Manuel yani düz vites kullanan otomobillerde vites deÄŸiÅŸtirirken debriyaj kavraması ile motorun boÅŸa alınması gerekir. Otomatik vitesli araçlarda ise, motor ile baÄŸlantıyı kesecek bir debriyaj kavraması bulunmadığından tork konverteri kullanılır. Türbin, stator, pompa ve ÅŸanzıman sıvısı(transmission fluid) kısımlarından oluÅŸan tork konverteri, iki vantilatör pervanesine benzer dairesel kapaklar ve onların ortasında stator denilen küçük bir pervane ile konumlandırılmıştır. Dairesel kapaklar içerisine doldurulmuÅŸ ÅŸanzıman sıvısı hareket halinde iken ÅŸanzıman diÅŸlilerine baÄŸlı olan türbine çarpar. Bu sayede güç ÅŸanzıman diÅŸlilerine tork olarak iletilmiÅŸ olur. Araç kırmızı ışıkta durduÄŸunda tork konverteri torkun bir miktarını ÅŸanzımana iletir ve frene dokunmadan tam olarak duramazsınız. Bu aracın stop etmemesi içi zorunludur. Bu nedenle “D” yani viteste olan araç, duruyorken gazdan ayak çekildiÄŸinde yavaşça ilerlemeye baÅŸlar. Bunu saÄŸlayan tork konverterinin gücün bir kısmını iletiyor olmasıdır. EÄŸer vites “N” konumuna yani boÅŸa alınırsa, pompa ve türbin tamamen boÅŸta döner ve ÅŸanzımana hiç güç iletilmez. Motor çalıştığı sürece tork konverteri dönme hareketini her durumda sürdürür. Otomatik vitesli araçların sıklıkla dur-kalk yapılan kullanımlarda daha fazla yakıt harcamasının nedeni budur. Yazının Devamı…

Dünyada ve ülkemizdeki milyonlarca araç hava kirliliğinin kaynaklarından birini oluşturuyor. Özellikle kalabalık şehirlerde, egsoz gazlarının yaşam kalitesini düşürdüğü aşikar. Bu problemi azaltmak için araçlarda 1975 yılından itibaren katalitik konverterler kullanılmaya başlanmıştır. Katalitik konverterotomobilin egsoz çıkış borusuna bağlanan ve zararlı gaz emisyonunu azaltan bir çelik kutu şeklindeki elemandır. Son derece basit bir yapısı olan cihaz, çok önemli bir görev üstlenmekte ve havaya salınan zararlı gazları büyük ölçüde engellemektedir.

Günümüz araçlarda yanma odasına giren hava-gaz karışım oranları mümkün olduğnca optimum seviyede tutularak, emisyonlar azaltılır. Bu aracın motor devri göz önüne alınarak yanma odasına alınan hava ve yanabilecek yakıt miktarı hesaplanarak, bilgisayar kontrollü olarak işletilir. Bu sayede zararlı olan yanmamış gaz miktarı azaltılmış olur.Daha sonra katalitik konterverde bu gazlar çeşitli reksiyonlara girerek neredeyse tamamen zararsız hale getirilerek atmosfere salınırlar.

Bir otomobilden çıkan gaz emisyonları şunlardır:

• Nitrojen Gazı(N2) - Atmosferdeki havanın %78′ini oluÅŸturan bu gaz, direkt olarak dışarı atılır. Zararsızdır.
• Karbondioksit Gazı(CO2) - Yanma sonrası oluÅŸan ürünlerden birisidir. Karbon atomları havadaki oksijenle birleÅŸerek oluÅŸur. Havada %21 oranında bulunur. Fazlası zararlıdır. Oksijeni tutucu özelliÄŸi olduÄŸundan fazlası oksijenin yayılmasını ve havada hissedilmesini engeller.
• Su Buharı(H2O) - Yine yanma sonrası oluÅŸan ürünlerden birisidir.Hidrojenin oksijenle kimyasal baÄŸ yaparak su buharı oluÅŸturması ÅŸeklinde gerçekleÅŸir. Zararsızdır.

Yukarıdakiler temel gazlar olup doğrudan dışarı atılırlar. Katalitik konverterin devreye girdiği ve engellediği gazla ise şunlardır:

• Karbonmonoksit(CO) - Renksiz ve kokusuz çok zararlı zehirli bir gazdır.
• Hidrokarbonlar ve Uçucu Organik BileÅŸikler(VOCs) - Yanmamış yakıt ve dumanı oluÅŸturan buharlaÅŸmış gaz parçacıklarından oluÅŸurlar. Zehirleyici etkileri vardır.
• Nitrojenoksit(ler)(NO ve NO2 ÅŸeklinde iki tip olup NOx olarak gösterilirler) - Havadaki kirli sis bulutu ve asit yaÄŸmurlarının kaynağıdır. Ä°nsanların sinir sistemi ve mukus zarları üzerinde etkili ve zararlıdır. Yazının Devamı…
  Etiketler: emisyon, hava kirliliği, katalitik, kimyasal, konverter, Nasıl Çalışır?, Otomobil, reaksiyon