Tesla » Bilgiustam

27 August 2009

Nikola Tesla: Bir Elektrik Dahisi

Nikola Tesla, 1856 yılında, o dönemde Avusturya-Macaristan İmparatorluğu sınırları içindeki Hırvatistan‘da doğdu. Sırp asıllı bir ailenin çocuğu olan Tesla’nın, altı dili çok rahat konuştuğu söylenir. Matematik, fizik ve mekanik okudu. Çalımalarınıysa elektrik üzerinde yoğunlaştırdı. O dönemde elektrik enerjisi henüz emekleme dönemini yaşıyordu. Tesla, Graz Teknik Üniversitesi ve Prag Üniversitesi’ndeki eğitimini tamamladıktan sonra bi süre Budapeşte’de telefon mühendisi olarak çalıştı. Yaşamının dönüm noktalarından biri, ABD’ye gitmesiydi. Tesla, ABD’de Edison‘un yanında çalışmaya başladı. O dönemlerde ampullerin içine koymak için akkor telini bulan Edison’la çalışmak, elektrik üzerine çalışmak isteyen birinin rüyası gibiydi. Tesla, ilgi duyduğu konuda çalışıyordu. Edison, o günlerde elektriğin aktarılmasıyla uğraşıyordu. Üzerinde çalıştığı konu, doğru akımın (DC) aktarılmasıydı. Ne var ki, doğru akım sürekli sorun çıkarıyordu. Edison, Tesla’yı yanına çağırdı ve sistemdeki sorunları çözerse kendisine büyük bir maddi ödül vereceğini söyledi. Tesla karşısına çıkan sorunları çözdüyse de Edison vaadettiğ ödülü vermedi. Bu, çalışmalarında yöntem farklılıklarından dolayı da anlaşamayan ikilinin arasının açılmasına neden oldu. Tesla, ödülünü alamadığı için istifa etti, Edison’sa bu davranışı hazmedemeyerek Tesla’nın çalışmalarını kötülemeye başladı. Tesla’nın bugün Edison kadar tanınmamasında bu çekişmenin rolü olduğu söyleniyor.

nikol tesla bobin Tesla, Edison’un yanından ayrıldıktan sonra kendi laboratuvarını kurdu; elektriğin taşınması için Edison’unkinden çok daha iyi bir istem geliştirdi. Sistemde DC yerine yeriene alternatif akım (AC) kullandı. Tesla’nın geliştirdiği transformatörler yardımıyla elektriği ince kablolar üzerinden uzak mesafelere kayıpsız taşımak mümkündü artık. Oysa DC temeline dayanan aktarım sisteminde, çok yakın mesafelerde büyük bir elektrik santrali kurmak ve çok kalın kablolar kullanmak gerekiyordu.

Bu arada AC konusundaki başarıları, George Westinghouse adındaki bir girişimcinin kulağına gitmişti. Westinghouse, Tesla’yla bir sözleşme imzaladı. Tesla, tasarladığı ama parasızlık nedeniyle gerçekleştiremediği çalışmaları için bir anda nakit paraya kavuşmuştu.

Ancak, Edison’da DC sistemi için çok büyük yatırımlar yapmıştı. Tesla’nın AC sistemini yerden yere vurmak konusunda her fırsatı usatalıkla değerlendiriyordu. AC’nin, DC’ye oranla çok tehlikeli olduğunu öne sürüyordu. Tesla, bu karalama kampanyasına karşı kendi pazarlama kampanyasını başlattı. 1893′te Chicago’da düzenlenen Dünya Fuarı’nda (fuarı 21 milyon kişi ziyaret etmişti) AC’nin ne kadar güvenli olduğunu göstermek için, vücudundan geçirdiği elektrikle çok sayıda ampul yaktı. Daha sonra da kendi adını verdiği bobinleri kullanarak şimşek yaratı bunları izleyicilerin üzerine fırlattı. Hiç kimseye bir şey olmamıştı. Bu da, Tesla’nın sistemlerinin doğru kullanıldığında ve gerekli önlemler alındığında daha güvenli olduğunun kanıtlanması amacını taşıyordu.

Tesla, 1893 yılında, yani Macaroni’den iki yıl önce radyo dalgalarıyla ilgileniyordu. Ne var ki, radyo dalgalarını kullanarak iletişim kurmak yerine enerji iletimi sağlamayı hedefliyordu. Çalışmalarını, telsiz enerji iletimi üzerinde yoğunlaştırdı. Gerek Edison’un karalamaları gerekse Tesla’nın sıra dışı bir kişilik olması, basının Tesla’nın çalışmaları hakkında çarpıtılmış haberler yapmasına neden oldu. Tesla’nın deneyleri için paraya gereksinimi vardı. Ancak, onu destekleyenler, hakkında çıkan kötü sözler yüzünden ona verdikleri desteği bir bir çektiler.

Yüzlerce buluşu için patent almış, elektrik ve elektriğin kullanımı üzerine çığır açmış ve çağının ötesinde birçok çalışması olan Tesla, bir otel odasında yoksulluk içinde öldü.

Nikola Tesla – The Forgotten Wizard – Celebrity bloopers here

12 March 2009

20 Saniyede Tam Şarj Olan Piller

pil Günlük yaşantımızda kullanmış olduğumuz rechargeable özelliği olan yani şarjlı pillerin kısa bir süre sonra şarj tutmaz hale gelip çöp olduklarına çok kez şahit olmuşuzdur. Daha geçenlerde dijital fotoğraf makinamda kullandığım 8 adet 2300mah’lik kaliteli olarak bilinen bir markaya ait olan pillerimi artık şarj tutmadığı için çöpe attım. Bu pillere o kadar para verip çöpe atacağımıza gerçekten 1000 kere gücünden kaybetmeden şarj edilebilen pillere ihtiyacımız var diye düşünüyorum.

Bu konuyla ilgili rastladığım bir haber dikkatimi çekti. Massachusetts Institute of Technology(Massachusetts Teknoloji Enstitüsü) yaptığı araştırma ve geliştirme çalışmaları sonucunda pillerin içerisindeki bir bileşeni lityum demir fosfatla değiştirerek 20 saniyede tam şarj olabilen ve güçlerinden kaybetmeden 1000′den fazla tekrar şaj edilebilen pil geliştirdiklerini açıkladı. Günlük hayatımızda kullandığımız Ni-mh veya Li-ion pillerden pek farkı olmadığı belirtilen pillerin, her boyutta uygulanabileceği ve 2 yıl içerisinde seri üretime geçilebileceği açıklandı.

Tabi her yeni teknolojinin fiyat olarak bedeli de yüksek oluyor. Kısa vadede ev kullanımında yaygınlaşamaz belki ama önümüzdeki 3-5 sene içerisinde heryerde bu tarz pillere rastlayabilir hatta otomobillerde kullanılan bataryalar için de hızlı şarj olabilmeleri bakımından yeni ufuklar açılabilir. Otomobil bataryaları için şu an en iyi seçenek olan Tesla‘da 8 saatlik tam şarj süresi mevcut. Bunu 20 saniye gibi astronomik değerlere çekebilmek mümkün olamasa da, 1 saate bile düşürülse inanılmaz kullanışlı bir sistem çıkar ortaya… Hayırlısı artık diyelim.

30 July 2008

Tesla Roadster Sahipleri Yüksek Performansa Ayak Uyduramıyor

Sadece elektrik motoruyla çalışan araç Tesla Roadster, sahiplerine verildikten sonra şarj edilmesindeki enerji sorunuyla karşılaşılmıştı. Bu sorun yüksek amper verebilen cihazlar ve dönüştürücülerle çözülmüş gibi gözüküyor. Fakat bu sefer gerçek yaşamda sorunlar boy gösterdi. Birincisi aracın çok sessiz olmasından kaynaklanan kazalar olarak gösteriliyor. Elektrik motorunun neredeyse hiç ses çıkarmaması nedediyle, insanlar aracın geldiğini farkedemeyip yola atlayabiliyorlar. Benzer şekilde sokaktaki diğer otomobillerin sürücüleri de, aracın sesini duyamadıklarından kazalar meydana gelebiliyor. İkincisi ise, aracın 0-100km hızlanmasını 3.9sn’de gerçekleştirmesi olarak gösteriliyor. 100.000$’a ilk 10 sahibine satılan Tesla otomobillerinden birisi geçtiğimiz günlerde San Francisco’da kaza yaptı. Kazanın sebebinin aracın hafif karbon fiber yapısı ve güçlü motoru sayesinde kısa sürelerde çok ani ivmelenme yapabilmesi olduğu belirtiliyor; buna bağlı olarak da aracı kullananların spor otomobil kullanımı konusunda özel bir eğitim almaması ve bu nedenle ancak süper otomobillerde görülen bir performansa sahip olan aracı kullanmakta zorluk çekilmesi olarak açıklanıyor.

Bu noktada elektrikle çalışan otomobillerin kolay aşılabilecek sorunlarından iki tanesi ortaya çıktı. Sessizlik konusu tekerleklere yerleştirilecek döndükçe ses üreten basit bir eklenti ile çözülebilir. Performans konusunda ise elbette kullanıcılar en iyisini isteyeceklerinden performans kısıntısına gidilemez. Bunun yerine özel bir sürüş eğitimi verilmesi çok daha isabetli olacaktır.

18 July 2008

SSC Ultimate Aero: Elektrikli Performans Otomobili

Sık sık elektrikli arabalarla ilgili haberlere geniş yer ayırdığımı farketmişsinizdir. Çünkü bu araçların geleceğin en müthiş teknolojisi olacağını ve daha birçok alanda çığır açacaklarını düşünüyorum. Biraz açmak gerekirse, elektrik motoruyla çalışan arabaların artıları saymakla bitmez, örneğin; çok yüksek ve sabit bir tork eğrisine sahip olmaları, komplike şanzıman sistemlerine ihtiyaç duymadan sadece ileri ve geri vitese sahip olmaları bu sayede güç aktarımının daha verimli yapılması, motorun çalışırken oksijene ihtiyaç duymaması, su içinde bile çalışabilmesi, çok sessiz olmaları, çevreyi neredeyse hiç kirletmemeleri, az yer kaplamaları, maliyetlerin çok düşük seviyelere inebilecek olması gibi etmenleri bu araçların avantaj hanesine yazabiliriz.

Elektrik üretimindeki alternatif verimli yöntemler ve yakıt hücresi gibi yüksek kapasiteli depolama cihazları sayesinde elektrikli arabaların geliştirilebilmesine engel olan etmenler gittikçe azalıyor. Bu gelişimin ilk ve en önemli meyvelerinden birisi de hiç şüphesiz Tesla Roadster olmuştur.

Elektrikli araba üreten şirketler bu motorların müthiş torkuna ve performansına seyirci kalamamış olacak ki, gün geçtikçe daha hızlı ve yarış otomobili tarzında araçlar üretiyorlar. Bunun en son örneği ise, SSC Ultimate Aero. Dünya üzerinde bu kadar çevreci bir yarış otomobilini daha önce hiç göremedik. Tam 373kW yani 500 beygir güce sahip olan ve 800kg’dan ağır olmayan SSC Ultimate Aero’nun fabrika testlerine Şubat 2009′da başlanacak ve muhtemelen 2009′un son çeyreğinde piyasada olacak. Aklınıza 500HP’lik bir araç ne kadar performanslı olabilir ki, gibi bir düşünce gelmesin; çünkü bu aracın 1001HP güç üreten 2 tonluk Bugatti Veyron V16′dan yani dünyanın en hızlı sokak arabasından bile daha performanslı olacağını düşünüyorum. Maksimum sürat konusunda olmasa da, 0-100km/h hızlanmasında kesinlikle lider olacaktır. Bu teknoloji keşke biraz daha hızlı gelişse de, bizler de elektrikli arabalara sahip oalbilsek. Şayet fiyatlar hala çok yüksek seviyelerde…

7 July 2008

Tesla Roadster’in Şarj Edilmesindeki Ufak Pürüzler

Daha önce burada tanıtımını yaptığımız sadece elektrikle çalışan bir otomobil olan Tesla Roadster, bugün itibariyle ön siparişi verilmiş sahiplerine teslim edildi. 80 bin dolarım olsa hiç düşünmeden verebileceğim bir araç olarak gördüğüm Tesla’nın gözbebeği spor otomobilinin şarj konusunda ufak bir handikapı olduğu resmen ortaya çıktı. Şöyle ki; aracın tam şarj süresi 8 saat olarak belirtiliyor fakat bu olması gerekeni fade etmekteymiş. Yani 220V/80A’lık bağlantı ile optimum 8 saatte şarj olan 453kg’lık Tesla Roadster bataryası standart 15-16 amperlik ev hatları üzerinden yaklaşık 30-35 saat civarında şarj edilebiliyor. Bu nedenle aracı efektif olarak kullanmak isteyenlerin, yakınlarına bir trafo bulundurmaları veya 80 amperlik akımı sağlayabilecek alternatif çözümler üretmeleri gerekiyor. Çünkü ülkemizde bu kadar yüksek akım verebilen prizleri ancak sanayilerde veya özel kurumlarda görebilmekteyiz. “Tesla Roadster’in şarj edilmesindeki pürüzlerin ufak olup olmadığını ise, çok yakında sahiplerinin ağzından öğreneceğiz.