Şeyh Hamid-i Veli (Somuncu Baba) Kimdir? Başlıca Eserleri Hangileridir?

Şeyh Hamid-i Veli Kimdir? Başlıca Eserleri Hangileridir?

Tarihimiz boyunca Anadolu topraklarında yaşamış çok sayıda gönül sultanları yaşamıştır. Bu gönül sultanlarından biri de hiç şüphesiz somuncu baba lakabıyla bilinen Şeyh Hamid-i Veli hazretleridir. Birçok özelliği sayesinde diğer bir çok Anadolu velilerinden farklı olan Şeyh Hamid-i Veli hazretleri özellikle yaşadığı dönemler boyunca dünya ve ahiret işlerini belli bir düzenle yürütmeyi başarmıştır.

8324_9Başta Orta Asya ve Anadolu medeniyetlerinde olmak üzere birçok medeniyetlerde önemli bir konuma sahip olan Şeyh Hamid-i Veli hazretlerinin önemli özelliklerinden biri de peygamber efendimizin soyundan gelmesi ve seyyid olma özelliğine sahip olmasıdır. Henüz çok genç yaşlardayken ilim tahsilinde kısa sürede ilerleme kaydetmiş ve bu sayede dönemin en büyük din alimleri tarafından övgüye mazhar olmuştur.

Osmanlı döneminde yaşamış olması nedeniyle bir çok türk tarihi kaynaklarında isminden sıkça bahsedilen Şeyh Hamid-i Veli hazretleri kendisi gibi büyük bir veli olan Horasan’ın en büyük velilerinden biri olan Şemseddin Musa hazretlerinin oğlu olup yine ilim temellerini babasının yanında almıştır. Mütevazi bir karaktere sahip olan Şeyh Hamid-i Veli hazretlerinin en önemli özelliklerinden biri de tüm işlerini halktan gizli olarak yapması ve bununla birlikte velilik sıfatının gizli kalmasını tercih etmiştir.

Şeyh Hamid-i Veli Kimdir?

Yukarıda da belirtildiği üzere ”Somuncu Baba” lakabıyla bilinen Şeyh Hamid-i Veli hazretleri 1331 tarihinde Anadolu’nun Kayseri vilayetinin Akçakaya köyünde dünyaya gelmiştir. Çok genç yaşlardayken dahi üstün olgun kişiliği sayesinde babasının övgüsüne mazhar olan Şeyh Hamid-i Veli hazretleri ilim tahsilinin büyük bir kısmını babasının yanında gördükten bir müddet sonrasında dönemin ilim merkezleri olarak bilinen Şam, Tebriz ve Elbil vilayetlerine gitmiştir.

Burada da önemli din alimlerinde birçok alanlarda eğitim alan Şeyh Hamid-i Veli hazretleri aynı zamanda evliyanın büyüklerinden olan Beyazıd-ı Bestami hazretlerinin de manevi terbiyesinden geçmiştir. Gençlik dönemlerinin büyük bir kısmını geçirdiği Şam, Tebriz ve Erbil vilayetlerinde eğitimlerini başarıyla tamamladıktan sonra Anadolu topraklarına gelerek Bursa iline yerleşmiştir. Bursa iline yerleştikten bir müddet sonrasında kendi elleriyle inşa ettiği çilehanesinde yine uzun bir müddet izdivaca çekilmiştir. Burada da manevi boyutta büyük bir olgunluğa kavuşan Şeyh Hamid-i Veli hazretleri yine inşa ettiği çilehanesinin hemen yanı başında kendi elleriyle inşa ettiği bir fırından insanlara somun ekmeği sunmuştur.

8324_7Günün her saatinde Bursa ilinin sokaklarında dolaşarak insanlara somun veren Şeyh Hamid-i Veli hazretleri bu işi yapmasının bir müddet sonrasında halk tarafından ”somuncu baba” lakabını almıştır. Genelde kişiliğini ve birçok kerametlerini halktan gizli tutmaya çalışmış sa bir müddet sonrasında başarılı olamamıştır. Dönemin Osmanlı hükümdarlarından Yıldırım Bayezid Han’ın Niğbolu Savaşını kazanmasından sonra Bursa Ulu Camii’nin açılış hutbesini etkili bir biçimde okumuş ve özelliklede hutbe sırasında Fatiha suresini yedi farklı şekilde yorumlamış ve bu sayede başta Yıldırım Bayezid Han’ı olmak üzere Camiide yer alan birçok insanı derinden etkilemiştir.
Bu hutbesinden sonra halk tarafından iyiden iyiye saygı görmeye başlayan Şeyh Hamid-i Veli hazretleri isminin Bursa ilinin dört bir tarafına yayılmasıyla birlikte şöhret olmakta çekinmiş ve yanında yer alan talebeleriyle birlikte Bursa ilinden ayrılarak İstanbul ilinin Aksaray semtine yerleşmiştir. Burada da bir müddet kaldıktan sonra yine evliyanın büyüklerinden olan talebelerinden Hacı Bayram-ı Veli hazretlerini manevi anlamda yetiştirerek halkı irşad makamına yükselmesi amacıyla Hacı Bayram-ı Veli hazretlerini Ankara iline göndermiştir. Aksaray semtinde kaldığı süreler boyunca çok sayıda talebe yetiştiren Şeyh Hamid-i Veli hazretleri 1412 tarihinde yine Aksaray’da vefat etmiştir. Vefat etmesinin üzerine cenaze namazı talebesi olan Hacı Bayram-ı Veli hazretlerinin tarafından kılınmış ve cenazesi Aksaray’da yer alan türbesine defnedilmiştir.

Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin Ünlü Talebeleri Kimlerdir?

Somuncu Baba lakabıyla tanınan Şeyh Hamid-i Veli hazretleri yaşamış olduğu dönemler boyunca çok sayıda talebe yetiştirmiştir. Fakat Şeyh Hamid-i Veli hazretlerinin tanınan en ünlü talebeleri şunlardır.

Hacı Bayram-ı Veli
Molla Fenari
Şeyh Bedreddin
Halil Taybi (Şeyh Hamid-i Veli’nin oğlu)
Baba Yusuf Hakiki (Şeyh Hamid-i Veli’nin oğlu)
Şeyh Şücaüddün Karamani
Şeyh Muzaffer Larendevi

Şeyh Hamid-i Veli’nin Başlıca Eserleri Hangileridir?

Şeyh Hamid-i Veli hazretlerinin uzun dönemler ilim ikliminde yer almasına rağmen bu alanda çok az eserler yazmıştır. Şeyh Hamid-i Veli hazretlerinin başlıca eserleri şunlardır.

Şerh-i Hadis
Zikir Risalesi
Silah’ul Müridin Şeyh Hamid-i Veli hazretlerinin başlıca eserleridir.

Yazar: Ensar Türkoğlu