Tarihi Tiananmen Olayları

Okuma Süresi: 3 Dakika  | Yazdır

Tiananmen olayı ya da başka bir ifadeyle Çinlilerin de dediği gibi ”4 Haziran olayı”, Çin Halk Cumhuriyeti topraklarında gerçekleşmiş en önemli ayaklanmaların başında gelmektedir. Bu ayaklanmayı bu anlamda popüler kılan, ayaklanmanın gerçekleştiği tarihte medya kuruluşlarının bu olayı canlı canlı yayınlıyor olmasıdır. Yoksa Çin topraklarında buna benzer olaylar sıkça yaşanmış ancak dünya bundan gerektiği gibi haberdar olamamış ve yaşananlar dünyada ses getiren nitelikte olmamıştır. Öncelikle ilk olarak 15 Nisan 1989 tarihinde Çin’de eğitim gören öğrenciler ve işçiler ayrıca da bir grup aydın kesim, reform talebiyle sokağa dökülmüştür. Adını aldığı ”Tiananmen”, Çin Halk Cumhuriyeti’nin başkenti Pekin’de yer alan bir meydanın adıdır. Olayın ağırlıklı bir kesimi burada gerçekleştiğinden yaşanan bu olaya başta batılılar olmak üzere birçok kesim Tiananmen olayı adını vermiştir. Çin’de Hu Yaobang’ın ölümü sonrasında artan ciddi enflasyon ve yozlaşma başta aydın kesim olmak üzere öğrencileri ve işçileri direniş yapmaya itmiştir.

Ellerinde herhangi bir silah bulunmayan bu kesim, Çin Halk Cumhuriyeti Hükümeti, Çin Komünist Partisi ve dolayısıyla Çin Ordusuyla karşı karşıya kalmıştır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nde yaşanan çözülme de bu ayaklanmaya ciddi anlamda öncülük etmiştir. Avrupa’da görülen Avrupa Birliği bazlı demokrasi ve özgürlük hareketi, Sovyetlere kan kaybı yaşatmış ve bundan Çin Halk Cumhuriyeti de nasibini almıştır. Çin’de yürütülen baskıcı rejimden yılan bir gurup kesim, oturma eylemi, açlık grevi ve çeşitli yöntemlerle direniş göstermiş ancak Çin Halk Cumhuriyeti askeri buna çok sert bir şekilde karşılık vermiştir. Özellikle Zhao Ziyang’ın Jiang Zemin’in yerine gelmesi, bu kesimi tetiklemiştir. Batının reformlarından ilham alan bu kesim aynı reformların Çin’de de yapılması gerektiğini savunmuştur. Ancak bu birçoğunun yaşamına mal olmuştur.

4 Haziran’da başlayan ciddi direnişte biri vardır ki o bu direnişin doğrudan simgesi konumundadır. Bu kişiye sonradan ”The Tank Man” lakabı verilmiştir. Ancak adı halen sır olan bu kişi Tiananmen olayında Tiananmen Meydanı’nda 4 tankın korkusuzca karşısına çıkmış ve durmuştur. Sonrasında bu kişiye ne olduğu konusunda bilgi temin edilmek istense de sağlıklı verilere ulaşılamamıştır. Ancak Çinli yetkililer bu kişinin kesinlikle öldürülmediğini vurgulamıştır. Yaşanan olaylar sonucunda 2500’den fazla kişinin yaşamını yitirdiği sanılmaktadır. Bunun yanı sıra 8000’den fazla kişinin ağır şekilde yaralanmıştır. Ayrıca Avrupa ve Amerika yaşanan bu olaylara karşı kayıtsız kalmayarak Çin Halk Cumhuriyeti’ne karşı silah ambargosu yapmıştır.  Bu yaşananlar Çin Halk Cumhuriyeti’nin yaşadığı en son büyük ciddi ayaklanma olarak kayıtlara geçmiştir. Sonrasında yapılan ciddi reformlar ülkenin seviyesini ciddi anlamda yüksekltmiştir.

Yazar: Emir Karasu