Steampunk Nedir?

Okuma Süresi: 3 Dakika  | Yazdır

Bilim kurgu türünün bir alt türü olarak adlandırılan ‘steampunk’, buharla çalışan makinelerden, mekanik sanayiden esinlenerek oluşturulmuş teknolojik ve estetik tasarımları bir araya getiren bir kurgu türüdür.

Özellikle Viktorya dönemi (1800 – 1900) İngiltere’si veya Amerika’nın Vahşi Batı’sı arka planında buharlı makine teknolojilerinin, çarkların, vidaların hakim olduğu bir tasarım içerir. Kelime olarak Steampunk, cyberpunk (siberpunk) kelimesi yapısından türetilmiştir. Kelime, ilk defa 1980’lerin sonunda bilim kurgu yazarı Kevin Wayne Jeter tarafından kullanıldığı düşülmektedir.

Jules Verne veya H.G. Wells bu türün öncülerinden düşünülmekle birlikte Mervyn Peake’in Titus Alone (1959) adlı kitabı, bu türe uygun ilk roman olarak kabul edilmektedir.

Steampunk, döneminde en çok rastlanılan tasarım ögeleri buhar, bakır, büyük çarklar, dişliler, borular ve mekanik aksamlardır. Bu tür sadece kullanılan aletlerr ilham vermemiş bunun yanında kıyafetlerde de; deri çizmeler, keten gömlekler yanında korseler, mekanik gözlükler, saatler, bakır takılar, dürbünler, mekanik işleyen vücut aparatları şeklinde de yansımıştır. Steampunk bilim kurgu ile anılmasına rağmen fantezi, korku, tarihi gibi farklı türlerle de bir arada kullanılmaktadır.

Steampunk’ın türü ne ilham kaynağı olmuş en önemli bazı yazar ve kitaplarından örnek verirsek; Jules Verne – Denizler Altında Yirmi Bin Fersah (1870) kitabındaki Nautilus denizaltısı, H.G.Wells – Time Machine (1895), Bram Stoker – Dracula (1897) ve Mary Shelley’nin Frankenstein sayabiliriz. Günümüzde için ise Alan Moore’un “League of Extraordinary Gentlemen” çizgi roman serisi Viktorya dönemi steampunk örneği ve Tim Powers’ın yazdığı “Anubis Kapıları”da bu türün modern ve iyi örneklerindendir.

Steampunk türü yoğunlukla viktorya dönemi için kullanılsa da Amerikan vahşi batısı da bu türe ev sahipliği yapmıştır. Barry Sonnenfeld 1999 yılında yayınlanan Vahsi Vahsi Bati (Wild Wild West) filmi ve 1965 – 1969 yılları arasında televizyon dizisi olarak yayınlanmış olan The Wild Wild West dizisini bunlara örnek gösterebiliriz.

Günümüzde steampunk sadece fantezi ve bilim kurgu türünün alt türü olmaktan çıkmış modaya, mühendisliğe, müziğe, sanata ve başka yaşam biçimlerine doğru kök salmıştır.

Sanata ve sanatçılara ilham kaynağı olan steampunk akımında sanatçılar, hurda parçalardan orijinal ve modern sanat eserleri yaratmaktadırlar.

Steampunk tründe kullanılan bir kaç terim hakkında bilgi vermek istersek;

Automotan: Robot veya mekanik adam
Clockpunk: Yaylar, vitesler, dişliler vs. yardımı ile çalışan saat teknolojisi
Korse: Steampunk hikayelerde sık karşılaşılan ve genellikle kadınların giydiği giyim eşyası.
Cyberpunk: Süper yüksek teknoloji dünyasıyla ile ilgili bilim kurgunun bir diğer alt türüdür, steampunk’ta daha düşük teknoloji vardır.
Zeppelinler: Buhar gücü ve mekanik aksam ile uçan hava araçları
Kaynakça:
ministryofpeculiaroccurrences.com/what-is-steampunk/
huffingtonpost.co.uk/william-higham/steampunk-what-the-hell-is-it_b_1015192.html
writersdigest.com/whats-new/everything-you-would%E2%80%99ve-asked-about-steampunk-had-you-known-it-existed
en.wikipedia.org/wiki/Steampunk

Yazar: Funda Ergenekon