GüneÅŸ sistemi, güneÅŸin çekim kuvvetinin etkisiyle; gezegenler, gezegenlerin uyduları, kuyruklu yıldızlar ve meteorların yine güneÅŸ etrafında birikmesiyle oluÅŸan gök cisimleri topluluÄŸudur. GüneÅŸ sisteminin oluÅŸumu ile ilgili olarak bir çok teori vardır. Ancak en çok bilinen ve doÄŸruluk payı en yüksek olan teori 1796 ‘da matematikçi Simon Laplace tarafından bağımsız olarak ortaya atılan Kant-Laplace (Nebula) teorisidir. Bu teoride güneÅŸ sisteminin 4,6 milyar yıl önce dev bir moleküler bulutunun çökmesiyle oluÅŸtuÄŸu ileri sürülmektedir.
GüneÅŸ sisteminde bulunan gezegenler ve diÄŸer gök cisimleri çekim kuvvetinin etkisiyle güneÅŸ etrafında ve belli bir yörünge üzerinde dönmektedirler. Çapı 30 ışık yılı yani 283,821,914,177,430 km olan güneÅŸ sisteminde güneÅŸ de dahil olmak üzere toplam 10 gezegen vardır. Bu gezegenler güneÅŸe olan uzaklıklarına göre sırasıyla Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün ‘dür. Bunların dışında bir de Plüton vardır. Ancak Plüton dış merkezli bir yörüngeye sahip olduÄŸu için gezegen olup olmadığı konusunda uzun tartışmalar yaÅŸanmış, 24 AÄŸustos 2006 yılında ise Uluslararası Gökbilim BirliÄŸi Plüton’un gezegen sınıfından çıkarılarak “cüce gezegen” sınıfına konulduÄŸunu açıklamıştır. Bu dokuz gezegen ile birlikte onların bilinen 166 uydusu da güneÅŸ sistemine dahildir.
Güneş Sistemindeki gezegenlerin bazı özellikleri şunlardır;
- Gezegenlerin tamamı elips şeklinde bir yörüngeye sahiptir ve tüm gezegenlerin dönüş hızları birbirinden farklı olmakla birlikte bazı gezegenlerin yörüngeleri birbiri ile kesişir.
- Gezegenler hem kendi ekseni etrafında hem de güneşin etrafında batıdan doğuya doğru dönerler.
- En küçük gezegen Plüton, en büyük gezegen Jüpiter’dir.
- GüneÅŸ’e en yakın gezegen Merkür, bilinen en uzak gezegen ise Plüton’dur.
- Dünya’ya uzaklık ve yarıçap olarak en yakın gezegen Venüs’dür.
- Dünya’nın 1, Mars ve Neptün’ün 2, Uranüs’ün 6, Satürn’ün 10 ve Jüpiter’in 12 uydusu vardır. Merkür ve Plüton ve Venüs’ün uydusu yoktur.
- Gezegenlerin dönüş hızları güneşe olan uzaklıklarına göre ters orantılıdır.
Güneş ve Özellikleri ;
Çapı 1.4 milyon km, 5 milyar yaşında olduÄŸu tahmin edilen ısı, ışık ve enerji kaynağıdır. Yapısının tamamına yakını Hidrojen ve Helyum gazlarından oluÅŸmaktadır. Hacmi dünyanın hacminden 1.3 milyon kat daha fazladır ve kütlesi itibariyle dünyanın 332.000 katıdır. Ayrıca dünyaya en yakın yıldızdır. Dünyadan uzaklığı 149.500.000 km’dir. GüneÅŸ kendi ekseninde 70.000 km hızla döner ve bir turunu 25 günde tamamlar. GüneÅŸte hidrojenin helyuma dönüşmesi sırasında büyük bir enerji açığa çıkar. Saniye de 600 milyon ton hidrojen, helyuma dönüşmektedir. Bu olay sırasında kırmızımsı bir alev 15-20 bin km yükselir bu olaya güneÅŸ fırtınası denir. GüneÅŸin sıcaklığı 6000 °C ve merkezindeki sıcaklık ise 1.5 milyon °C dolayındadır. GüneÅŸ ışınları 8 dakikada yeryüzüne ulaÅŸmaktadır ve güneÅŸin üç günde yaydığı enerji dünyadaki tüm enerjilerin toplamından fazladır.
Güneş sistemindeki gezegenler İç (Karasal) ve Dış (Gaz Yapılı) gezegenler olmak üzere ikiye ayrılırlar;
1. İç (Karasal) Gezegenler:
Bu gezegenler; Merkür, Venüs, Dünya ve Mars‘dır. Karasal gezegenlerin kütleleri küçük, dönüş hızları yüksek ve ortalama yoÄŸunlukları 5.5 gr/cm3 dolayındadır. Yazının Devamı »
