Eylül ayının başlarında tüm dünyanın gözü önünde çalıştırılan Cern’deki büyük çarpıştırıcı programa uygun olarak çalışmalarını sürdüyordu. Ancak sistemdeki soğutma bölümünde meydana gelen bir arıza sebebiyle geçtiğimiz günlerde sistem durduruldu. Sistem kapatılmadan sorunun çözümlesi zor olacağından bilim adamları bu şekilde bir karar vermek zorunda kaldı . Arızanın giderilmesi için çalışmalar henüz tam olarak başlamış değil. Çünkü tünelin sıcaklığının normal seviyelere gelmesi birkaç hafta sürecek. (Deneyin yapılabilmesi için sıcaklığın -273 Celcius derecesine kadar düşürülmesi gerekiyor). Sistem normal sıcaklığa ulaşsa da sorunun giderilmesi bikaç ay kadar sürecek. Bundaki en büyük etken Cern bölgesinde kış mevsiminin başlaması.

Çarpıştırıcıdaki sorun giderilmesi ve sonrasında testlerin tamamlanması için yaklaşık 5-6 aylık bir süreç gerektiriyor. Durum böyle olunca da sistem 2008 yılı içinde tekrar çalışmayacak. Önümüzdeki senenin bahar aylarında büyük deney tekrar başlatılacak. Umarız yapılan bunca masraf ve çalışmalar boşa gitmez. İnsanlık için hayırlı ve yararlı sonuçlar ortaya çıkar.

Etiketler: büyük çarpışma, Bilim, cern, deney, hadron collider, hızlandırıcı, LHC

CERN, büyük çarpışma öncesi deneylere başlıyor. Yapımı yıllar süren atomatlı parçacık çarpıştırma cihazı kullanım aşamasına geldi. İlk deney 10 Eylül’de yapılacak; devamında gerçekleştirilecek deneylerle evrende küçük kara delikler oluşturulacak.

Evrenin oluşumundaki sırları araştıran Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN), büyük patlama deneyi için bir daha attı. Merkez, yapımı yıllar süren atomaltı parçacık çarpıştırma cihazını çalıştırılabilecek düzeye geldiğini ve 10 Eylül’de ilk deneyin yapılacağını duyurdu.

CERN’deki araştırmalara Türkiye’den katılan 50 bilim insanından biri olan ve bir süre önce Türkiye’ye dönen TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Saleh Sultansoy CERN’deki bilimsel gelişmeleri izledi ve deney hakkında bilgi verdi.

ÇARPIŞTIRICI ÇALIŞMA AŞAMASINA GELDİ
CERN’in dünya kamuoyunun odağı haline gelmesinin nedeninin “mühendislik harikası olan insanoğlunun kurduğu en büyük hızlandırıcı Large Hadron Collider-Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (LHC) çalışma aşamasına gelmesi” olduğunu vurgulayan Sultansoy, yerin yaklaşık 100 metre altında 27 kilometrelik tünelde kurulan bu çarpıştırıcının üzerinde 4 dev deney aletinin kurulduğunu belirtti.

Sultansoy, “Bunlardan ikisi, ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS) ve CMS (Compact Muon Solenoid), genel amaçlı detektördür. ALICE (A Large Ion Collider Experiment) detektörü maddenin yeni hali olan quark-gluon plazmasını, LHCb (Large Hadron Collider beauty) deneyi ise evrenin oluşumunu sağlayan madde-antimadde asimetrisini incelemek için tasarlandı.”

10 EYLÜL’DE DENEYİN ÖNEMLİ BİR ADIMI ATILACAK
8 Ağustos 2008’de ilk protonların ön hızlandırıcıdan ana hızlandırıcıya başarılı bir şekilde aktarıldığını anımsatan Sultansoy, 10 Eylül’de ilk proton demetinin ana hızlandırıcıda devrinin sağlanması çalışmasının yapılacağını bildirdi.

Sultansoy, böylece yapımı yıllar süren “atomaltı parçacık çarpıştırma cihazı”nın çalıştırılma aşamasına geldiğini söyledi.

Bu deneyin ardından Ekim ayının başında da 5 teraelektronvolt (TeV) enerjiye sahip proton demetlerinin çarpıştırılmasının öngörüldüğünü anlatan Sultansoy, CERN’deki çalışmalarda evrenin oluşum sırlarıyla ilgili yeni bilgilerin de 2009 yılının sonlarından itibaren alınmaya başlanmasının öngörüldüğünü aktardı.

Sultansoy, “Son araştırmalara göre, 2009’un sonlarında deneyler sonunda mini kara delikler görme olasılığı ortaya çıkacak. Ancak büyük patlama henüz olmayacak. Evrenin oluşmasıyla ilgili bilgilere bu tarihten sonra ulaşılmaya başlanacak. 10 Eylül’deki deneyde de büyük bir adım atılacak. Protonların 27 kilometrelik ana halkada dönmesini göreceğiz” diye konuştu.

Yazının Devamı…

Etiketler: avrupa, Bilim, cern, compact muon solenoid, deney, elektromanyetik, fizik, hadron collider, hızlandırıcı, large hadron, nükleer, parçacık, Teknoloji, teknoloji, toroidal lhc apparatus

Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi (CERN) yaptığı açıklamada şimdiye kadar inşa edilen en büyük parçacık hızlandırıcı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcı’nın (LHC – Large Hadron Collider) 10 Eylül 2008’de faaliyete geçeceğini belirtti.

İsviçre-Fransa sınırına yakın bir bölgede, 27 kilometrelik bir tünel içerisinde bulunan parçacık hızlandırıcı, ışınları, diğer parçacık hızlandırıcıların en büyüğünden 7 kat daha fazla enerjiye sahip ve 30 kat daha fazla yoğunlukta hızlandırabiliyor.

Bu dev hızlandırıcıyı harekete geçirmek de bir düğmeye basmak kadar kolay değil. Öncelikle makinenin 8 ana parçasının -271 dereceye kadar soğulması gerekiyor. Ardından, 1600 adet süper-iletken mıknatısın düzgün olarak çalıştırılması geliyor. Deneyler sırasında bütün bu parçaların senkronize bir şekilde işlemesi gerekiyor.
9 Ağustos’ta başlanacak testlerden sonra, 450 GeV enerjiye sahip ilk ışının 10 Eylül’de tünellerde dolaşması bekleniyor. Işının hızlandırıcıda başarıyla dolaşmasının ardından daha sonraki günlerde, 5000 GeV’lik iki ışının çarpıştırılması deneyi yapılabilecek.

Kaynak : Tubitak.gov.tr

Yorum: Oldukça büyük ve önemli bir proje olduğu aşikar. Umarız bunca çalışma boşa gitmez ve deney başarılı olur. Sonuçların da insanlık için yararlı olmasını ümit ediyoruz.

Etiketler: araştırma, avrupa, Bilim, cern, deney, enerji, hızlandırıcı, nükleer, parçacık, Teknoloji, ışın