Hibrid arabaları ülkemizde ilk kez Toyota Prius Hybrid ile tanıdık. Ä°lk Prius modeli 4 silindirli 16 valf 1.4 litre tipik Otto motoru(benzin motoru) kullanıyordu. Buna ilave olarak üzerinde Ni-MH(Nickel-Metal Hydride) batarya bulunuyor ve ancak 20HP güç üretebiliyordu. Toyota bunu geliÅŸtirdi ve Pirius’08 ile elektrik motoruna verilen gücü yine Ni-MH batarya kullanarak 28HP’ye çıkarmayı baÅŸardı.

Peki Mercedes ne yaptı? Cep telefonlarında görmeye alıştığımız yüksek kapasiteli Li-ion bataryaları geliÅŸtirerek yeni S400 modelinde hybrid olarak kullanmaya baÅŸladı. Lityum iyon batartaların en büyük özelliÄŸi ise, yüksek verimli ve sabit amperde akım verebilmesi bunu yaparken de çok az ısınmasıdır. Araç açık ÅŸehir içi koÅŸullarında 1 galon benzin ile yaklaşık 50km yol katedebiliyor. Araç Li-ion bataryasını fren esnasında disklerdeki dinamo, camlardaki güneÅŸ enerjisi emicileri ve benzin motorunun çalıştığı anlarda krank miline baÄŸlı dinamo ile ÅŸarj etmekte. Ayrıca araç 40km hızın üstüne çıkmadıkça ve zorda kalmadıkça sadece elektrik motorunu kullanarak hareket ediyor. Bu kadar çevreci olmasındandır ki araca “S400 BlueHybrid” ismi verilmiÅŸ.  Böyle bir ekonomiyi Mercedes gibi lüks bir araçta görmek, hem çevre dostu hem de bilinçli kullanıcılar için bir cazibe faktörü olacaktır.

Teknoloji dediğimiz şey öncelikle yeniliklerin ve gelişimlerin insan hayatını kolaylaştıracak biçimde uygulanması anlamını içeren genel bir kavramdır. Peki teknoloji gelişirken ve gün geçtikçe insan hayatında daha çok yer edinip, işleri kolaylaştırırken yani bütün bunları yaparken hiç zararı olmuyor mu? Tabiki oluyor.

DoÄŸanın temel fiziksel unsurları olan, hava, su ve toprak üzerinde olumsuz etkilerin oluÅŸması ile ortaya çıkan ve canlı öğelerin hayati aktivitelerini olumsuz önde etkileyen çevre sorunlarına “Çevre KirliliÄŸi” adı verilir.
Teknolojinin neden olduğu çevre kirliliğinin sebepleri ve yol açtığı sorunlar şöyledir:

Çevre Kirliliğinin Sebepleri:

• TrafiÄŸe her yıl daha fazla sayıda araç çıkmakta ve bu araçların yaydıkları egsoz dumanları ozon tabakasının incelmesine sebep olmaktadır.
• Ormanların kağıt üretimi, toprak geniÅŸletilmesi, hayvancılık alanı oluÅŸturmak gibi sebeplerle denetimsizce kesilmesi, aÄŸaçların gündüzleri oksijenli solunum yaparak ortama oksijen salınımı yapmasını kısıtlıyor.
• Fabrika bacalarından çıkan zehirli gazla atmosferi kirleterek, havadaki oksijen oranını azaltmaktadır. Ayrıca havanın bu denli kirlenmesi asit yaÄŸmuru olarak inerek toprağı da etkilemektedir.
• Hastalık taşıyan hayvanlarla ortama geçen bakteri ve virüslerin sulara veya havaya karışması.
• Fabrikalardan atılan arsenik, siyanür, fenol gibi toksik endüstri atılarının sulara karışması.
• Tankerler veya borularla taşınan petrolün kaza sonucu sulara karışması.
• Ä°norganik tuzlar, zirai mücadele ilaçları ve yapay organik kimyasal maddelerin sulara karışması.
• Radyoaktivitenin etkisi yani: Nükleer enerji santralleri, çeÅŸitli nükleer denemeler, tıbbi içerikli üretimler ve çeÅŸitli endüstri tipi üretimleri, radyoaktif maddeye sahip hayvansal ürünler (et, balık, süt, vb.) ve bitkiler, bu zararlı maddeyi besin zinciri ile insanlara ve diÄŸer canlılara taşır. Böylece bağışıklık mekanizmasını felce uÄŸratmak ve kansere neden olmak gibi sorunlara yol açar.

Önemli Not: Atmosferdeki ve topraktaki kirletici maddeler asırlar sonra da olsa eninde sonunda suya geçerler.
Yazının Devamı…

Yeryüzünü kuşatan atmosfer, troposfer diye adlandırılan alt tabakadan ibarettir. Deniz seviyesinden itibaren yüksekliği 10 km.dir. Bacadan ve egzozdan atılan kirleticilerin atmosferde dağılmasını etkileyen parametreler meteorolojik şartlar ile bölgenin topografik özellikleridir.

Günlük yaşamımızı etkileyen tüm meteorolojik olaylar troposferde oluşmaktadır. Troposferde düşük basınç şartları altında, sıcaklık yükseklikle azalır. Böyle durumlarda yer seviyesindeki hava kütlesi ve bacalardan atılan gazlar yükselir ve dağılır. Sıcaklık genelde yerden yükseklikle 0,65 oC/100 metre oranında azalır. Hava yerden yukarı doğru yükselirken genişler ve soğur. Hava içindeki nem, bulut oluşturmak üzere yoğunlaşır. Bu şartlar altında troposferde hava kirliliği ile ilgili sorun olmaz ve gazlarda çökme meydana gelmez.

Kararsız (anstabil) ve nötr şartlarda, yere yakın hava, üstteki havadan daha hızlı olarak ısınır. Isınan hava soğuk tabakaya doğru yükselir. Sıcaklığın yerden yükseklikle azalması, havayı karıştırarak bacalardan ve egzozlardan atılan kirleticilerin dağılmasına ve seyrelmesine yardımcı olur. Bir parsel hava, çevre havasından daha sıcaksa bu hava atmosferde kendi sıcaklığına, yoğunluğuna ve basıncına ulaşıncaya kadar yükselir. Böylece kararsız ve nötr şartlarda bacadan ve egzozdan atılan gazların atmosferde yükselmesi ve dağılması hızlı bir şekilde gerçekleşir.

Sıcaklık İnversiyonu

Sıcaklık inversiyonu, yüksek basınç şartlarının hakim olduğu günlerde, açık hava ve sakin rüzgar şartlarında meydana gelir. Özellikle açık hava (bulutsuz) ve sakin rüzgarlı (hızı düşük) gecelerde, yer infra-kızıl radyasyonu yayarak hızlı şekilde soğur. Böylece yer ve yere yakın yüzey, yukarıdaki yüzeyden daha soğuk olur. Bu duruma sıcaklık inversiyonu denir. Böyle zamanlarda hava kütlesi yukarı doğru değil daha soğuk ortam olan aşağı doğru hareket etme meylindedir.

İnversiyon, atmosferik şartların en muhtemel sonucunda meydana gelir. Sıcaklık inversiyonu, bacadan veya egzozdan atılan kirleticiler olmazsa, genel olarak zararlı sonuçlar oluşturmayan normal bir meteorolojik olaydır. Sanayi bölgeleri ile şehir içi bölgelerde inversiyon olayı hava kalitesi üzerinde olumsuz etki oluşturabilir. Bacadan atılan sıcak ve hafif gazlar yükselir, genleşir ve sonra soğur. İnversiyonlu günlerde bacadan atılan sıcak kirleticiler yer seviyesinde tutulabilir ve birikebilir. Bu durumda bacalardan ve egzozlardan atılan kirleticiler inversiyon tabakası içinde veya altında tutulur ve birikmeye başlar. Bacadan atılan kirletici miktarı azaltılmıyorsa ve inversiyon süresi de uzuyorsa o bölgede ciddi hava kirliliği problemi yaşanabilir. Çünkü inversiyonlu şartlarda gazların dikey değil düşey hareketi ve birikmesi söz konusudur. Ayrıca soğuk hava, sıcak havadan daha yoğundur. Bu durum yer seviyesindeki havanın ve kirleticilerin yükselmesini ve seyrelmesini önler.

İnversiyon tabakasının üzerinde ise sıcaklık yükseklikle azalmaya devam eder.

Bulutlarla örtülü havalar termal radyasyonu absorbe eder ve radyasyonun yeryüzüne dönmesine neden olur.

Üç temel inversiyon vardır. Bunlar; radyasyon inversiyonu, çökme inversiyonu ve adveksiyon inversiyonudur.

Bölüm1 : Radyasyon inversiyonu, Çökme İnversiyonu

Yazının Devamı…