Tarihin Tanığı Bir Köprü: Mostar Köprüsü

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Bosna-Hersek’in, Mostar kentindeki Neretva nehri üzerinde yer alan Mostar Köprüsü,1566 yılında Mimar Sinan’ın öğrencisi olan Mimar Hayreddin tarafından inşa edilmiştir. Bu köprü inşa edildikten sonra  bulunduğu bölgede bir sembol, bir başyapıt,  bir ilgi odağı ve kültürel hoşgörü simgesi olarak görülmüştür.

Mostar Köprüsünün yapısı incelendiğinde 24 metre yükseklik, 30 metre uzunluk ve 4 metre genişlik bu köprünün ölçülerini oluşturmaktadır. Aynı zamanda bu köprü  dönemine göre oldukça gelişmiş bir teknoloji ve mimari bilgiyle inşa edilmiştir. İnşaat sırasında 456 kalıp taş kullanılmıştır. Köprünün hemen inşasının ardından köprünün ismi  yakındaki bir şehre verilmiştir. Aslında köprüyü özel kılan olaylar hemen inşası sonrasında başlamıştır.Yine bu köprü, Mostar şehrindeki ticareti canlandırma fonksiyonu görmüştür.Ticaretin gelişmesi sayesinde, Mostar şehri, Hersek bölgesinin en önemli şehirlerinden birisi olmayı başarmıştır.Yine bu köprü, sporcular için bulunmaz bir nimet olarak algılanmıştır.Bu köprü, bir atlama platformu olarak, cesur sporcularca yıllarca kullanılmıştır. Şehre ismini veren, şehirde ticareti canlandıran ve sporcuların arenası olarak kullanılan bu köprü, düğün işlerine de vesile olmuştur.Bu bölgedeki geleneğe göre, bir erkek, nişanlılara cesur olduklarını kanıtlamak için, bu köprüden atlamak zorundaydı.

Kısa zamanda Hersek bölgesi için bir simge haline gelmeyi başarmış olan köprü, iç savaş sırasında, 1993 yılında, Hırvat tankları tarafından yıkılmıştır. Köprüye ait koca koca taşlar Nevetra’ya gömülmüştür.  Köprü, asırlar boyunca Bosna’da kültürel çeşitliliğin ve hoşgörünün çok önemli bir sembolü sayılmaktaydı. Köprünün yıkılışı Mostar kenti için, çok uluslu bir hoşgörünün reddedilmesi anlamına gelmekteydi.

3185_mos

Mostar köprüsünün yıkılmadan önceki aslına uygun inşasına, UNESCO ve Dünya Bankası desteğiyle, 1997 yılında yeniden başlandı. Köprü, Bosna için o kadar önemliydi ki köprünün yıkılan taşları dalgıçlar tarafından su altından bulunup çıkartılmış vinçler yardımıyla köprünün yeniden yapımında kullanılmıştır. Ve bu köprünün inşasını, bir Türk firması üstlenmiştir. Mostar köprüsü, aslına uygun olarak yine 30 metre uzunluğunda, 24 metre yüksekliğinde ve 4 metre genişliğinde inşa edilmiştir.

İnşaatı tamamlanıp hazır hale getirilen köprü, çok sayıda devletin temsilcilerinin yer aldığı törenler, İngiliz Prensi tarafından 23 Temmuz 2004 tarihinde açılmıştır. Aynı zamanda, açılışta birçok tv kanalı hazır bulunmuş ve bu tarihi görüntüyü canlı yayınla izleyicilerle buluşturmuştur.Ve bu köprü, 2005 yılında Dünya Miras Listesine eklenmiştir.

Yazar: erdoğan gul