Tango Dünyasının Merak Edilen Sorusu; “Carlos Gardel Aslında Nerelidir?

Okuma Süresi: 6 Dakika  | Yazdır

Carlos Gardel, “Tango” dünyasına damgasını vuran, tangonun hızla yayılmasında en büyük katkısı olan bir müzik efsanedir. Yıllar boyunca, kendisinin verdiği pek çok demeçte nereli olduğu ile ilgili net bir bilgi oluşturulmamış olup, bu sebeple de Carlos Gardel’in nereli olduğu hep bir spekülasyon halini almıştır.

Carlos Gardel ile ilgili söylenen hemen her şeyde Fransız mı yoksa Uruguaylı mı olduğu tartışması, onun tangodan sonra neredeyse en çok gündeme geldiği durumlardan birisi olmuştur. Genel olarak kabul gören ise, müzik çevrelerince de böyle olduğu kabulüne göre Gardel’in Fransız kökenli olduğudur. Bu bilgi de 2012 yılında kanıtlanmıştır. Çünkü bu tarihte, Gardel’in doğum belgesi ortaya çıkmıştır. Buradan da anlaşılabileceği gibi, Carlos Gardel yani annesinin ona verdiği isim ile Charles Romuald Gardes, Fransa’nın Touluse şehrinde ve 11 Aralık 1890’da dünyaya gelmiştir. Bu bilgi, aynı zamanda asıl doğum belgesinin sunduğu veriyle de örtüşmektedir. İspanyolca’da Carlitos olarak geçen Carlos olarak anılan Gardel, çamaşırcılık yapan Berta Gardes’in oğludur. Ancak, babasının kim olduğu belli değildir, çünkü evlilik dışı bir ilişkiden dünyaya gelen Gardel, daha sonra annesinin göç edeceği Buenos Aires’teki göçmenlik bürosundaki kayıt işleminde annesinin soy ismi Gardes’i alarak yıllarca burada yaşamıştır.

Gardel ile ilgili nereli olduğuna ilişkin bilgilerin değişkenliğini ortaya koyan pek çok bilim adamından birkaçı olan Vanderbirt Üniversitesi’nde görev yapmakta olan ve oranın tarih profesörü Simon Collier, Stanford Üniversitesi’nin dikkat çeken üyelerinden Uruguaylı tarih profesörü Jorge Ruffinelli, yine aynı zaman Belgrano Üniversitesi’nde ziraat tarihi profesörü olarak görevini sürdüren Osvaldo Barsky, Carlos Gardel’in asıl tarihi olan 1890 yılı ve doğum yeri olan Toulouse ile ilgili yanlış bilgiler ile yönlendirmeler yaptığını söylemişlerdir.

Bu yanlış yönlendirmeler, Gardel 30 yaşındayken, yani 1920 yılında ve yılın Ekim ayında, Uruguay vatandaşlığına başvurduğu sırada başlamıştır. Çünkü, Gardel Buenos Aires’te Urugay için vatandaşlık başvurusunda, evraklarını düzenleme sırasında doğum yeri ve tarihi olarak 1887 yılı Uruguay Tacuarembó şehri olarak belirtmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda da, Uruguay kökenli Arjantinli kimlik kartı alan Gardel, yine aynı şekilde 7 Mart 1923’te Arjantin vatandaşlığına başvurduktan yaklaşık 2 ay sonra 1 Mayıs 1923’te Arjantin vatandaşlık yemini ettiği de bilgiler arasındadır. Ancak, bu kadar çok vatandaşlık değiştirmesi ve kimlik bilgileri ile oynaması adına, Gardel için neden bu aşamaları yaşayıp bu yolda ilerlediği konusunda herhangi bir sonuca varılamamıştır.

1. Dünya Savaşı çıktığında, ülkeler vatandaşlarından ordularına kayıt yaptırmalarını beklemiştir. Haliyle, bir Fransız vatandaşı olarak dünyaya gelen Gardel’in de Fransız ordusuna katılmak üzere başvuru yapması gerekmiştir. Ancak, hiçbir kayıtlı belgede bulunamamıştır ki, Gardel Fransız ordusuna kayıt yaptırmış olsun. Bu savaş sürecinde Uruguay tarafsız bir kesimde durduğundan, Gardel’in Urugay vatandaşlığını seçmesi bu nedenledir denebilir.

Fransız olması adına atılan iddialara karşılık olarak, Uruguaylı olmasına ilişkin bir inanış da , Carlos Gardel’in daha sonra Urugay vatandaşlığı için başvurduğundaki gibi 1887 yılında, Uruguay’da doğduğudur. Hatta, bu kabule göre Gardel’in babası bellidir ve oldukça iyi durumda olan bir toprak sahibi Carlos Escayola’dır. Annesi ise, yengesi Maria Lelia Oliva’dır. Ancak, maalesef ki bu istenmeyen ve doğru bulunmayan ilişki sonucu Carlos doğmuş, çocuğun onlarla kalmaması adına , o zaman şans eseri dans ve kabare turnesi için Escayola ve Oliva’nın olduğu bölgeden geçen Bertha Gardès’e çocuğu alması adına teklif edilmiştir. Bertha Gardès Fransız’dır ve Carlos’u da alıp Fransa’ya gider. Turnelere alışkın olan Bertha Gardès, çocuğu da alarak Buenos Aires’e gelir ve akabinde de yerleşik hayata geçmek için buraya yerleşirler.

Ancak, Gardel yaşamı süresince var olan bu “Nereli? Nerede doğdu?” konusuna noktayı koymak istercesine kendi yazdığı bir belge hazırlamıştır. Bu el yazması belgede Gardel’in Fransa’nın Touluse şehrinde doğduğunu, annesinin Berthe Gardès olduğu ve adının Charles Romuald Gardès olduğunu yazmaktadır. Aynı şekilde, en başta da söylendiği gibi, Gardel’in asıl doğum yılı 11 Aralık 1890 ve doğduğu şehir Toulouse olduğu da yıllar sonra ortaya konulmuştur. Carlos Gardel’in ölümünün ardından yaklaşık 2 yıl sonra, yani 14 Nisan 1937’de Gardel’in mirasçının belirlenmesi de gerektiğinden Uruguay Devleti, Carlos Gardel’in varisi olarak Berthe Gardès’i belirtmiştir.

Gardel ile ilgili, bu döneme kadar olan doğum yeri ve zamanı adına söylenen şeyler, 1920 yılından sonra da devam etmiştir. Gardel ile ilgili pek çok gazete, onun nereli olduğu ile ilgili bilgiler vermeyi sürdürmüşlerdir. Gazeteler, Gardel’in Urugaylı olduğunu vurgular nitelikte yazılar yazarken, El Telégrafo Gazetesi tarafından 25 Ekim 1933’te çıkarılan habere göre, Gardel bir demeç vermiş olarak gazeteye basılmış ve “Uruguaylıyım ve Tacuarembó’da doğdum.” dediği söylenmiştir. 1935’te, ölümünün hemen öncesinde Haziran sayısını çıkaran Caretas dergisi, haber niteliğinde olan “Kalbim Arjantinli fakat ruhum Uruguaylı, çünkü ben burada doğdum.” sözünü dergiye basmıştır. Ancak Gardel bu haberlerden daha önceki yıllarda 1931’de bir tanıklık yapmıştır ve burada belgelere geçen ifadelerinde ise verdiği demecin “Ben Fransızım, 11 Aralık 1890 tarihinde Berthe Gardès’in oğlu olarak Toulouse’ta doğdum.” olduğu görülmektedir.

Genel olarak Carlos Gardel ile ilgili hayatının bilgileri özetlenecek olursa; evlilik dışı bir ilişkinin mimarları olan Berthe Gardès ve Gardel’in doğumundan oğlu olarak, Charles Romuald Gardès ismiyle, gün sonra annesinin bir bildiride belirttiği evli olan ve adının , Paul Laserre’in çocuğu olduğu bilinmektedir. Paul Laserre bebek doğmadan önce, evlenmemiş olduğu çamaşırcı Berthe Gardès’i terk etmiştir. Gardel, Charles Romuald Gardès olarak ve annesinin soyadını alarak Fransa’nın Toulouse kentinte ve 11 Aralık 1890 dünyaya gelmiştir.

Ancak, Berthe Gardès’i çok zorlayan şartlar ve evlilik dışı dünyaya getirdiği bir çocuk ile birlikte toplumda yaşadığı sosyal zorluklar nedeniyle, Berthe Gardès Gardel daha küçük bir çocukken oğlunu da akıp Toulouse’u terk etmiştir. 11 Mart 1893’te Buenos Aires’e inen anne ve oğul, pasaport kaydında daha önce de belirtildiği gibi, Berthe Gardès oğlunun adını Charles Gardès ismiyle kaydettirmiş, kendisini de dul olarak göçmenlik bürosuna işlettirmiştir. Buenos Aires’te büyüyen Charles, burada Carlos olarak anılarak büyümüş, Abasto mahallesinde çocukluk yıllarını geçirmiş ve büyüdüğünde de Almagro mahallesinde yer alan okulu Pio IX Endüstri Lisesi’nde gençlik hayatı sürdürmüştür. Bu süreçte de, annesi eski işlerine deva eder şekilde çamaşırcılık yapmaya ve kıyafetler üzerine Fransız işlemeleri şeklindeki baskılar yaparak geçimini sağlamaya devam etmiştir.

Carlos Gardel, dünya çapında çok önemli bir adam olduğu için, belki de bu nedenle doğum yeri ve kökeni ile ilgili pek çok bilgi ortaya çıkmıştır. Çok önemli bir kişi hakkında nasıl ki yoğun bir söylem duyuluyorsa, Gardel için de bu geçerliydi. Kendi almış olduğu vatandaşlıklar ile de bu karmaşayı bir nevi desteklemiş olan Gardel’in resmi belgelerle kökeninin ne olduğu, ailesinin kim olduğu ve nasıl yaşadığı ise yıllar içerisinde açıklığa kavuşmuştur ve halen ölümünün üzerinden bu kadar zaman geçmesine karşın özlemle anılan büyük devlerden biri olarak tarihe adını yazdırmıştır.
Kaynakça:
en.wikipedia.org/wiki/Carlos_Gardel

Yazar: Gökçe Cömert