Tatlı Su Köpek Balığının Özellikleri

3489_kirmizi_kopekbaligi

Yaygın Adı: Tatlı su köpek balıkları

Bilimsel Adları: Balantiocheilos, Epalzeorhynchos, Labeo, Luciosoma

Familya: Sazangiller

Alt familyalar: Cyprininae, Rasborinae

Takım: Sazangiller

Tür Sayısı: 4 cinste 116

Boyutları: 12 cm’den 1.8m’ye kadar

Fiziksel Özellikleri:  Apollo köpek balıkları (Luciosoma spp.) düzgün sırtları ile uzamış, kalkık ağızları, uzun ince sakalları, sırt yüzgeçleri vücuda iyi yerleşmiştir. Gümüş köpek balığı (Balantiocheilos) da uzamıştır.

Yaşam Çizgisi: Yumurtalar bitki örtüsüne veya yer üstüne dağılır ve sahipsizdir. Bazı türlerde ön yumurtlama göçleri olabilir.

Beslenme Tarzı:  Serbest sulardan ve kabuk bağlamış yosunlardan, bitkilerden ve küçük omurgasızlardan karasal böceklere kadar ve Apollo köpekbalıklarında balıklara kadar geniş bir aralıktadır.

Yaşam Alanı: Çoğunlukla akarsularda-bazı Apollo köpek balıkları olduğu takdirde hızlı akarsularda, örneğin Labeo spilopleura, ve diğer birçoğu için bir hayli sakin sularda.

Yeryüzünde Dağılımı: Çoğunlukla Güneydoğu Asya’da bulunurlar. Fakat Hindistan ve Afrika’da da bulunmuşkardır (bazı Labeo türleri).

3489_epalzeorhynchos-kalopterus-2

Türün Durumu: Vahşi hayatta sadece birkaç türün nesli tükenme tehlikesi altındadır. Açık olarak Dünya Koruma Örgütü tarafından Nesli Tükenme Tehlikesi Altında olarak listelenen gümüş köpekbalığı olarak belirtilmiştir.

İsimleri ve köpekbalığını andıran görünüşlerine rağmen sazangiller familyasından tatlı su köpekbalıklarının gerçek köpekbalıkları ile uzaktan yakından alakası yoktur.

Kuşkusuz, köpek balığı, tanımı, bu balıkları dünyanın dört bir ucundaki akvaryum dernekleri için çekici kalır. Köpekbalığı, teriminin günümüzde bile hala oldukça etkili bir satış gücü olduğuna şüphe yok. Bu köpekbalıklarının, popülaritesine katkıda bulunan başka bir etkense, bakımlarının gayet kolay olmasıdır. Çoğu türün beslenmesi ve yaşayabilecekleri su kimyasını ayarlamak titizlik gerektiren bir iş değildir. Yaşlanarak ölene dek sağlıklarının zirvesinde olabilirler. Büyük balığa yönelik talep artmaya devam ettiğinden günümüzün modern akvaryum teknikleri sayesinde çoğu büyük türün tamamen olgunlaşmaları bile yeterli sayıda tedarik edilebilir.

Kırmızı veya mor benekli köpekbalığı (Labeo congoro) hızlı akan sularda yaşayan Afrikalı bir türdür. Boyu 42 cm ve ağırlığı 4.3 kg olabilir.

3489_redeyed-labeo

Dört  Köpek balığı Cinsi
Köpekbalığı tanımı sazanlarda bağlantılı olarak kullanıldığında genellikle sadece dört cinsin üyelerine atıf yapar. Balantiocheilos, Epalzeorhynchos, Labeo ve Luciosoma. İlginçtir ki bir Epalzeorhynchos türü (E. Kalopterus) aslında köpekbalığı olarak değil de uçan tilki diye bilinir.

Sazangiller familyasına ait bu dört cins, iki alt familyaya ayrılır. İlk üç cins Sazangillere aittir. Ancak farklı bir alt grupta toplanırlar. Luciosoma ise daio ve Rasbora balıklarını da içeren aynı alt familya Rasborinaedandır.

Gösterişli Kırmızı Kuyruklular
Tüm bu köpekbalıkları arasında en etkileyicilerinden biri ise şüphesiz, ismine yakışır kırmızı-kuyruklu siyah köpekbalığıdır (Epalzeorhynchos bicolar). Kadifemsi siyah bedeni ve yüzgeçleri ve parlak kırmızı kuyruğu ile bu tür muhteşemdir.

k

Muhtemelen su kalitesi açısından en titizlik gerektiren türlerden biridir. Su yeteri kadar kaliteli değilse siyah renkleri griye döner ve parlak kırmızı kuyruk yüzgeci soluklaşır. Büyüdükçe kendi türlerinin diğer üyelerine karşı giderek hırçınlaşır. Bölgelerinde bulunmalarını tolere etmezler. Ancak sazangillerden bu türün keskin dişleri bulunmaz. Yüzgeçlerini kaldırmak ve duruşlarından ibaret göstermelik saldırıları sırasında ciddi zarar vermezler. Kırmızı kuyruklu siyah köpekbalığının kökeni Tayland’dır. Boyları sadece 12 cm.

Köpekbalıklarının en büyüğü siyah köpekbalığıdır (Labeo chrysophekadion). Boyu yaklaşık 80 cm. Kendi türüne karşı saldırgan olduğundan genelde yalnız dolaşır. Gümüş, Bala, Malezyalı veya üç-renkli olarak adlandırılan köpekbalığı, kırmızı kuyruklu siyah köpekbalığından ve akrabalarından oldukça farklıdır.

Kaynakça:
BBC – John Dawes

Yazar: Tuncay Bayraktar