tiroid ile ilgili daha az sorun yaşarlar. Et ve balık yemek de vücudunuza bu elementi yeterli miktarda almak için iyi bir yoldur.

4433_selenyum

Bunun dışında en yaygın yiyecek kaynakları şunlardır:
-Kuşkonmaz
-Yumurta akı
-Kuzu
-Mantar
-Spagetti
-Ispanak
-Ton balığı
-Buğday Kepeği
-Deniz Tarağı

Selenyum eksikliğinde hangi semptomlar görülür?

Daha önce de belirttiğimiz gibi, düşük selenyum seviyeleri için kanser gerçek bir risktir. Öyleyse selenyum düzeylerini yüksek tutmak kanseri önlemek için alabileceğimiz önlemlerin başında gelir. Selenyum, vücudumuzda en çok böbrekler ve karaciğerde bulunur ve böylece metabolizma da etkilenir. Düşük selenyum düzeyleri metabolizmayı yavaşlatır ve yorgunluk, uyuşukluk ve bayılmaya neden olabilir. Düşük selenyum düzeyleri tiroidi de yavaşlatır. Çalışmalar selenyumun kolesterol seviyeleriyle de alakalı olduğunu göstermiştir bu da kalp ve damar hastalıklarını önleyebileceğini gösterir.

Kaynakça:
http://www.buzzle.com/articles/what-is-selenium-used-for.html
http://www.buzzle.com/articles/what-is-selenium.html

Yazar: Tülay Arsoy