Hibrit yani yakıt hücreli arabalar üzerine yapılan araştırmaların yaygınlaştığı günümüzde fosil yakıtlarla çalışan araçların zamanla azalacağı aşikar. Küresel ısınma ve fosil yakıtların tükenmeye başlaması bunun en büyük nedeni. Hibrit araçlar da gün geçtikçe gelişmekte. Bu araçların çevreye verdikleri zarar yok denecek kadar az. Öyleki ki gaz salımı olmadığının yanında oldukça sessiz çalışan motorlara sahipler. Ancak motorun sessiz çalışması bisiklet kullnanlar, yayalar ve dikkatsiz insanlar için oldukça büyük bir risk. Çünkü arabanın size doğru yaklaştığını fark etmek oldukça zor.

Bu durumu çözebilmek için Lotus firması Toyota Pirus modeli aracın hibrit modeline gerçek araba sesi çıkaran bir düzenek geliştirdi. Aşağıdaki şemada da görüldüğü gibi aracın önünde su geçirmez bir hoperlör bulunmakta. Araçta gaza basılma oranına göre ses de doğal olarak artmakta. Bu sayede yolda yürüyen ve seyir halide olan diğer araçlar için “motor sesini duymadım” bahanesi ortadan kalkmış oluyor.

Güzel bir çalışma ancak bunu farklı şekilde kullanmak isteyenler de olacaktır muhtemelen. Örneğin ufak bir aracınız var ve ses olarak da kamyon motor sesi çıkarmasını isterseniz durum nasıl olur merak konusu Sistemin farklı sesler için destek verip vermediği konusunda bir açıklama yapılmamış. Ama bu sistem yaygınlaşırsa kesin bu tarz ürünler de piyasaya çıkacaktır.

Not: Flickr ‘da richardmasoner‘a aittir. Video by Lotus Group.

Soğutma sisteminin amacı motordaki fazla ısıyı giderip, motoru en verimli ısıya en kısa zamanda yükseltip o ısıda kalmasını sağlamaktır. İdeal olan çalışma şartları ne olursa olsun soğutma sistemi motoru en verimli ısıda çalıştırmalıdır. Yakıt motorda yandıkça yakıttaki enerjinin yaklaşık 1/3 ü işe çevrilir. Diğer 1/3 ü ise hiç kullanılmadan egsozdan dışarı yanmamış yakıt olarak atılır ve geri kalan 1/3 ise ısı enerjisine dönüşür. İçten yanmalı motorlarda soğutma sistemi olmazsa olmazlardandır. Çünkü hiç bir soğutma sistemi bulunmazsa yanan yakıttan açığa çıkan ısıdan parçalar erir veya aşırı genleşerek pistonlar silindirlerin içinde hareket edemeyecek kadar genişler.

Ana iki tip soğutma sistemi vardır;

• Sıvı Soğutma
• Hava Soğutma

Sıvı Soğutma
Motor bloğu içerisine ve motor boşluklarına yerleştirilmiş boru ve kanallardan sıvı dolaştırılmasıyla soğutma sağlanır. Motor bloğunda dolaşıp ısınan sıvı ise, radyatöre gelerek arkasındaki fan yardımıyla soğutulur ve tekrar devirdaime katılır. Yani sıvı soğutmalı sistemde hem sıvı hem de hava soğutma beraber kullanılır.

Hava Soğutma
Bazı eski araçlar ve çok az modern araç(örneğin Volkswagen) hava soğutma sistemi kullanır. Bu tip soğutmaya sahip motorların blokları ısı iletim katsayısı yüksek alüminyum alaşım malzemelerden üretilir. Motor bloğunda silindir çevresinde kanatçıklar yer alır ve güçlü fanlarla ısı hızla dışarı atılır. Bu tip soğutmaya sahip motorların soğuk havalarda antrifriz ihtiyacı ve bu nedenle oluşabilecek motorbloğu çatlaması gibi riskleri bulunmamaktadır.

Su Soğutma Sisteminin Bölümleri;
Su soğutmalı bir motorun soğutma sistemi; motorun su kanalları, termostat, su pompası, radyatör ve kapağı, elektrikli veya kayışlı fan, hortumlar, kalorifer radyatörü ve genleşme kavanozundan oluşur. Yakıt yakan motorlar büyük miktarda ısıyı açığa çıkarırlar. Egsoz sistemi ısının çoğunu alır, fakat motorun silindir duvarları, pistonları, ve silindir kapağı gibi parçalar da büyük miktarda ısıyı absorbe ederler. Eğer motorun bir kısmı çok ısınırsa yağ tabakasının koruma kabiliyeti kalmaz, yağsızlık da motora büyük hasar verebilir. Diğer taraftan eğer motor düşük hararette çalışırsa hiç verimli olmaz, yağ kirlenir, tortular oluşur, yakıt sarfiyatı artar. Bundan dolayı motor ısınana kadar soğutma sistemi devreye girmeyecek şekilde tasarlanmıştır. Yazının Devamı…

İçten yanmalı motorlar 100 seneden fazladır popüler olarak kullanılan, düşük verimi, çevre kirliliğe neden olması, ağır ve hantal olması gibi birçok eksi yönüne rağmen vazgeçilemeyen sistemler olmuştur. Günümüzde son derece komplike şekilde ve ince ayarlara dayalı biçimde çalışan bu motorlar, genel olarak Otto Motoru yani benzin motoru olarak bilinir. İçten yanmalı motorların en önemli örneği olan bu tip motorlar, yanma odası içerisine emme kanalından alınan hava-yakıt karışımının buji ile ateşlenmesi sonucunda pistonu aşağı ittirmesi prensibine dayalı olarak çalışır. Ateşleme gelişigüzel birşekilde yapılmaz, distribütör tarafından ayarlanmış bir düzeni vardır ve bujiler bu sıraya göre ateşleme yaparlar. En çok kullanılan motor tipi dört zamanlı olandır. Aşağıda dört zamanlı bir motorun çalışma çevrimini açıklamaya çalışacağım.

Emme Zamanı
Piston en üst seviyede bulunur ve o esnada emme sübabı açılır. İçerideki basınç bu anda turbosuz atmosferik bir motorda dış basınca eşitti ve ilk etapta temiz hava girişi olmaz. Piston aşağıya doğru hareket ettikçe silindir içerisinde hava için ayrılan alan genişler ve basıncın düşmesiyle yüksek basınçlı atmosferik ortamdan silindir içerisine temiz hava akışı olur. Piston en alt noktaya gelene kadar bu vakum oluşumu ve hava girişi devam eder. En alt noktada emme sübabı hemen kapanmaz ve bir miktar daha hava alınabilmesi için piston yukarı bir miktar çıkarken de açık kalır. Bunun amacı silindir içerisine mümkün olduğunca fazla miktarda hava alınmasıdır. Çünkü ne kadar fazla temiz hava alınır ve sıkıştırılırsa, patlama da o kadar kuvvetli gerçekleşir.

Sıkıştırma Zamanı
Emme sübabı kapatılıp piston yukarıya doğru hareket ederken hiçbir sübap açık olmaz ve sıkıştırma başlar. Piston en üst noktaya geldiğinde hem sıkıştırmayla oluşan ısı sonucunda hava 500C’ye varan sıcaklığa ulaşır hem de silindir hacmi minimum hale yani ateşeleme için en uygun konuma gelir. Burada sıkıştırma oranı olarak bilinen oran önemlidir. Sıkıştırma oranı küçüldükçe sıkıştırma ve oluşan basınç daha da artar. Isınan ve basıncı artan hava ve emme kanalından yanma odasına püskürtülen yakıt partikülleri hava + yakıt karışımı oluşturmuş olur. Eğer buradaki yakıtın miktarı iyi ayarlanmamışsa, zengin veya fakir karışım olur. Zengin karışımda yanmamış yakıt partikülleri fazladır ve yakıtın bir kısmı kullanılamadan atılmış ve daha da kötüsü silindir çeperlerine yapışmış olur. Bu birikintilerin artması ile sıkıştırma sonucunda artan basınç ve sıcaklıkla beraber daha buji ateşlemeden patlama olabilir. Araçta vuruntu olarak hissedilen bu yanma olayı eğer birkaç pistonda aynı anda veya çok aksi bir zamanda olursa, krank milinin kırılmasına ve motor bloğunun çatlamasına varabilecek çok büyük hasarlara neden olabilir. Tutuşma sıcaklığı düşük olan yakıtların kullanımı ve optimum yakıt + hava karışımının sağlanması bu durumun engellenmesi için alınacak en etkili önlemlerdir. Dizel motorlarda sıkışan hava üzerine enjektörle yakıt püskürtüldüğünden bu tarz sorunlar bulunmaz. Yazının Devamı…

Otomobillerde güvenlik, performans, ekonomi, sorun analizi ve işletim gibi konularda yardımcı olması açısından bilgisayar kontrollü sistemler bulunur.

Motor Kontrol Ünitesi(Engine Control Unit) - ECU
Otomobillerde emisyonlarla ilgili kanunlar çıkmadan önce bir araba motoru mikroişlemcilere gerek kalmadan üretilebilirdi. Fakat günümüzde katalitik konverter kullanmayan bir araç kullanamayız. Dolayısıyla hava/yakıt karışımını ayarlayacak bilgisayar kontrolcüsüne ihtiyaç vardır.

Bir otomobilin en çok işlem yapan bilgisayar birimi motor kontrol ünitesidir(ECU). Bu ünite sensörlerden aldığı verileri işleyerek optimum işletimin yapılmasını sağlar. Örneğin, motorun sıcaklık seviyesi ve soğutma miktarını, aracın anlık hızı, motor devri, egsozdan atılan oksijen miktarı gibi detay bilgileri toplar ve saniyede milyonlarca işlem yaparak ateşlemenin nasıl ve ne şekil bir karışımda yapılacağına karar verir. Modern enjeksiyonlu benzin motorlarında vuruntu olmaması için ateşlemenin ne zaman yapılacağı ve enjektörün hangi salisede ne kadar yakıt püskürteceğini de ECU ayarlar. Bir anlamda motorun çalışmasını ve işletimi için herşeyi kontrol edip karar veren ve bunları komut vererek uygulatan en önemli ünitedir.

Modern bir motor kontrol ünitesi, 32-bitlik ve 40Mhz hızında çalışan işlemci kullanır. Günümüz PC’lerindeki Ghz’lerle kıyaslandığında pek de hızlı gözükmeyebilir fakat bu işlemciler çok verimli ve sürekli çalışırlar.Öyle ki, saniyede 2GB’lık veriyi işleyebilme kapasitesine sahiptirler ki bu bir bilgisayara göre binlerce kat hızlı olduğunu gösteren bir değerdir. Tabi bunu kendine has yazılımı ve özelleştirilmiş yapısıyla gerçekleştirir. Yani sadece bu iş için optimize edilmiştir. Yazının Devamı…

İsrail’li savunma firması Elbit Systems’in Perşembe günü çıkardığı taşınabilir robot’un en yoğun çatışma bölgelerine yalnız girebilmek ve düşmana; yerleşik olan bir makinalı tabanca ve el bombalarıyla saldırmak üzere tasarlandı.

VIPeR adlı robot: kabaca küçük bir televizyon büyüklüğünde, İsrail’in, Filistinli ya da Lübnanlı Hizbullah gerillalarına karşı ordugâh’a yakın savaş riskini azaltmaya yönelik silâhlanma çabalarının bir parçası olarak icad edildi.

Üretici, Elbit Systems Ltd. “VIPeR’ın ufak boyutları ve ikili tekerlek yapısı, merdivenler, moloz, karanlık patika ve dar tünel gibi engelleri aşabilmesini olanaklı kılmaktadır” dedi.

Bomba-bulma, bomba yok etme ekipmanının yanı sıra, VIPeR uzi-makinalı-tabancası taşıyabilir ve el bombası kurabilir. Silahlar yerleşik bir video kamera kullanılarak nişan aldırılabilir.

Savunma bakanlığıyla yakın bağlantıları olans Elbit’e göre: İsrail, VIPeR’ı alan testlerinden sonra, piyade birimlerinin arasında konuşlandırmayı planlıyor. Robot aynı zamanda yabancı polis birimlerini ya da Irak ve Afganistandaki A.B.D. kuvvetlerini ilgilendirebilecek gibi.

EMO Ankara Şubesi
10.000 Pardus dağıtıyor

2007 yılında 30. yaşını kutlayan EMO Ankara Şubesi daha önceki yıllarda Linux ve Özgür Yazılıma verdiği desteği Pardus 2007 için de somut olarak ortaya koyuyor. Tam 10.000 adet Pardus 2007 kurulum CD’sini üyelerine ve EMO-Genç olarak nitelenen Elektrik Elektronik Bilgisayar Biyomedikal Mühendisliği bölümleri öğrencilerine ücretsiz olarak dağıtıyor.

EMO Ankara Şubesi bunun dışında 13 Ocak tarihinde, Mühendislik Geliştirme Eğitimleri kapsamında Burak Oğuz tarafından yapılan Pardus 2007 tanıtımı ve 23-24 Şubat günlerinde Eskişehir İl Temsilciliği’nde EMO-Genç tarafından gerçekleştirilecek olan Linux ve Özgür Yazılım günleri etkinliğinde de Pardus’a olan desteğini vurguluyor. Yine ilerleyen aylar içinde Ankara Şube’ye bağlı diğer illerde de çok sayıda Linux ve Özgür Yazılım etkinliği düzenlenmesi planlanıyor.

Ayrıca 27 Ocak 2007 Cumartesi günü, EMO Bursa Şubesi tarafından düzenlenen Pardus seminerlerine EMO Ankara Şubesi de etkin destek verecek. Ankara Şube Yönetim Kurulu üyesi Bora Güngören, bu etkinlikte Pardus projesini ve Pardus çevresinde şekillenen iş modellerini de tanıtacak.

Pardus Hakkında Ayrıntılı Bilgi için www.pardus.org.tr