Soğutma sisteminin amacı motordaki fazla ısıyı giderip, motoru en verimli ısıya en kısa zamanda yükseltip o ısıda kalmasını sağlamaktır. İdeal olan çalışma şartları ne olursa olsun soğutma sistemi motoru en verimli ısıda çalıştırmalıdır. Yakıt motorda yandıkça yakıttaki enerjinin yaklaşık 1/3 ü işe çevrilir. Diğer 1/3 ü ise hiç kullanılmadan egsozdan dışarı yanmamış yakıt olarak atılır ve geri kalan 1/3 ise ısı enerjisine dönüşür. İçten yanmalı motorlarda soğutma sistemi olmazsa olmazlardandır. Çünkü hiç bir soğutma sistemi bulunmazsa yanan yakıttan açığa çıkan ısıdan parçalar erir veya aşırı genleşerek pistonlar silindirlerin içinde hareket edemeyecek kadar genişler.

Ana iki tip soğutma sistemi vardır;

• Sıvı SoÄŸutma
• Hava SoÄŸutma

Sıvı Soğutma
Motor bloğu içerisine ve motor boşluklarına yerleştirilmiş boru ve kanallardan sıvı dolaştırılmasıyla soğutma sağlanır. Motor bloğunda dolaşıp ısınan sıvı ise, radyatöre gelerek arkasındaki fan yardımıyla soğutulur ve tekrar devirdaime katılır. Yani sıvı soğutmalı sistemde hem sıvı hem de hava soğutma beraber kullanılır.

Hava SoÄŸutma
Bazı eski araçlar ve çok az modern araç(örneğin Volkswagen) hava soğutma sistemi kullanır. Bu tip soğutmaya sahip motorların blokları ısı iletim katsayısı yüksek alüminyum alaşım malzemelerden üretilir. Motor bloğunda silindir çevresinde kanatçıklar yer alır ve güçlü fanlarla ısı hızla dışarı atılır. Bu tip soğutmaya sahip motorların soğuk havalarda antrifriz ihtiyacı ve bu nedenle oluşabilecek motorbloğu çatlaması gibi riskleri bulunmamaktadır.

Su Soğutma Sisteminin Bölümleri;
Su soÄŸutmalı bir motorun soÄŸutma sistemi; motorun su kanalları, termostat, su pompası, radyatör ve kapağı, elektrikli veya kayışlı fan, hortumlar, kalorifer radyatörü ve genleÅŸme kavanozundan oluÅŸur. Yakıt yakan motorlar büyük miktarda ısıyı açığa çıkarırlar. Egsoz sistemi ısının çoÄŸunu alır, fakat motorun silindir duvarları, pistonları, ve silindir kapağı gibi parçalar da büyük miktarda ısıyı absorbe ederler. EÄŸer motorun bir kısmı çok ısınırsa yaÄŸ tabakasının koruma kabiliyeti kalmaz, yaÄŸsızlık da motora büyük hasar verebilir. DiÄŸer taraftan eÄŸer motor düşük hararette çalışırsa hiç verimli olmaz, yaÄŸ kirlenir, tortular oluÅŸur, yakıt sarfiyatı artar. Bundan dolayı motor ısınana kadar soÄŸutma sistemi devreye girmeyecek ÅŸekilde tasarlanmıştır. Yazının Devamı…

Pistonlu pompaların etki şekli , akışkanın pompa silindirinde piston tarafından ileri doğru itilmesi şeklinde olur. Bu bakımdan pistonlu pompalar akışkanın basınçlandırılması veya kaldırılması şeklinde çalışmaktadırlar. Bu pompalar yatık veya dik olarak çalışmaktadırlar. Basit etkili pompalar ekseriya dalma pistonlu olarak imal edilirler. Piston silindiri içinde pompa pistonu ve sızdırmazlık elemanları ile birlikte sızdırmazlığı temin edilir ve piston bu sızdırmazlık elemanları içinde ileri geri harekette bulunur. Pompa üst tarafında basınç ventili, alt tarafında emme ventili bulunur. Bunun dışında basma tarafında basınç tarafında borusu, emme tarafında emme borusu bulunur. Emme tarafı sonunda kirlilikleri pompadan uzak tutacak bir emme kovanı veya örgülü bir sepet bulunur. Emme kovanından önce bir taban ventili, emme tahtının sürekli akışkan ile dolu tutulmasını temin eder.

Pistonlu pompalarda emme ve basmada kuvvet dağılımı çok deÄŸiÅŸkendir. Bu elveriÅŸsiz durumun önüne geçmek, kuvvetlerin daha iyi dağılımını temin etmek ve eÅŸit hacim akımı temin etmek için iki, üç ve daha fazla piston yan yana konularak kranka gelen kuvvetler dengelenir, homojen bir dağılım saÄŸlanmaya çalışılır. Bu ÅŸekilde çok silindirli pompalar, özellikle yüksek basınçlı pompalarda kullanılmaktadır. Yazının Devamı…

Santrifuj pompalarda, tüm turbo makinalarda olduğu gibi, sabit eksen etrafında bir açısal hızla dönen ve çark adı verilen bir ana eleman vardır. En basit şekliyle merkezkaç çark, birbirine paralel iki diskin arasına merkezcil (radyal) kanatlar konarak elde edilir. Ayrıca, disklerden biri eksen etrafında kalınlaştırılarak bir mile bağlanır. Aşağıdaki şekilde belirtildiği gibi, çark içindeki bir akışkan parçacığı, bir yandan çarkla beraber u=rω hızıyla dönme ekseni etrafında dönerken, diğer yandan w hızıyla çarka göre hareket edip çarkı terk eder. u çevresel hız, w bağıl hız adını alır.

İçi akışkan dolu bir çark, ekseni etrafında dönmeye başlayınca, merkezkaç kuvvetlerinin etkisi altında akışkan B yüzeyinden dışarı çıkmaya başlar. Böylece, E yüzeyinden emilen akışkan B yüzeyinden dışarı basılır.

Çarkla beraber dönen bir gözlemcinin gördüğü akış , hareketsiz ortamda bulunan gözlemcinin gördüğü akıştan farklı olacaktır. Akış içerisinde hareket etmekte olan bir parçacığın, hareketsiz ortamda bulunan sabit bir gözlemciye göre sahip hız mutlak hız, çarkla beraber dönmekte olan bir gözlemcinin bulunduÄŸu noktada gördüğü hız bağıl hız adını alır. Yazının Devamı…