Su dünya üzerindeki en mucizevi maddedir. Kimyasal formülü H₂O’dur; yani iki oksijen ve bir hidrojen atomundan meydana gelmiÅŸtir. Saf su renksiz, kokusuz ve tatsızdır. Dünya yüzeyinin %71′i sularla kaplı olup geri kalanını da karalar oluÅŸturur.

Suyun Özellikleri

• Su 0 °C ‘nin altında donar, 100 °C ‘nin üzerindeki sıcaklıkta ise buhar haline dönüşür, 0 ile 100 °C arasında ise sıvı haldedir.
• Su, üçlü noktası olarak bilinen 273.16 kelvin(0,01 °C) sıcaklık deÄŸerine tekabül eden durumda sıvı, katı ve gaz halde dengede bulunabilir. Bu diÄŸer maddelerin sıvı hallerinin sahip olmadığı önemli bir özelliktir.
• Suyun katı hali yani buz hali sıvı halinden daha az yoÄŸundur. Bu nedenle buz, suyun üzerinde yüzebilmektedir fakat dünyadaki baÅŸka hiçbir madde böyle bir özelliÄŸe sahip deÄŸildir. DiÄŸer bütün maddelerin katı hali, sıvısı içerisinde batmaktadır çünkü katı halin yoÄŸunluÄŸu daima daha fazladır. Bilim tarifine göre; bir maddenin katı hali sıvı halinden daha düzenli ve sık bir molekül yapısı gösterdiÄŸinden her zaman yoÄŸunluÄŸu daha fazladır. Fakat su bir istisnadır. Su yaklaşık +4 °C ‘de en yoÄŸun haldedir. Biraz daha soÄŸuyup 0 °C ‘nin altına inildiÄŸinde, yoÄŸunluÄŸu azalan katı parçacıklar yukarı hareket eder ve su yüzeyinden donmaya baÅŸlar. Göllerde canlı örneÄŸi görüldüğü üzere, su yüzeyden donmaya baÅŸlar ve aÅŸağıya doÄŸru yayılarak donmaya devam eder. Fakat dünyadaki diÄŸer bütün sıvı maddeler dipten donmaya baÅŸlar ve en son yüzeyde tamamlanır. EÄŸer suyun bu istisnai özelliÄŸi olmasaydı, donan deniz ve göllerdeki bütün dip canlıları yok olurdu. Bilimle açıklanamayan bu olgu, yaratanın suya verdiÄŸi benzersiz bir özelliktir.
• Su kötü bir elektrik iletkenidir. İçerisinde çözünmüş olan mineral tuzlar ve karbondioksit sayesinde iyonik bir yapı sergiler ve elektriÄŸi az da olsa iletirler.
• GüneÅŸten gelen kızılötesi ışınlar, suda kırıldıktan sonra elektromanyetik spektrum üzerinde kırmızı renklidir. Kırmızı renk kendi üzerinde absorbe edildiÄŸi için, büyük bir kısmı görünmez. Bu nedenledir ki denizler direkt güneÅŸ altında mavi, kapal havalarda ise hafif yeÅŸile kaçan bir tonda görünür. Kırmızı, mavi ve yeÅŸil ana renkleri düşündüğümüzde kırmızının absorbe edilmesi bu durumu açıklamaktadır. Deniz dibinin yosunlu olması halinde deniz çok daha yeÅŸil renkte görünebilirmektedir. Sonuç olarak denizin gökyüzünün maviliÄŸinden dolayı mavi görünmesi gibi birÅŸey söz konusu deÄŸildir.
• Su, molekülleri arasındaki çekim kuvveti yani kohezyon kuvveti yüksek bir maddedir. Bu nedenle bir bütün halinde dağılmadan kalabilir ve kohezyona baÄŸlı olarak yüzey gerilimi de yüksek olduÄŸundan durgun su halinde yüzeyi çok pürüzsüzdür.
• Su, diÄŸer maddelerin moleküllerine karşı çekim kuvveti yani adhezyon kuvveti yüksek olan bir maddedir.
• Su, eriyebilme özelliÄŸine sahip olan birçok madde için iyi bir çözücüdür.
• Su, özısısı çok yüksek bir madde olduÄŸundan ısıtılır veya soÄŸutulurken diÄŸer maddelere nazaran fazla enerjiye ihtiyaç duyar. Isınan suyun soÄŸuması ve soÄŸuyan suyun ısınması da aynı ÅŸekilde zordur.

Dünyada ve ülkemizdeki milyonlarca araç hava kirliliğinin kaynaklarından birini oluşturuyor. Özellikle kalabalık şehirlerde, egsoz gazlarının yaşam kalitesini düşürdüğü aşikar. Bu problemi azaltmak için araçlarda 1975 yılından itibaren katalitik konverterler kullanılmaya başlanmıştır. Katalitik konverterotomobilin egsoz çıkış borusuna bağlanan ve zararlı gaz emisyonunu azaltan bir çelik kutu şeklindeki elemandır. Son derece basit bir yapısı olan cihaz, çok önemli bir görev üstlenmekte ve havaya salınan zararlı gazları büyük ölçüde engellemektedir.

Günümüz araçlarda yanma odasına giren hava-gaz karışım oranları mümkün olduğnca optimum seviyede tutularak, emisyonlar azaltılır. Bu aracın motor devri göz önüne alınarak yanma odasına alınan hava ve yanabilecek yakıt miktarı hesaplanarak, bilgisayar kontrollü olarak işletilir. Bu sayede zararlı olan yanmamış gaz miktarı azaltılmış olur.Daha sonra katalitik konterverde bu gazlar çeşitli reksiyonlara girerek neredeyse tamamen zararsız hale getirilerek atmosfere salınırlar.

Bir otomobilden çıkan gaz emisyonları şunlardır:

• Nitrojen Gazı(N2) - Atmosferdeki havanın %78′ini oluÅŸturan bu gaz, direkt olarak dışarı atılır. Zararsızdır.
• Karbondioksit Gazı(CO2) - Yanma sonrası oluÅŸan ürünlerden birisidir. Karbon atomları havadaki oksijenle birleÅŸerek oluÅŸur. Havada %21 oranında bulunur. Fazlası zararlıdır. Oksijeni tutucu özelliÄŸi olduÄŸundan fazlası oksijenin yayılmasını ve havada hissedilmesini engeller.
• Su Buharı(H2O) - Yine yanma sonrası oluÅŸan ürünlerden birisidir.Hidrojenin oksijenle kimyasal baÄŸ yaparak su buharı oluÅŸturması ÅŸeklinde gerçekleÅŸir. Zararsızdır.

Yukarıdakiler temel gazlar olup doğrudan dışarı atılırlar. Katalitik konverterin devreye girdiği ve engellediği gazla ise şunlardır:

• Karbonmonoksit(CO) - Renksiz ve kokusuz çok zararlı zehirli bir gazdır.
• Hidrokarbonlar ve Uçucu Organik BileÅŸikler(VOCs) - Yanmamış yakıt ve dumanı oluÅŸturan buharlaÅŸmış gaz parçacıklarından oluÅŸurlar. Zehirleyici etkileri vardır.
• Nitrojenoksit(ler)(NO ve NO2 ÅŸeklinde iki tip olup NOx olarak gösterilirler) - Havadaki kirli sis bulutu ve asit yaÄŸmurlarının kaynağıdır. Ä°nsanların sinir sistemi ve mukus zarları üzerinde etkili ve zararlıdır. Yazının Devamı…
  Etiketler: emisyon, hava kirliliği, katalitik, kimyasal, konverter, Nasıl Çalışır?, Otomobil, reaksiyon