Bir s羹redir yazmakta olduum otomobilin par癟alar覺yla ilgili konular覺 繹yle bir toparlad覺m. B羹y羹k k覺sm覺n覺 tamamlad覺覺m bu yaz覺 dizisine ileride manuel anz覺man, turboarj ve s羹persarj sistemlerini de ekleyeceim. Tabi bu 羹癟 konuyu 繹ncelikle arat覺rma yap覺p kendim 繹renmeliyim 癟羹nk羹 detayl覺 bilgi sahibi deilim. rendikten sonra yine yorumlar覺mla beraber anla覺l覺r ekilde a癟覺klamaya 癟al覺aca覺m. Yaz覺lar覺m覺 takip eden okuyuculara 癟ok teekk羹r ederim.
MOTOR T襤PLER襤
Benzin Motoru Nas覺l al覺覺r?
Benzin motorlar覺 g羹n羹m羹zde en 癟ok kullan覺lan motor tipi olup, %20′lik verimi aamasa da halen kullan覺lmaya devam edilmektedir. 1876 y覺l覺nda Alman m羹hendis Nikolaus Otto taraf覺ndan bulunan benzin motorlar覺 o d繹nemlerdeki %3-5′lik verimden bug羹n en iyi bir Ferrari motorunda %20′lere kadar 癟覺kart覺lm覺t覺r fakat yine de yak覺t覺n oluturduu kuvvetin yakla覺k %10′u aktarma organalar覺na(arkadan itili bir otomobil i癟in), %5′i pistonlar覺n ataletine, %5′i s羹rt羹nmeye ve %60 kadar覺 da 覺s覺 olarak d覺ar覺 at覺l覺p tamamen boa harcanmaktad覺r.
Dizel Motoru Nas覺l al覺覺r?
Benzin yani Otto motorundan 16 y覺l sonra, 1892 y覺l覺nda Alman m羹hendis Rudolf Diesel taraf覺ndan bulunmutur. Benzinli motorlarla temelde bir癟ok 繹zellii ayn覺d覺r. Tek fark覺 piston i癟erisinde s覺k覺t覺r覺lan覺n yak覺t + hava kar覺覺m覺 deil sadece hava olmas覺d覺r. S覺k覺t覺r覺lan hava belirli bir bas覺n癟 ve s覺癟akl覺a ulat覺覺nda y羹ksek bas覺n癟l覺 enjekt繹rden yak覺t p羹sk羹rt羹l羹r ve s覺k覺an s覺cak havan覺n i癟erisinde yak覺t覺n patlamas覺 ile piston aa覺 doru itilir. Benzin motoruyla olan temel fark budur fakat bunun avantajlar覺 ve dezavantajlar覺 vard覺r. Dizel motorunun en b羹y羹k avantaj覺, yanman覺n hava i癟erisine enjekte edilen yak覺t ile salanmas覺 sonucunda daha kusursuz ger癟eklemesi ve buna bal覺 olarak daha verimli olmas覺d覺r. Konuya Git>>
Wankel Motoru Nas覺l al覺覺r?
Wankel motoru 1954 y覺l覺nda Alman m羹hendisi Felix Wankel taraf覺ndan gelitirilmi bir motordur. Motor 1957 y覺l覺nda ilk defa Almanya Neckarsulmdaki NSU firmas覺 stand覺na getirildi. 襤lk kez 1963 y覺l覺nda NSU Spider marka araca mote edildi. 1967 y覺l覺nda NSU Ro 80 癟ift diskli wankel motorunu kabul etti. NSU Ro 80 2497,5 cm3 l羹k bir motor hacmine sahipti. 5500 d/dda 136 HP g羹癟 羹retiyordu. Motorun a覺rl覺覺 103 kgd覺. S覺k覺t覺rma oran覺 9/1di. NSUdan baka o y覺llarda Japon Toyo Kogyo Firmas覺 da wankel motoruyla g羹癟 羹reten otomobil 羹retmitir.
MOTORUN YAPISI
Yanma Odas覺 Nas覺l al覺覺r?
Piston ..N. de iken 羹st taraf覺nda kalan bolua yanma odas覺 denir. Yanma olay覺 yanma odas覺nda ger癟ekleir. Yanma olay覺n覺n sonucunda yak覺ttaki kimyasal enerji 繹nce 覺s覺 enerjisine d繹n羹t羹r羹l羹r. Ortaya 癟覺kan 覺s覺 enerjisi piston biyel mekanizmas覺yla da mekanik enerjiye 癟evrilir. Motorlarda genellikle yanma odas覺 silindir kapaklar覺nda bulunur. Baz覺 motorlarda ise yanma odas覺n覺n bir k覺sm覺 piston 羹zerinde mevcuttur. Motorlarda iyi bir kar覺覺m覺n olumas覺nda ve iyi bir yanman覺n ger癟ekleebilmesinde yanma odalar覺 b羹y羹k bir rol oynar. Konuta Git>>
Piston Nas覺l al覺覺r?
Genellikle gri d繹kme demirden, yumuak d繹kme 癟elikten, al羹minyum ala覺m覺ndan veya baz覺 dizel motorlar覺nda olduu gibi, krom-nikel katk覺l覺 癟eliklerden ve hadde demirinden yap覺l覺r. Gri d繹kme demirden yap覺lan pistonlar a覺nmaya dayan覺kl覺 olmakla beraber, gri d繹kme demire az miktarda 癟elik kat覺ld覺覺 zaman, d繹kme yumuak 癟elik elde edilir ki, dayan覺kl覺l覺覺, a覺nmaya kar覺 direnci ve nisbeten hafiflii nedeniyle, piston yap覺m覺nda tercih edilmektedir. D繹kme demir ve 癟elik d繹k羹m pistonlar覺 daha 癟ok trakt繹r ve yol makinalar覺nda kullan覺lan a覺r hizmet tipi motorlarda tercih edilmektedir. Konuya Git>>
AKTARMA ORGANLARI
Debriyaj Nas覺l al覺覺r?
D繹ner haldeki bir par癟an覺n hareketini ayn覺 eksen 羹zerinde bulunan dier bir par癟aya iletmek veya iletilmekte olan bu hareketi istendii zaman durdurmak amac覺yla kullan覺lan tertibata kavrama ad覺 verilir. Konumuz olan ve motorlu ta覺tlarda kullan覺lan kavramalar krank mili ekseninde olmak 羹zere motorla vites kutusu aras覺na balanm覺 olup, motordan vites kutusuna hareket iletimini salar ve istendii zaman, motor 癟al覺mas覺na devam ettii halde, bu hareket iletimini durdurur.
Krank Mili Nas覺l al覺覺r?
Krank mili en basit ifadeyle; pistonun dorusal hareketini dairesel d繹nme hareketine 癟eviren bir motor eleman覺d覺r. Krank mili malzemesi olarak 癟elik yada Sfero-d繹kme demir kullan覺l覺r. Krank mili eksiz yani kaynaks覺z olmak zorunda olduundan tek par癟adan 羹retilir. 襤lk etapta kaba ekilde d繹k羹m羹 yap覺lan 癟elik, d繹vme ve sertletirme ilemlerinden sonra as覺l eklini al覺r. Ayr覺ca d繹vme ileminden sonra muylu y羹zeyleri 繹zel talama ilemlerine tabi tutularak parlat覺l覺rlar. 羹nk羹 biyel mekanizmas覺n覺n baland覺覺 yer olduundan s羹rt羹nmesiz d羹zg羹n bir y羹zeyde hareket edebilmesi 繹nemlidir. Konuya Git>>
Egzantrik Mili Nas覺l al覺覺r?
Hareketini krank milinden alan motorun yard覺mc覺 milidir. D繹rt zamanl覺 bir motorda krank mili iki tur yapt覺覺nda kam mili bir tur yapar. 襤ki zamanl覺 motorlarda ise, bu birebir oran覺ndad覺r. Egzantrik milinin amac覺, s羹baplar覺n a癟覺lma-kapanma zamanlar覺n覺 ayarlamakt覺r. Motor devriyle orant覺l覺 癟al覺an bu mil, motorun d羹zg羹n 癟al覺mas覺 i癟in 癟ok ince ayar yap覺larak motor 羹zerine konumland覺r覺lm覺t覺r. Kam milleri y羹ksek kaliteli karbon 癟eliklerinden genellikle d繹k羹m y繹ntemi ile imal edilir. Genellikle kaliteli 癟elik ala覺mlar覺ndan presle d繹v羹lerek yada d繹k羹lerek tek par癟a olarak 羹retilirler. Mil 羹zerinde muylular, kamlar ve hareket verme dilileri vard覺r. Konuya Git>>
Diferansiyel Nas覺l al覺覺r?
Difransiyel her iki aks ile ayn覺 zamanda 癟al覺覺rken akslar覺n farkl覺 h覺zda d繹nmelerini salayarak virajlarda stabilite salar. Otomobil viraj覺 al覺rken, dairesel yol izler ve bir yay 癟izer. 襤te bu yay覺 癟izerken d覺ta kalan tekerlekler 癟ap覺 daha geni bir daire yay覺 癟izeceinden yani daha fazla mesafe katedeceinden i癟tekilerden daha h覺zl覺 d繹nmelidir. Aa覺daki ekilde de g繹receiniz bu durumu salayan diferansiyeldir. Difransiyel her iki tekerlein aras覺nda yer al覺r ve yar覺m bir dili aft ile tekerlere balan覺r.
FREN S襤STEM襤
Disk Fren Nas覺l al覺覺r?
Bir otomobilin hi癟 羹phesiz en 繹nemli b繹l羹mlerinden biri fren sistemidir. Bir ara癟ta fren sistemi ne kadar g羹癟l羹 ve etkiliyse o ara癟 da o kadar g羹venlidir diyebiliriz. G羹n羹m羹z羹n b羹t羹n modern ara癟lar覺nda disk frenler kullan覺l覺r. Fren pedal覺na bast覺覺n覺zda sistemdeki hidrolik s覺v覺n覺n yerini deitirmi olursunuz, bu deiim fren disklerine bir piston yard覺m覺yla iletildiinde ara癟 disk 羹zerindeki s羹rt羹nme kuvvetinin etkisiyle yavalamaya balar. Ne kadar fazla g羹癟 uygularsan覺z disk o kadar bask覺ya maruz kal覺r ve tekerlein d繹n羹 h覺z覺 yavalar. Disk frenler bir癟ok arabada 繹nde yer al覺r fakat g羹n羹m羹zde d繹rt tekerlekte de bu tip frenler kullan覺lmaya balanm覺t覺r. Disk frenlerin as覺l 繹nemli olduu yer 繹n taraft覺r. Konuya Git>>
ABS Nas覺l al覺覺r?
ABS genel olarak, kaygan zeminlerde ani ve stabil bir ekilde durmay覺 salayan fren sistemi olarak tan覺mlan覺r. Kaygan bir zeminde acemi bir s羹r羹c羹 eer arac覺nda ABS sistemi varsa, ABS olmayan usta bir s羹r羹c羹ye g繹re 癟ok daha rahat ve erken durabilir. Sistem bilgisayar kontroll羹 癟al覺t覺覺ndan s羹r羹c羹 sadece frene bas覺l覺 tutar, gerisini sistem otomatik halleder. Bu sistemde tekerleklere bal覺 sens繹rler yard覺m覺yla tekerlein k覺zaklamaya balad覺覺 hissedilir ve hemen fren g羹c羹 kesilir.
D襤REKS襤YON, SSPANS襤YON VE TEKERLEKLER
Direksiyon Nas覺l al覺覺r?
Bir otomobilde bulunan en basit ve en temel par癟a olarak bilinen direksiyon asl覺nda g繹r羹nd羹羹 kadar basit deildir. En temel direksiyon t羹r羹nde bir mil 羹zerine balanm覺 direksiyon ona dik dili d羹zeneini 癟evirerek tekerleklerin d繹n羹 hareketi salan覺r. Bu sistem Dili ubuk-Dili ark D羹zenei olarak adland覺r覺labilir. Dili ubuk-Dili ark D羹zenei: B羹t羹n otomobil, kamyonet, minib羹s, jip tarz覺 ara癟larda bu sistem kullan覺l覺r. Ayn覺 sistem bir pompa ile hidrolik s覺v覺 yard覺m覺yla tahrikli olarak 癟al覺t覺r覺ld覺覺nda hidrolik direksiyon olarak adland覺r覺l覺r. Temelde prensip tamamen ayn覺d覺r.
S羹spansiyon Sistemi Nas覺l al覺覺r?
Bir otomobilin performans覺n覺 d羹羹nd羹羹m羹zde ilk olarak arac覺n beygir g羹c羹, torku ve 0-100km h覺zlanma deerleri g繹z羹m羹z羹n 繹n羹ne gelir. Fakat s羹r羹c羹 arac覺 kontrol edemedikten sonra istedii kadar g羹癟l羹 olsun bir 繹nemi kalmaz. Otomobil 羹reticileri art覺k 4 zamanl覺 motorlar konusunda usta oldular ve arac覺n performans覺n覺 artt覺rmak 羹zere s羹spansiyon sistemlerine y繹neldiler. Otomobildeki s羹spansiyon sisteminin amac覺, lastiklerle yol aras覺ndaki s羹rt羹nmeyi maksimum yaparak, s羹r羹 stabilitesini optimum seviyeye 癟覺kartmak ve kusursuz d繹n羹 yap覺labilmesini salamakt覺r. Bu ara癟 i癟inde seyahat edenlerin g羹venlii ve rahat覺 i癟in birincil dereceden 繹nemlidir. Konuya Git>>
Lastik Nas覺l al覺覺r?
Bir otomobilin yolla olan temas覺n覺 salayan tek ey, lastiklerdir. Bu da lastik g羹venirliliini ve kalitesini en 繹nemli konuma getirmektedir. Lastiin Katmanlar覺; elik Kordon: Lastiin i癟 癟evresini sarany羹ksek dayan覺ml覺 癟elik kablodan imal edilmi k覺s覺md覺r. Lastiin jant覺n 羹zerine salam oturmas覺n覺 ve yanal kuvvetlere kar覺 formunu korumas覺n覺 salar. ambrel: ambrel birka癟 katmandan oluur. Polyester kordon ile sar覺lm覺 plies ad覺 verilen bu katmanlar ambrelin ve dolay覺s覺yla lastiin mukavemetinin bir 繹l癟羹s羹d羹r. Bir癟ok otomobil tekerlei iki ambrel pliesi i癟erir, fakat baz覺 u癟ak lastiklerinde 30淮 varan say覺larda plies kullan覺labilir. Konuya Git>>
Tork Konverter Nas覺l al覺覺r?
Manuel yani d羹z vites kullanan otomobillerde vites deitirirken debriyaj kavramas覺 ile motorun boa al覺nmas覺 gerekir. Otomatik vitesli ara癟larda ise, motor ile balant覺y覺 kesecek bir debriyaj kavramas覺 bulunmad覺覺ndan tork konverteri kullan覺l覺r. T羹rbin, stator, pompa ve anz覺man s覺v覺s覺(transmission fluid) k覺s覺mlar覺ndan oluan tork konverteri, iki vantilat繹r pervanesine benzer dairesel kapaklar ve onlar覺n ortas覺nda stator denilen k羹癟羹k bir pervane ile konumland覺r覺lm覺t覺r. Dairesel kapaklar i癟erisine doldurulmu anz覺man s覺v覺s覺 hareket halinde iken anz覺man dililerine bal覺 olan t羹rbine 癟arpar. Bu sayede g羹癟 anz覺man dililerine tork olarak iletilmi olur. Konuya Git>>
ELEKTR襤K S襤STEM襤
Ateleme Sistemi Nas覺l al覺覺r?
襤癟ten yanmal覺 motorlar 100 seneden fazlad覺r pop羹ler olarak kullan覺lan, d羹羹k verimi, 癟evre kirlilie neden olmas覺, a覺r ve hantal olmas覺 gibi bir癟ok eksi y繹n羹ne ramen vazge癟ilemeyen sistemler olmutur. G羹n羹m羹zde son derece komplike ekilde ve ince ayarlara dayal覺 bi癟imde 癟al覺an bu motorlar, genel olarak Otto Motoru yani benzin motoru olarak bilinir. 襤癟ten yanmal覺 motorlar覺n en 繹nemli 繹rnei olan bu tip motorlar, yanma odas覺 i癟erisine emme kanal覺ndan al覺nan hava-yak覺t kar覺覺m覺n覺n buji ile atelenmesi sonucunda pistonu aa覺 ittirmesi prensibine dayal覺 olarak 癟al覺覺r. Ateleme geliig羹zel birekilde yap覺lmaz, distrib羹t繹r taraf覺ndan ayarlanm覺 bir d羹zeni vard覺r ve bujiler bu s覺raya g繹re ateleme yaparlar. En 癟ok kullan覺lan motor tipi d繹rt zamanl覺 oland覺r. Konuya Git>>
Otomobil Bilgisayar Sistemi Nas覺l al覺覺r?
Otomobillerde g羹venlik, performans, ekonomi, sorun analizi ve iletim gibi konularda yard覺mc覺 olmas覺 a癟覺s覺ndan bilgisayar kontroll羹 sistemler bulunur. Motor Kontrol nitesi(Engine Control Unit) - ECU: Otomobillerde emisyonlarla ilgili kanunlar 癟覺kmadan 繹nce bir araba motoru mikroilemcilere gerek kalmadan 羹retilebilirdi. Fakat g羹n羹m羹zde katalitik konverter kullanmayan bir ara癟 kullanamay覺z. Dolay覺s覺yla hava/yak覺t kar覺覺m覺n覺 ayarlayacak bilgisayar kontrolc羹s羹ne ihtiya癟 vard覺r. Bir otomobilin en 癟ok ilem yapan bilgisayar birimi motor kontrol 羹nitesidir(ECU). Konuya Git>>
Soutma Sistemi Nas覺l al覺覺r?
Soutma sisteminin amac覺 motordaki fazla 覺s覺y覺 giderip, motoru en verimli 覺s覺ya en k覺sa zamanda y羹kseltip o 覺s覺da kalmas覺n覺 salamakt覺r. 襤deal olan 癟al覺ma artlar覺 ne olursa olsun soutma sistemi motoru en verimli 覺s覺da 癟al覺t覺rmal覺d覺r. Yak覺t motorda yand覺k癟a yak覺ttaki enerjinin yakla覺k 1/3 羹 ie 癟evrilir. Dier 1/3 羹 ise hi癟 kullan覺lmadan egsozdan d覺ar覺 yanmam覺 yak覺t olarak at覺l覺r ve geri kalan 1/3 ise 覺s覺 enerjisine d繹n羹羹r. 襤癟ten yanmal覺 motorlarda soutma sistemi olmazsa olmazlardand覺r. 羹nk羹 hi癟 bir soutma sistemi bulunmazsa yanan yak覺ttan a癟覺a 癟覺kan 覺s覺dan par癟alar erir veya a覺r覺 genleerek pistonlar silindirlerin i癟inde hareket edemeyecek kadar geniler. Konuya Git>>
EGSOZ S襤STEM襤
Katalitik Konverter Nas覺l al覺覺r?
D羹nyada ve 羹lkemizdeki milyonlarca ara癟 hava kirliliinin kaynaklar覺ndan birini oluturuyor. zellikle kalabal覺k ehirlerde, egsoz gazlar覺n覺n yaam kalitesini d羹羹rd羹羹 aikar. Bu problemi azaltmak i癟in ara癟larda 1975 y覺l覺ndan itibaren katalitik konverterler kullan覺lmaya balanm覺t覺r. Katalitik konverterotomobilin egsoz 癟覺k覺 borusuna balanan ve zararl覺 gaz emisyonunu azaltan bir 癟elik kutu eklindeki elemand覺r. Son derece basit bir yap覺s覺 olan cihaz, 癟ok 繹nemli bir g繹rev 羹stlenmekte ve havaya sal覺nan zararl覺 gazlar覺 b羹y羹k 繹l癟羹de engellemektedir. G羹n羹m羹z ara癟larda yanma odas覺na giren hava-gaz kar覺覺m oranlar覺 m羹mk羹n oldunca optimum seviyede tutularak, emisyonlar azalt覺l覺r. Konuya Git>>
Egsoz Nas覺l al覺覺r?
Otomobillerde egsozun g繹revi sesi absorbe edip, ses kirliliinin 繹n羹ne ge癟ilmesidir. Temel prensip egsoz borusundan susturucuya gelen sesin, birbirleri 羹zerine yans覺yarak kendilerini s繹n羹mlemesidir. Bu s繹n羹mleme tam verimle ger癟ekleemez, dolay覺s覺yla ses azalt覺larak d覺ar覺 at覺lm覺 olur. Egsozu olmayan bir arac覺n sesi insan kula覺n覺 son derece zorlayacak bir iddettedir. Eer ara癟lar b繹yle 癟al覺sayd覺, sokaklarda insanlar birbirlerini duyamaz hale gelirdi.
Loading ...
Son Yorumlar