Tarihi Haydarpaşa Garı

3884_haydarpasa_gari_insaat

Türkiye’nin en kalabalık şehri olan İstanbul’un, yoğun nüfus düzeyini karşılayabilecek düzeyde olan en büyük tren garıdır. Haydarpaşa Garı inşa edildiği dönemde İstanbuldan Anadoluya ve Orta Doğuya açılan ilk kapısıdır. 1908 tarihinde, İstanbul Kadıköyde faaliyetlerine başlamış ve İstanbuldan Bağdat’a kadar uzanan, tren hattının başlangıç noktasıdır. 30 Mayıs 1906 tarihinde yapımına başlanmıştır. Bütün ihtişamı ile Kadıköyde yükselen bu tarihi garın ismi III. Selimin paşalarından Haydar Paşanın ismi verilmiştir. Haydarpaşa Garı II. Abdülhamit döneminde yapılmıştır. Gar inşa edilirken garın ön tarafına tren ile gelen ticari malzemelerin, yükleme ve boşaltma işlemlerini gerçekleştirmek üzere mendirek inşa edilmiştir.

Garın çizimlerini, inşaatını ve mimarlığını Alman görevliler üstlenirken, inşaatın yapımında kullanılan taş işlemelerini de İtalyan ustalar gerçekleştirmiştir. Haydarpaşa Garı, 1917 tarihinde 3884_haydarpasa_.büyük hasar görmüş, yapılan onarımlar sonucunda bugün ki özgün haline kavuşmuştur. 1979 tarihinde, Marmara Denizi açıklarında iki geminin çarpışması sonucu oluşan patlama dolayısıyla garın kurşun vitrayları ağır hasar görmüştür. Hasar gören vitraylar 1976 yılında, aslına uygun olarak yeniden inşa edilmiştir. 1983 yılında, dış cephe tamamen restore edilmiştir. 28 Kasım 2010 tarihinde, Haydarpaşa Garının çatısında çıkan yangın sonucunda garda büyük hasar oluşmuş ve garın 4. katı kullanılamaz hale gelmiştir. 1 Şubat 2012 tarihinde de tüm Türkiyedeki tren hatlarının yenileme çalışmaları yapımına başlandığından Haydarpaşa Garı kullanıma kapatılmıştır.

3884_haydarpasaHaydarpaşa Garı’nın bugün ki kullanım alanı 3836 metrekaredir. Garın inşaatında, 1100 adet, 21 metrelik ahşap kazık kullanılmıştır. Garın taşıyıcı sistemleri de çelik karkas kullanılarak inşa edilmiştir. İnşaatta 1140 ton demir, 19000 metre sert ağaç, 6200 metrekare arduaz çatı kaplaması, 530 metreküp kereste, 13000 metreküp beton ve 2500 metreküp lefke taşı kullanılmıştır.

Haydarpaşa Garı, özellikle 1980 ile 1990 yılları arasında neredeyse bütün Yeşilçam filmlerinde Anadoludan gelen ve Anadoluya gidecek olan ailelerin İstanbula ilk ayak basma sahnelerinin gerçekleştiği mekân olarak karşımıza çıkmaktaydı. Hafta sonu ve bayram tatillerinde tren yolculuğunun ekonomik olmasından dolayı pek çok insan Haydarpaşa Garına akın etmektedir. İstanbula ilk defa gelenlerin yolu Haydarpaşa Garına uğradığında burada mutlaka hatıra fotoğrafı çektirir ve çay içip, simit yemeden buradan ayrılmazlar. Gar denizden bakınca inanılmaz derecede güzel görünmektedir.

Yazar: Hikmet Akyol